Jak zmieniają się wrocławskie tramwaje? Już trzy czwarte wozów z niską podłogą

Ostatnią Pesę witano w zajezdni Borek hucznie, w ministerialnym gronie. Relację z wydarzenia przeczytasz tutaj: "We Wrocławiu jest już ostatni z zamówionych tramwajów: 40. Pesa 146N".

To zwieńczenie dużego projektu, który odmienił oblicze taboru MPK. Łącznie w latach 20. XXI wieku na wrocławskich torach pojawiło się aż 86 nowoczesnych, w pełni niskopodłogowych tramwajów za ponad 0,7 miliarda złotych. A dekada jeszcze się nie skończyła.

160 nowych tramwajów

MPK Wrocław zapowiada kolejne zakupy, i to na olbrzymią skalę. Spółka prowadzi konsultacje rynkowe w sprawie nabycia 160 tramwajów. Na razie nie wiadomo, czy ich efektem będzie jeden duży przetarg, czy kilka mniejszych, ani kiedy można się ich spodziewać.

Życie Konstali dobiega końca, więc aby mieć je czym zastąpić, prowadzimy konsultacje, przygotowujemy się do dużych zakupów. Nie tylko chcemy zastąpić Konstale nowoczesnymi pojazdami, ale też powiększyć nasz tabor tak, aby sprostać obsłudze nowych tras tramwajowych, które powstają.

Witold Woźny, prezes MPK Wrocław

To również kwestia finansowania, bo 160 tramwajów może kosztować około trzech miliardów złotych. Więcej przeczytasz w tekście: „MPK Wrocław zapowiada zakup 160 tramwajów i nową erę taboru. To początek końca Konstali”.

Wymiana Konstali jest kluczem do stworzenia floty, w której każdy pojazd będzie przyjazny dla osób z ograniczeniami ruchowymi. To właśnie te tramwaje, które dziś zyskują już miano kultowych, nie mają ani jednego wejścia z poziomu peronu (bez schodów).

Na wymianę Konstali i zakup dodatkowych tramwajów dajemy sobie czas do pięciu lat.

Witold Woźny, prezes MPK Wrocław

Warto w tym miejscu uściślić, że tramwaje „z niską podłogą” to nie to samo, co „niskopodłogowe”. Te pierwsze we wrocławskim wydaniu mają jedno wejście bez schodów i 25 proc. niskiej podłogi – to Moderusy Beta i zmodernizowane Protramy 205 WrAs.

W pełni niskopodłogowe są najnowsze Pesy 146N, Moderusy Gamma i nieco starsze Pesy 2010NW. Przy mniej ortodoksyjnym podejściu, do grona niskopodłogowców można również zaliczyć Skody 16T i 19T (mają 65 proc. niskiej podłogi i klasyfikuje się je jako częściowo niskopodłogowe).

Odmładzanie tramwajów  

Życie tramwajów jest długie. Mogą przejechać milion kilometrów, a po modernizacji – kolejny. Daje to kilkanaście lat służby, a po kapitalnym remoncie – następnych kilkanaście. To wszystko kosztuje, ale tramwaje są pojazdami znacznie (nawet dwukrotnie) pojemniejszymi od autobusów, więc w cyklu całego ich życia koszt przewiezienia jednego pasażera wcale nie jest tak wysoki. Poza tym są zeroemisyjne, co szczególnie w centrum miasta ma gigantyczne znaczenie.

Dlatego przy wciąż obecnych 67 wiekowych Konstalach, średni wiek wrocławskiego tramwaju wynoszący 17 lat jest naprawdę niezłym wynikiem. Tym bardziej że Protramy 205 WrAs i Skody 16T zostały gruntownie zmodernizowane w 2021 roku i są praktycznie jak nowe.

Gdyby potraktować daty modernizacji Skód 16T i Protramów jako moment ich ponownego debiutu, średni wiek taboru spadłby nam do 15 lat. Po zakończeniu trwającej modernizacji dwukierunkowych Skód 19T będzie on jeszcze niższy, a przecież niebawem rozpoczną się kapitalne remonty Pes 2010NW.

Wielkie inwestycje tramwajowe w latach 20.
Zakup 46 tramwajów Moderus Gamma	375 mln zł
Zakup 40 tramwajów Pesa Twist	337,5 mln zł
Modernizacja (wraz z dodaniem klimatyzacji) 42 tramwajów: Protramów 205 WrAs i Skód 16T	135 mln zł
Modernizacja 31 Skód 19T	112 mln zł
Modernizacja 8 Pes 2010NW	73 mln zł
suma:	1 032 mln zł

Jesteśmy w dekadzie taborowego boomu inwestycyjnego, ale jeśli chodzi o samą liczbę zakupionych nowych tramwajów, to poprzednia dekada była jeszcze bardziej imponująca. W latach 2010-2019 MPK nabyło 115 pojazdów. To wtedy przyjechały do nas aż 62 Moderusy Beta, 31 Skód 19T, 14 WrAs-ów 205 i osiem Pes 2010NW.

Olbrzymie zakupy w obecnej i poprzedniej dekadzie to nadrabianie zaległości, głównie z lat 90. XX wieku. W 1991 roku MPK pozyskało zaledwie trzy wagony Konstali 105 i nastąpiła 13-letnia pustka – bez ani jednego nowego wozu, aż do zakupu Protramów 204 WrAs z 2004 roku.

Lata 90. były trudnym okresem transformacji gospodarczej, a dodatkowo po 1997 roku Wrocławiowi nie brakowało wydatków związanych z usuwaniem skutków Powodzi Tysiąclecia. Zakup 35 wozów w pierwszej dekadzie XXI wieku nie rozwiązał problemów.

Statystyka: 76 proc. niskiej podłogi i klimatyzacji 

Dziś jednak widać efekt olbrzymiego wysiłku finansowego z ostatnich lat. Duże zakupy sprawiły, że na cztery tramwaje podjeżdżające na przystanek do trzech wsiada się wygodnie – nawet osobom z ograniczoną mobilnością – a w dodatku podczas upałów panuje w nich przyjemny chłód.

Jak wygląda tabor tramwajowy MPK Wrocław z podziałem na typy? Zsumowaliśmy tramwaje, które z punktu widzenia pasażerów są praktycznie takie same: Moderusy Beta MF 24 AC, MF 19 AC oraz zmodernizowane Protramy 205 WrAs.

Daje to łącznie 88 sztuk, co oznacza, że jest ich więcej niż Konstali serii 105. O ile liczba wrocławskich Moderusów Beta jest w miarę stała, o tyle Konstali sukcesywnie ubywa. Jeszcze dwa lata temu było ich o 10 więcej.

O wrocławskich tramwajach: 

Moderus Beta

Moderusy Beta MF 24 AC, Moderusy Beta MF 19 AC i zmodernizowane Protramy 205 WrAs to trzy warianty pokrewnej konstrukcji. Są to tramwaje wciąż dość młode, choć niekoniecznie w pełni nowoczesne. Pozwoliły jednak MPK relatywnie niskim kosztem odmłodzić flotę.

Dzięki obniżonemu środkowemu członowi pojazdy te spełniają wymóg dostępności dla osób z niepełnosprawnościami, rodziców z wózkami dziecięcymi oraz wszystkich, którzy mają ograniczenia ruchowe.

Ich konstrukcja nie jest wybitnie innowacyjna, ale z racji, że to wozy stosunkowo młode (lub niedawno zmodernizowane), znajduje się w nich wszystko, co powinno: klimatyzacja, nowoczesna informacja pasażerska oparta na ekranach LCD czy ładowarki USB.

W tej kategorii umieściliśmy Moderusy Beta MF 19 AC (22 sztuki), Moderusy Beta MF 24 AC (40 sztuk) i Protramy 205 WrAs (26 pojazdów zmodernizowanych przez Modertrans Poznań). Protramy powstały we Wrocławiu w latach 2006–2011, a modernizację w Poznaniu przeszły w 2021 roku.

Bety 19 AC pochodzą z lat 2015–2017, a Bety MF 24 AC wyprodukowano w latach 2018–2019. Zmodernizowane w Poznaniu wrocławskie Protramy od tych, które są Moderusami Beta „od urodzenia”, różni przede wszystkim kolor – te pierwsze są błękitno-niebieskie, podczas gdy fabryczne Bety są granatowe.

Konstal 105

MPK Wrocław wciąż użytkuje 67 Konstali 105. Najstarszy z nich pochodzi z 1976 roku, najmłodszy z 1991. Stanowią one obecnie 22 proc. floty.

Gdy doliczymy do nich sześć Protramów 204 WrAs (które również nie mają niskiej podłogi), otrzymamy wynik 24 proc. tramwajów niespełniających współczesnych oczekiwań - trzeba do nich wsiadać wchodząc po schodach. Brak w nich także klimatyzacji, choć to w przypadku Protramów ulega zmianie. Są stopniowo unowocześniane.  

Konstale w taborze MPK liczymy jako składy, czyli jeden tramwaj to dwa połączone wagony. Wśród wrocławskich Konstali mamy złotych jubilatów: 13 wagonów wyprodukowanych w 1976 roku obchodzi właśnie 50-lecie służby wrocławianom.

Moderus Gamma LF AC

Piękne (wyróżnia je design, za który producent był wielokrotnie nagradzany) i nowoczesne przybywały do nas w latach 2021–2024. Stanowią teraz 16 proc. taboru.

Łącznie kosztowały 375 mln zł. Dziś 8,1 mln zł za nowy tramwaj nie wydaje się wygórowaną ceną, ale jeszcze kilka lat temu kwota ta niektórych szokowała.

Są w pełni niskopodłogowe, energooszczędne, oczywiście klimatyzowane, wyposażone w nowoczesną informację pasażerską, ładowarki USB i lampki w poręczach, które pomagają osobom niedowidzącym. Motorniczowie bardzo chwalą sobie te pojazdy, ponieważ mają świetny napęd na wszystkie wózki.

Pesa 146N

Komplet 40 tramwajów z Bydgoszczy stacjonuje już w zajezdni Borek. Za ponad 337 mln zł otrzymaliśmy pojazdy ciche, ekonomiczne w eksploatacji, posiadające wszystko, co niezbędne dla wygody pasażerów (w tym osób z niepełnosprawnościami). Są to naturalnie wagony w pełni niskopodłogowe.

Te modele Pes szybko zyskały sympatyczne przezwisko. Nazywane są „Nokiami” – gdy spojrzy się na nie en face, można łatwo odgadnąć dlaczego. Obecnie stanowią 11 procent wrocławskiego taboru. Pierwsza Pesa 146N przyjechała do stolicy Dolnego Śląska w lutym 2024 roku, a ostatnią witaliśmy teraz, w maju 2026 roku.

Skoda 19T

Wyjątkowe, bo jedyne takie we flocie MPK Wrocław – są dwukierunkowe i mogą obsługiwać trasy zakończone tzw. krańcówkami, a nie klasycznymi pętlami. Dlatego regularnie widzimy je na liniach kursujących między krańcówką „Gaj” a krańcówką „Tarczyński Arena (Królewiecka)”.

Przez ostatnie 15-16 lat wyjeździły swoje i teraz, sztuka po sztuce, przechodzą kapitalny remont. - To potężne wyzwanie, ale zdobyliśmy środki na zmodernizowanie wszystkich 31 sztuk - mówi prezes MPK Witold Woźny. 

Odmłodzone egzemplarze łatwo rozpoznać – stają się niebieskie z charakterystycznymi, czarnymi „dzióbkami”. Wyglądają podobnie jak wcześniej zmodernizowane modele 16T. Remontami zajmuje się ta sama firma: Saatz.

Najważniejsze przy takich modernizacjach są oczywiście kwestie techniczne, ale sporo zyskują na nich także pasażerowie. Poza odświeżeniem i przearanżowaniem wnętrza montowana jest m.in. nowoczesna informacja pasażerska.

Skoda 16T

MPK Wrocław posiada 17 Skód 16T. To już nie najmłodsze tramwaje (powstały w latach 2006-2007). Kompleksowa modernizacja przeprowadzona w 2021 i 2022 roku dała im jednak drugą młodość i sprawiła, że będą służyć przez kolejnych kilkanaście lat.

W Skodach 16T firma Saatz podczas kapitalnego remontu wymieniła nie tylko szereg części odpowiadających za sprawność i bezpieczeństwo, ale odmłodziła również ich wygląd. Tramwaje zyskały na urodzie dzięki czarnej przedniej i tylnej części oraz niebieskiemu lakierowi na reszcie nadwozia.

Niedzisiejsza informacja pasażerska została wymieniona na nową (wyświetlaną na ekranach LCD), na poręczach zamontowano lampki ułatwiające podróże osobom niedowidzącym, a co najważniejsze – pojawiła się klimatyzacja, której te pojazdy fabrycznie nie miały.

Pesa 2010NW

MPK posiada zaledwie osiem takich wozów. Gdy kupowano je w 2015 roku, na tle całego ówczesnego taboru były najnowocześniejszymi rodzynkami.

Serwisantom nierzadko sprawiały problemy, ale pasażerowie polubili je za przestronność i wygodę. W tamtym czasie jako jedyne mogły pochwalić się 100 proc. niskiej podłogi. Są to też pojazdy bardzo długie – mierzą ponad 32 metry.

Teraz czekają na modernizację. Za 73 mln zł zajmie się nimi firma Saatz – ta od odmładzania wrocławskich Skód.