Wrocław Extra

Odwiedź Nowogrodziec: Mozaika kultur od Bałkanów po Kresy na Pogórzu Izerskim

UM Nowogrodziec

W Nowogrodźcu osiedlili się przesiedleńcy z Kresów i reemigranci z Bałkanów, ale ważnym elementem lokalnej tożsamości są wydarzenia z przeszłości miasteczko. To składa się na nadzwyczaj ciekawą mozaikę ludzi, kultur i tradycji.

Tomasz Wysocki | 08 lipca 2022

Nowogrodziec leży na pograniczu Pogórza Izerskiego i Borów Dolnośląskich. Historia miasta sięga roku 1217, kiedy książę Henryk Brodaty podarował swojej żonie - Jadwidze Śląskiej, zamek myśliwski. Księżna Jadwiga ofiarowała zamek jako uposażenie zakonowi magdalenek. Klasztor wkrótce objął patronat nad okolicznymi kościołami, a z czasem stał się właścicielem pobliskich wsi, a w 1495 roku także miasta.

Ruiny klasztoru magdalenek

Dzisiaj można jeszcze obejrzeć ruiny klasztoru zakonnic św. Marii Magdaleny - po północnej stronie kościoła parafialnego p.w. Św. Apostołów Piotr i Pawła w Nowogrodźcu. Kompleks klasztorny był wielokrotnie przebudowywany. Dzisiejszy układ budynków to pozostałość po ostatniej wielkiej przebudowie z XVIII wieku.
Po sekularyzacji zakonu w 1810 roku budynki przeszły na własność państwa i częściowo miasta. Dzisiaj do obejrzenia są pozostałości elementów XIX-wiecznego wyposażenia. Klasztorem zajmuje się Fundacja Twoje Dziedzictwo, która planuje udostępnić obiekt do zwiedzania oraz organizacji imprez kulturalnych.Nowogrodziec
Centrum miasta to Rynek z ratuszem, pierzejami przyrynkowymi i ulicami dochodzącymi w obrębie murów obronnych. Układ urbanistyczny i elementy zabudowy posiadają liczne walory artystyczne. Oglądać można zdobione elewacje kamienic, dachy mansardowe, pomniki i mała architektura z przełomu XVIII i XIX wieku.

Pamiątkowa wieża Simona

Na wzniesieniu po południowej stronie miasta stoi ponad 120-letnia wieża widokowa. Jej fundatorem był Alfred Simon, który chciał w ten sposób uczcić setną rocznicę przybycia jego rodziny z Francji do Nowogrodźca. Konstrukcja ma formę średniowiecznego kasztelu z miejscowego ciosanego piaskowca i cegły ołdrzychowskiej. Dawniej do wysokości pierwszej kondygnacji opasała ją drewniana konstrukcja działającej tutaj restauracji. Niedawno obiekt przeszedł gruntowny remont.
W gminie Nowogrodziec jest wiele innych atrakcji, zabytków i interesujących obiektów. Jednym z dóbr, które sprzyjają aktywnemu wypoczynkowi, są lasy, malownicza dolina rzeki Kwisy, parki wiejskie, trasy piesze, szlaki rowerowe i konne.

Muzykowanie w Wielkim Garńcu

Gminę Nowogrodziec zamieszkują reemigranci z terenów Bośni i Hercegowiny oraz przesiedleńcy z Kresów i ich potomkowie. Ich tradycja, folklor i kulinaria mające wpływ na rozwój lokalnej tożsamości. Lokalne władze odwołują się także do dawnych miejscowych zwyczajów.
Przejawem tego przywiązania jest seria imprez w Nowogrodźcu. Od 2009 r. Organizowany jest Międzynarodowy Festiwal Muzyczny „Muzyka u Józefa Ignacego Schnabla”, zainicjowany w 2009 roku, jest jednym z najważniejszych wydarzeń muzycznych na Dolnym Śląsku. Patron wydarzenia to kompozytor, nowogrodźczanin, żyjący na przełomie XVIII i XIX wieku.
„Jarmark Garncarski – Wielki Garniec z Nowogrodźca nad Kwisą“ nawiązuje do historii i tradycji związanej z garncarstwem oraz dorobku kulturowego osadników. Podczas imprezy prezentowane są poszczególne miejscowości gminy przybliżając ich walory, tradycje, kulturę, folklor, dawne zawody, rzemiosła ludowe i artystyczne, tradycje kulinarne oraz zdrową żywność.

Wieża w Nowogrodźcu
Natomiast „Pečenica „Z Jugosławii do Polski” to festiwal folkloru i tradycji kulinarnych. Święto pieczonego prosiaka odbywa się w miejscowości Gościszów, niemalże w całości zamieszkałej przez reemigrantów z byłej Jugosławii, potomków Polaków, którzy wyjechali z Galicji do Bośni.
Po drugiej wojnie światowej powrócili do kraju i osiedlili się na Dolnym Śląsku. Przywieźli ze sobą i pielęgnują do dziś tradycje i obrzędy, które są połączeniem zwyczajów wywodzących się jeszcze z Galicji z tradycjami przejętymi podczas życia w Bośni. Jednym z przejawów tej tradycji jest właśnie pečenica.
Potrawa ta była przygotowywana tylko na specjalne okazje, głównie na ważne uroczystości rodzinne. Dziś reemigranci i ich potomkowie, którzy pieczołowicie kultywują swoje tradycje, będące połączeniem kultury polskiej i bałkańskiej, dzielą się swoimi doświadczeniami właśnie podczas Pečenicy.

Jak dojechać z Wrocławia do Nowogrodźca?

Samochodem dojedziemy do Nowogrodźca (ok. 140 km) w niecałe dwie godziny. Należy trasą A4 kierować się w stronę Zgorzelca, a następnie zjechać w kierunku Bolesławca i trasą nr 94 dojedziemy do Nowogrodźca.
Połączenia z Wrocławia do Nowogrodźca innymi środkami lokomocji szukaj także w za pomocą serwisów: www.e-podroznik.pl i/lub https://portalpasazera.pl.

Redakcja
Fot. UM Nowogrodziec