Wrocław pamięta o pierwszym powojennym rektorze Stanisławie Kulczyńskim

Mówi się o nim „nadrektor całego naukowego Wrocławia”. Profesor Stanisław Kulczyński – uczony, myśliciel, działacz społeczny, polityk oraz organizator i pierwszy rektor powojennych uczelni Wrocławia zmarł w nocy z 11 na 12 lipca 1975 roku w Warszawie.

  • Popiersie prof. Stanisława Kulczyńskiego, fot. Centrum Historii Zajezdnia

    Popiersie prof. Stanisława Kulczyńskiego, fot. Centrum Historii Zajezdnia


W przededniu 46. rocznicy śmierci uczonego, który w 2018 roku został honorowym obywatelem Wrocławia, kwiaty pod jego nowym pomnikiem złożył Prezydent Wrocławia. O twórcy wrocławskich uczelni nie zapomniało także Centrum Historii Zajezdnia.

Wysokie czoło, wyraziste brwi, włosy zaczesane do tyłu, charakterystyczny wyraz twarzy z lekko ironicznym uśmiechem. Do tego oczy, które zdają się spoglądać na wszystkich spacerujących nadodrzańskim bulwarem Stanisława Kulczyńskiego na terenie Politechniki Wrocławskiej. Pod koniec 2020 roku, w roku 75-lecia polskiej nauki we Wrocławiu, stolica Dolnego Śląska wzbogaciła się o pomnik organizatora i pierwszego rektora Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu, profesora Stanisława Kulczyńskiego (1895–1975).

Zdobiący nadodrzański bulwar pomnik uczonego jest dziełem znanego wrocławskiego artysty rzeźbiarza Tomasza Rodzińskiego. Odlew z patynowanego brązu ukazuje prof. Stanisława Kulczyńskiego w wieku ok. 60 lat, czyli w okresie warszawskim, gdyż to właśnie taki wizerunek uczonego wydaje się być najbardziej znany i rozpoznawalny. Mierzące blisko 60 cm popiersie ustawione jest na ponad półtorametrowym postumencie wykonanym z ciemnoszarego gabra, którego przednią ścianę zdobi inskrypcja „Stanisław Kulczyński / 1895–1975”.

Honory dla nadrektora

Idea wzniesienia pomnika zasłużonego dla miasta uczonego zrodziła się we wrocławskim środowisku akademickim w 2015 roku, jednak wtedy nie doczekała się realizacji. W 2018 roku pomysł pomnika odżył przy okazji obrony dobrego imienia organizatora wrocławskich uczelni w związku z tzw. dekomunizacją, w wyniku której Stanisława Kulczyńskiego pozbawiono – jak się później okazało na szczęście nie na stałe – ustanowionego w 1982 roku patronatu nad bulwarem na Wyspie Piaskowej.

Z inicjatywy ówczesnego prezydenta Wrocławia Rafała Dutkiewicza decyzją Rady Miejskiej Wrocławia z 26 kwietnia 2018 roku Stanisław Kulczyński został uhonorowany tytułem Civitate Wratislaviensi Donatus, czyli honorowym obywatelstwem Wrocławia.

Ponadto w czerwcu 2018 roku ukazała się biografia uczonego pt. „Nauka jest treścią mojego życia… Profesor Stanisław Kulczyński – życie i dzieło” autorstwa Magdaleny Mularczyk i Eugeniusza Kuźniewskiego oraz przewodnik „Wrocław Kulczyńskiego” Kamilli Jasińskiej i Michała Karczmarka.

Prace nad ufundowanym przez Gminę Wrocław popiersiem zasłużonego wrocławianina trwały do 2020 roku. Pandemia wirusa SARS-CoV-2 uniemożliwiła, niestety, zorganizowanie uroczystego odsłonięcia monumentu, które planowano na połowę listopada 2020 roku, czyli w Święto Nauki Wrocławskiej.

Na terenie Politechniki Wrocławskiej na nadodrzańskim bulwarze po zachodniej stronie budynku H-6 pomnik stanął 17 grudnia 2020 roku. Ustawiony na niewielkim wzniesieniu skrywającym specjalny fundament dumnie prezentuje się od tego czasu na wybrzeżu, a Stanisław Kulczyński zdaje się spoglądać w kierunku głównego gmachu Politechniki Wrocławskiej.

W przededniu przypadającej w niedzielę 11 lipca 46. rocznicy śmierci uczonego kwiaty pod pomnikiem złożył w imieniu prezydenta Wrocławia Jerzy Pietraszek, dyrektor Wydziału Kultury Urzędu Miejskiego Wrocławia, zaś w imieniu dyrektora Centrum Historii Zajezdnia – Kamilla Jasińska.

Więcej o pomniku Stanisława Kulczyńskiego i innych miejscach o nim przypominających na stronie Centrum Historii Zajezdnia.

(red)



Zgłoś uwagę