wroclaw.pl Najnowsze wiadomości dla mieszkańców Wrocławia
Pogoda we Wrocławiu temperatura powietrza wynosi 14°C
Link do portalu wroclaw.pl
Aby wyświetlić zawartość strony, zaakceptuj pliki cookie
Reklama

Wrocławskie dzieło upamiętni wyzwolenie Bredy przez Polaków

W październiku 2017 r. prezydent Wrocławia Rafał Dutkiewicz zapowiedział podarowanie holenderskiej Bredzie dzieła sztuki, które stanie się uzupełnieniem dla artystycznego projektu, jakim Holendrzy chcą uczcić kolejną rocznicę wyzwolenia swojego miasta przez polskich żołnierzy w 1944 r. W Starym Ratuszu pokazano, jak ten wrocławski dar będzie wyglądał. 

Reklama

29 października 2019 r. Breda – od 1991 r. miasto partnerskie Wrocławia – będzie obchodziła 75. rocznicę wyzwolenia spod niemieckiej okupacji przez żołnierzy 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka. W tym dniu dojdzie do uroczystego otwarcia, ufundowanej przez władze Bredy i jej mieszkańców, nowej instytucji kultury pod nazwą Memoriał gen. Maczka. Będzie ona łączyła funkcje muzeum, centrum dokumentacyjnego, edukacyjnego i ośrodka współpracy polsko-holenderskiej.

Władze Bredy zwróciły się również do Wrocławia z prośbą o symboliczny dar z okazji tej rocznicy i ufundowanie dzieła sztuki, rzeźby lub instalacji rzeźbiarskiej, która zostanie wzniesiona w ścisłym centrum, w pobliżu siedziby władz holenderskiego miasta. Obiekt ten ma stać się motywem, nawiązującym do historycznych wydarzeń, artystycznym znakiem pamięci i wdzięczności, a także symbolem Memoriału gen. Maczka, które zostanie zlokalizowane poza centrum miasta.

Polski żołnierz z 1. Dywizji Pancernej witany w Bredzie w 1944 r. po jej wyzwoleniu, fot. domena publiczna, commons.wikimedia.org

O tym, że Wrocław wesprze artystycznie plany swojego holenderskiego partnera, prezydent Rafał Dutkiewicz zadeklarował podczas swojej wizyty w Holandii ponad rok temu z okazji obchodów 73. rocznicy wyzwolenia Bredy przez polskich żołnierzy.

Dwuetapowy konkurs

We Wrocławiu został ogłoszony konkurs na projekt dzieła sztuki (rzeźby lub instalacji artystycznej) z okazji 75-lecia wyzwolenia Bredy w Holandii przez 1. Dywizję Pancerną gen. Stanisława Maczka w 1944 r. 

W I etapie 19 października 2018 r. Sąd Konkursowy dokonał wyboru pięciu najlepszych koncepcji prac – biorąc pod uwagę atrakcyjność oraz realność proponowanych rozwiązań –  których autorzy zostali zaproszeni do II etapu i złożenia prac konkursowych, tj. dodatkowo makiety, modelu rzeźby oraz plansz. Konkurs był prowadzony przy zachowaniu zasady anonimowości.

Jurorzy podczas obrad, od lewej: prof. Waldemar Wawrzyniak, prof. Jacek Dworski, prof. Michał Jędrzejewski i prof. Leon Podsiadły  

Oceniający nie mieli informacji o autorach złożonych koncepcji i prac konkursowych (były oznaczone numerami). Ich nazwiska poznali dopiero 12 grudnia 2018 r., gdy odbywał się II etap konkursu, po obradach, w czasie których wyłonili zwycięski projekt. 

Po prawej: Marianne de Bie – wiceburmistrz Bredy, obok: Rebecca Nelemans – członkini Sądu Konkursowego

To będą ślady pamięci

Sąd Konkursowy w składzie: prof. Janusz Kucharski (przewodniczący), prof. Jacek Dworski, prof. Michał Jędrzejewski, prof. Leon Podsiadły, prof. Waldemar Wawrzyniak, Piotr Fokczyński – Architekt Miasta Wrocławia oraz przedstawiciele Bredy – Rebecca Nelemans, historyk sztuki, i Ton van Beek, architekt, biorąc pod uwagę atrakcyjność proponowanych rozwiązań i kierując się kryteriami określonymi w regulaminie konkursu, przyznał:

  • I miejsce i 25 tys. zł pracy opracowanej przez Tomasza Tomaszewskiego z Wrocławia. Uzasadnienie: Nagrodę przyznano za subtelne i czytelne ujęcie historii wyzwolenia Bredy. Minimalistyczna forma, oparta na jednoznacznym odwołaniu, składa hołd wyzwolicielom, ale także otwarta jest na różne, inne skojarzenia. Zastosowane środki wyrazu i materiały bardzo dobrze wpisują projekt w otoczenie, prowokując do przejścia ścieżką parkową przez ścieżkę historii.

I miejsce w konkursie

  • II miejsce i 15 tys. zł praca opracowana przez Michała Gdaka i Otylię Śleziak z Kielc. Uzasadnienie: Nagrodę przyznano za próbę nawiązania ciekawych relacji przestrzennych z otoczeniem, w szczególności z kaplicą maryjną po drugiej stronie ulicy, ale także za dobre uzupełnienie już istniejących w Bredzie pomników. Zastosowane nowoczesne środki wyrazu pozostawiają jednak wątpliwości co do czytelności historycznego przekazu, a także zagadnień konstrukcyjnych i użytkowych.

II miejsce w konkursie

Pozostałe trzy prace, za które otrzymali po 8 tys. zł brutto, opracowali:

  • Jan Kuka z Katowic i Michał Dąbek z Krakowa
  • Barbara Getter i Andrzej Getter z Krakowa
  • Barbara Olech i Wojciech Olech z Wrocławia

Wyniki konkursu zostały ogłoszone w Sali Wójtowskiej Starego Ratusza przez dyrektora Wydziału Kulturu UM Wrocławia Jerzego Pietraszka, w obecności wiceprezydent Wrocławia Renaty Granowskiej oraz wiceburmistrz Bredy Marianne de Bie, a także członków Sądu Konkursowego.

Idea zwycięskiego projektu wg jego twórcy

Tomasz Tomaszewski do zaprezentowanego modelu i plansz swojej koncepcji dołączył również jej opis. Czytamy w nim m.in.:

„Praca polega na zapisaniu pamięci o wyzwoleniu miasta poprzez ślad na posadzce. Wyzwolenia dokonała 1. Dywizja Pancerna dowodzona przez generała Stanisława Maczka. Manewr uderzenia od niebronionej strony oszczędził miasto i mieszkańców. Czołg dowódcy to brytyjski Cromwell VIII. Ślad tej właśnie maszyny stanowiłby rysunek na powierzchni granitowej posadzki. Chodzi głównie o rozmiar maszyny (szerokość – 3 m). Rysunek pojawiałby się i zanikał na granitowej posadzce z kostek (...) i na płycie memorialnej, która stanowi fragment traktu. Wgłębienia stanowiłyby płaskorzeźbę o zróżnicowanym stopniu odciśnięcia, czasem subtelną aż do zaniku, czasem wyraźniejszą. Bardziej widoczny jest fragment na tablicy – nie konkuruje z rysunkiem fug między kostkami.

Wiceprezydent Wrocławia Renata Granowska i dyr. Wydziału Kultury Jerzy Pietraszek przy zwycięskim projekcie

(...) Na płycie memorialnej umieszczony jest tekst o wyzwoleniu miasta z datą i logo dywizji (wersja językowa niderlandzka i polska). Ślad ma być tak poprowadzony, żeby nie wpłynąć na walory komunikacyjne. Walory plastyczne pracy potrafi zmienić i podkreślić pogoda, np. w czasie deszczu pojawiłby się ciąg małych, geometrycznych kałużek, praca wzmocniłaby się i działała pewną zamierzoną niezwykłością. Mamy też sens pozaplastyczny takiego wyrażania pamięci. Teren wymagałby pewnej dbałości. Czyszczenie osadów z wgłębień byłoby rytuałem pielęgnowania pamięci”.

Bądź na bieżąco z Wrocławiem!

Kliknij „obserwuj”, aby wiedzieć, co dzieje się we Wrocławiu. Najciekawsze wiadomości z www.wroclaw.pl znajdziesz w Google News!

Reklama