We Wrocławiu żyje ponad 200 gatunków ptaków i 17 lub 18 (spory w tej sprawie trwają) gatunków nietoperzy. Niektóre z nich - np. wróble, jaskółki, kopciuszek czy jerzyk albo nietoperze borowce wielkie - mieszkają bardzo blisko nas, np. w szparach elewacji i innych zakamarkach naszych domów – dlatego zabierając się za remont, musimy o nich pamiętać. I to co najmniej trzech powodów.
1. Do dbania o ptaki i nietoperze zobowiązuje nas prawo
Wszystkie gatunki żyjących w Polsce nietoperzy oraz większość gatunków ptaków podlega ochronie ścisłej. Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody i rozporządzeniem Ministra Środowiska zakazane jest ich płoszenie, niszczenie siedlisk, gniazd czy innych schronień. Obowiązuje to również poza okresem lęgowym, choć są wyjątki: gniazda gołębia miejskiego mogą być niszczone pod warunkiem, że nie przebywają w nich pisklęta. Gniazda ptaków mogą być również usuwane z budynków i terenów zieleni między 16 października a końcem lutego ze względów sanitarnych lub związanych z bezpieczeństwem.
Sprawy związane z ochroną ptaków i nietoperzy m.in. podczas remontów reguluje również zarządzenie prezydenta Wrocławia z 28 maja 2025 roku, wprowadzające „Standardy ochrony ptaków i nietoperzy w przestrzeni miejskiej we Wrocławiu” - nie stanowi ono aktu prawa miejscowego i jest obowiązkowe wyłącznie dla jednostek gminnych prowadzących remonty budynków będących własnością Gminy Wrocław np. Wrocławskie Mieszkania, Zarząd Zasobu Komunalnego. Osoby prywatne, spółdzielnie mieszkaniowe, wspólnoty mieszkaniowe, firmy mogą (ale nie muszą) sugerować się jego wytycznymi.
Prawo prawem, wytyczne wytycznymi, jednak w praktyce bywa z tym różnie. Zdarza się, że na skutek źle prowadzonych prac budowlanych, remontowych i termomodernizacyjnych niszczone są siedliska naszych skrzydlatych sąsiadów, a to oznacza, że ptaki i nietoperze tracą dach nad głową, często na zawsze. Bywa jeszcze gorzej – niekiedy – zapewne niechcący – są zamurowywane żywcem.
– Wielu problemów da się uniknąć, jeśli już na etapie planowania remontu zadamy sobie pytanie: kto tu mieszka i jak można zabezpieczyć jego schronienie? – mówi Anna Adamczyk, ornitolog. – Tymczasem wystarczy niewiele, np. zmiana terminu prac albo zamontowanie kilku skrzynek, by pogodzić potrzeby ludzi i zwierząt.
Można również ograniczyć prace remontowe do miejsc gdzie nie ma gniazd ptasich lub schronień nietoperzy, wprowadzić przerwy w pracach remontowych umożliwiające ptakom nakarmienie piskląt oraz usunąć siatki zabezpieczające rusztowania w celu ułatwienia ptakom dolotu do gniazda.
Jak zrobić remont przyjazny ptakom i nietoperzom? Przede wszystkim trzeba skonsultować się z ornitologiem i chiropterologiem przed rozpoczęciem remontu i zaplanować prace z głową. Warto również zadbać o „mieszkania zastępcze” dla skrzydlatych Wrocławian. Montaż budek lęgowych i skrzynek dla nietoperzy i ptaków na budynkach prywatnych to prosta i skuteczna forma kompensacji utraconych siedlisk.
Więcej na ten temat piszemy tu:
Jak zrobić remont przyjazny ptakom i nietoperzom?
Pobierz ulotkę na temat ochrony ptaków i nietoperzy podczas remontów i termomodernizacji budynków.
2. Ptaki i nietoperze są naszymi sprzymierzeńcami
Ptaki i nietoperze są pełnoprawnymi mieszkańcami miasta i przynoszą nam wiele pożytku, nawet jeśli generują także pewne problemy (np. gromadzenie się odchodów). Przede wszystkim zjadają gigantyczne ilości komarów i innych uciążliwych owadów. Jak czytamy w poradniku „Przewodnik do inwentaryzacji oraz ochrony ptaków i nietoperzy związanych z budynkami” , jeden jerzyk chwyta w ciągu dnia nawet 20 tysięcy owadów, a to oznacza, że w ciągu wiosny i lata zje ich 2,5 miliona (!). Nietoperze też to robią: np. karlik zjada nawet 3 tys. komarów w ciągu jednej nocy, a zwykle poluje w licznym towarzystwie.
3. Wszyscy jesteśmy odpowiedzialni za świat wokół nas
W ciągu ostatniego półwiecza zniknęło z powierzchni ziemi blisko 70 proc. gatunków zwierząt i ten proces trwa nadal. Musimy zrobić wszystko, by ocalić te, które pozostały, w tym ptaki i nietoperze, będące ważną częścią świata przyrody.
Przeczytaj, co o ptakach, które żyją we Wrocławiu opowiada ornitolożka Anna Adamczyk.
Miasto dba o skrzydlatych mieszkańców
W ubiegłym roku Wrocław wystartował z kampanią informacyjno-edukacyjną „Zróbmy miejsce dla wszystkich”, zwracającą uwagę na ptaki i nietoperze. Jej celem było zwrócenie uwagi mieszkańców, właścicieli i zarządców budynków, wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych itd. na to, jak ważna jest ochrona skrzydlatych mieszkańców naszego miasta podczas wszelkich procesów inwestycyjnych.
Materiały edukacyjne, które wówczas powstały, nadal są aktualne i planując remont, warto się z nimi zapoznać.
