Dzień Wolności / Дзень Волі

Czytania performatywne tekstów białoruskich twórczyń i twórców

W ramach Teatru Na Faktach odbędą się czytania performatywne tekstów białoruskich twórczyń i twórców. Po prezentacjach przewidziana jest dyskusja z udziałem publiczności, prowadzenie: Henryk Mazurkiewicz.

25 marca jest dniem szczególnie ważnym w historii Białorusi. Jak pisał Oleg Łatyszonek, prezes Białoruskiego Towarzystwa Historycznego:

„25 marca był dniem szczególnie ważnym, tego dnia w 1918 roku powstała Białoruska Republika Ludowa, nastąpiło zerwanie więzi z Rosją”*.

Było to wydarzenie epokowe i przełomowe – moment, który nadał białoruskim dążeniom niepodległościowym nowy wymiar i historyczną rangę. Łatyszonek dodawał:

„Dzień proklamacji niepodległości Białorusi jest nie tylko dniem świętowania dla Białorusinów, dzień ten powinien cieszyć też Litwinów i Polaków, gdyż po 123 latach niewoli niepodległe narody Rzeczpospolitej odrodziły się”**.

W państwie Łukaszenki świętowanie 25 marca jest zakazane. Od 1996 roku oficjalnym dniem niepodległości jest 3 lipca, dzień, w którym w 1944 roku Armia Czerwona zajęła Mińsk. W 2024 roku Komitet Śledczy Białorusi ogłosił, że wobec uczestników emigracyjnych obchodów Dnia Wolności wszczęto ponad 100 postępowań karnych z oskarżenia o utworzenie grupy ekstremistycznej i dyskredytację Republiki Białorusi.

25 marca 2026 roku, w Dniu Wolności, zapraszamy do Instytutu im. Jerzego Grotowskiego na polsko-białoruski wieczór, podczas którego teatr stanie się narzędziem pamięci, świadectwa i rozmowy. Wydarzenie ma być miejscem spotkania zarówno dla osób niosących doświadczenia współczesnej historii Białorusi, jak i dla tych, którzy chcą lepiej zrozumieć jej znaczenie dla całej części Europy.

* „Dzień Wolności”, dostęp: 21.02.2026
** Tamże, dostęp: 21.02.2026

PROGRAM

godz. 18:00 – To jest bowiem ciało moje | Бо гэта ёсць маё цела

• Tekst: Hanna Komar | Тэкст Ганна Комар

• Reżyseria: Andrei Novik | Рэжысура Андрэй Новік

• W języku polskim | На польскай мове

• Czas trwania: 30 minut | Працягласць: 30 хвілін

godz. 18:40 – 200

• Tekst: Sviatlana Dziadova | Тэкст Святлана Дзядова

• Reżyseria: Krzysztof Kopka | Рэжысура Кшыштаф Копка

• W języku polskim | На польскай мове

• Czas trwania: 30 minut | Працягласць: 30 хвілін

godz. 19:20 – Słoń | Слон

• Scenariusz na podstawie powieści Saszy Filipienki: Jana Aleksiejenko | Сцэнар паводле рамана Сашы Філіпенкі Яна Аляксееўна

• Reżyseria: Jana Aleksiejenko | Рэжысура Яна Аляксееўна

• W języku białoruskim | На беларускай мове

• Czas trwania: 60 minut | Працягласць: 60 хвілін

godz. 20:30 – Niekończący się sierpień | Бясконцы жнівень

• Otwarta dyskusja, prowadzenie: Henryk Mazurkiewicz | Адкрытая дыскусія, вядоўца: Генрык Мазуркевіч

• W językach białoruskim i polskim | На беларускай і польскай мовах

• Czas trwania: ok. 60 minut | Працягласць: каля 60 хвілін