Ustawa o ekonomii społecznej po raz pierwszy ściśle uregulowała w polskim prawie kwestie związane z ekonomią społeczną, oraz określiła dwa cele. Pierwszym z nich jest tworzenie nowych miejsc pracy dla osób zagrożonych wykluczeniem społecznym (np. osób niepełnosprawnych, bezrobotnych, opuszczających rodziny zastępcze, osób starszych) w przedsiębiorstwach społecznych, oraz zapewnienie im odpowiedniego wsparcia reintegracyjnego - czyli włączenie tych osób w życie zawodowe i społeczne. Drugi cel dotyczy realizacji usług społecznych na rzecz społeczności lokalnych poprzez działalność przedsiębiorstw społecznych. Ekonomia społeczna w rozumieniu ustawy łączy działalność non profit skupiającą się na celach społecznych z działalnością gospodarczą, której elementem jest pobieranie odpłatności za świadczone usługi, i wypracowywanie zysku.
Czym jest przedsiębiorstwo społeczne?
Ustawa o ekonomii społecznej sprecyzowała zasady tworzenia i działalności przedsiębiorstw społecznych, które mogą realizować wspomniane w poprzednim akapicie cele. Cele te mogą być osiągane przez przedsiębiorstwa społeczne łącznie (poprzez jednoczesne tworzenia miejsc pracy dla osób z grup zagrożonych wykluczeniem społecznym i realizację usług społecznych), lub przez skupienie się tylko na jednym ze wspomnianych aspektów.Przedsiębiorstwa społeczne to podmioty (np. stowarzyszenia, fundacje, spółki lub kluby sportowe nie działające dla zysku), które:
- uzyskują swój oficjalny status przedsiębiorstwa społecznego po złożeniu wniosku do właściwego wojewody i spełnieniu wymogów formalnych,
- zatrudniają co najmniej 3 osoby na podstawie umowy o pracę, a każda z zatrudnionych osób jest zatrudniona w wymiarze co najmniej ½ etatu,
- w przypadku przedsiębiorstw społecznych których celem jest reintegracja społeczna (np. osób z niepełnosprawnościami, długotrwale bezrobotnych, wychodzących z bezdomności, po kryzysie psychicznym, uchodźców, osób starszych, matek samotnie wychowujących dzieci itp.) 30% ogółu osób zatrudnionych na minimum ½ etatu pochodzi z grup zagrożonych wykluczeniem społecznym,
- wypracowany zysk reinwestują w rozwój swojej organizacji, reintegrację zawodową/społeczną pracowników lub działalność pożytku publicznego.
Szczególnym przypadkiem przedsiębiorstw społecznych są spółdzielnie socjalne, których działalność reguluje odrębna ustawa.
Korzyści z bycia przedsiębiorstwem społecznym
Przedsiębiorstwa społeczne uzyskują dostęp do wsparcia w postaci:
- dofinansowania na utworzenie stanowiska pracy oraz finansowanie kosztów wynagrodzenia (środki z PFRON / Ośrodków Wspierania Ekonomii Społecznych)
- refundacji składek ZUS,
- zwrotu kosztów poniesionych na dodatkowe koszty związane z zatrudnieniem osób z niepełnosprawnością (środki PFRON)
- zwolnienie podatkowe dochodów przeznaczonych na cele związane z reintegracją społeczną i zawodową pracowników,
- dostęp do preferencyjnych kredytów i pożyczek (między innymi w Banku Gospodarstwa Krajowego)
- łatwiejszego udziału w zamówieniach publicznych i dostępu do dotacji z programów unijnych oraz krajowych.
Gdzie można otrzymać wsparcie w stworzeniu i prowadzeniu przedsiębiorstwa społecznego?
Więcej informacji i wsparcie można uzyskać w:
- Regionalnym Centrum Wspierania Inicjatyw Pozarządowych we Wrocławiu, prowadzącym Dolnośląski Ośrodek Wspierania Ekonomii Społecznej; https://www.rcwip.pl/dowes-24
- Dolnośląskim Ośrodku Polityki Społecznej; https://dops.wroc.pl
- Wydziale Partycypacji Społecznej UM Wrocławia; https://bip.um.wroc.pl/artykul/229/3193/wydzial-partycypacji-spolecznej
Jak w praktyce może wyglądać stworzenie przedsiębiorstwa społecznego? Zobaczmy to na poniższym przykładzie! (przygotowanym przez Przedsiebiorstwospoleczne.pl).