Najważniejsze informacje: (kliknij, aby przejść)
Odwiedzając groby najbliższych na Cmentarzu Osobowickim czy na Cmentarzu Grabiszyńskim wielu Wrocławian na pewno skieruje kroki w miejsca, gdzie spoczywają polscy żołnierze, by także dla nich zapalić znicze i oddać hołd minutą ciszy. W obrębach miasta miejsce ostatniego spoczynku znaleźli zresztą nie tylko nasi rodacy, ale też inni walczący na różnych frontach.
Cmentarz Żołnierzy Polskich na Grabiszynie
Przy ul. Grabiszyńskiej, w sąsiedztwie Cmentarza Grabiszyńskiego, położony jest Cmentarz Żołnierzy Polskich. Z początku znajdował się on na terenie Parku Grabiszyńskiego, jednak w latach 60. władze podjęły decyzję o jego przeniesieniu.
Galeria zdjęć
Nekropolia w formie, jaką znają współcześni Wrocławianie, powstawała w latach 1968-1970 według projektu Łucji Skibniewskiej i Zofii Szymanowskiej. Znajduje się na wzniesieniu nad Ślęza, a jej centralnym punktem jest pomnik, którego strzelisty kształt wzorowany jest na skrzydłach husarskich, postawiony w 1979 roku.
Na cmentarzu spoczywają 604 osoby: żołnierze polegli w czasie II wojny światowej i podczas walk o Wrocław, żołnierze walki podziemnej, przymusowi robotnicy cywilni, jeńcy wojenni oraz ofiary terroru hitlerowskiego, których szczątki ekshumowano z różnych rejonów Dolnego Śląska. Z tej liczby tylko 184 osoby zostały zidentyfikowane.
Kwatera Żołnierzy Niezłomnych i ocalona pamięć
Kolejne ważne miejsce pamięci znajduje się na Cmentarzu Osobowickim. To tutaj, na polach 81A i 120, znaleźć można kwatery, gdzie w latach 1945-1956 potajemnie i bez nazwisk chowano ofiary reżimu stalinowskiego. Byli to żołnierze Armii Krajowej, Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, Narodowych Sił Zbrojnych, Konspiracyjnego Wojska Polskiego oraz młodzieżowych organizacji antykomunistycznych.
Wszyscy byli dla ówczesnych władz wrogami, więc chowani byli pod osłoną nocy, bez trumien, ceremonii i tabliczek. Pamięć o nich miała na zawsze zaginąć, a w kolejnych latach miejsca ich pochówku były niszczone lub przeznaczane na kolejne mogiły. Tak się jednak nie stało dzięki rodzinom i środowiskom kombatanckim.
W październiku 2026 roku podczas pogrzebu państwowego szczątki 48 ofiar tamtego okresu spoczęło we własnych grobach w Kwaterze Żołnierzy Niezłomnych. Godny pochówek umożliwiły prace archeologiczne i ekshumacyjne prowadzone przez Instytut Pamięci Narodowej.
Na Cmentarzu Osobowickim znajdują się również mogiły żołnierzy zmarłych w latach 1916-1918. Wszystkie groby mają jednakowe, odlewane z żelaza krzyże z nazwiskiem, stopniem wojskowym i datą zgonu. Są to prawdopodobnie mogiły żołnierzy z lazaretu, na co wskazują nazwiska zmarłych – niemieckie i rosyjskie – oraz różne daty zgonu.
Galeria zdjęć
Włosi i Rosjanie też mają swoje miejsca we Wrocławiu
We Wrocławiu miejsce ostatniego spoczynku znaleźli nie tylko polscy żołnierze. Niedaleko Cmentarza Żołnierzy Polskich, w zielonej otulinie Parku Grabiszyńskiego, pod nagrobkami z białego kamienia spoczywa 1 tys. żołnierzy włoskich. Wszyscy trafili do niewoli niemieckiej podczas I wojny światowej, po bitwie pod Caporetto w 1917 roku. To jedyna taka zachowana nekropolia w Polsce. Więcej o “Soldati Italiani” możecie przeczytać w naszym artykule.
Galeria zdjęć
We Wrocławiu znajdują się również dwie nekropolie, na których spoczywają żołnierze Armii Radzieckiej. Przy al. Karkonoskiej rozciąga się Cmentarz Oficerów Radzieckich, który został wybudowany tuż po zakończeniu wojny w 1945 roku. Spoczywa tu ponad 760 oficerów poległych podczas Festung Breslau.
Cmentarz Żołnierzy Radzieckich - masowa mogiła, w której spoczywa ponad 7 tysięcy żołnierzy - znajduje się na Skowroniej Górze, w pobliżu ulic Borowskiej i Spiskiej. Ci, którzy zostali tu pochowani również polegli podczas oblężenia Wrocławia lub zmarli w wyniku ran i chorób. W 1967 roku na cmentarzu stanęła “Ściana” projektu Łucji Skomorowskiej, na której znajdują się nazwiska żołnierzy, którzy zostali zidentyfikowani. Z tych 7 tysięcy aż 85 procent wciąż pozostaje bezimienna.
