Cmentarz Żołnierzy Włoskich we Wrocławiu to miejsce wyjątkowe. Na maleńkiej nekropolii położonej wewnątrz Parku Grabiszyńskiego panuje wszechobecny spokój, odgłosy miasta słyszane są tu z oddali, a nierzadko nawet zagłuszane przez szum drzew, śpiew ptaków i odgłosy stukającego dzięcioła.
W latach 60. włoska kwatera formalnie została włączona do terenu Parku Grabiszyńskiego. Do dziś teren ten pozostaje ogrodzony i otoczony jest opieką. Architektonicznie cmentarz znajduje się na planie krzyża łacińskiego, w jego centralnym punkcie znajduje się zaprojektowany przez włoskiego rzeźbiarza Antonio Regrettiego obelisk z sentencją: „Pax – L'Italia ai suoi figli caduti nella guerra mondiale MCMXV–MCMXVIII” (pol. Pokój – Włochy swoim synom poległym w wojnie światowej 1915–1918).
Galeria zdjęć
Skąd żołnierze włoscy we Wrocławiu?
Sceneria ta wyjątkowo sprzyja zadumie i zastanowieniu się, skąd na nasze ziemie trafili żołnierze włoscy, którzy pochowani są tu w liczbie przekraczającej tysiąc osób?
Pierwsze pochówki obywateli włoskich w tym miejscu odbyły się już w 1927 roku, jednak nekropolia oficjalnie otwarta została dopiero 2 listopada 1928 r. Znajdowała się ona na terenie ówczesnego Kommunalfriedhof in Gräbschen Teil III (Komunalnego Cmentarza Grabiszyńskiego III - który podobnie, jak jego część I dziś częścią Parku Grabiszyńskiego).
Włoska nekropolia powstała z inicjatywy rządu włoskiego, którzy pokrył koszty jej budowy. Na cmentarzu pochowano szczątki żołnierzy zmarłych w niemieckich obozach jenieckich z terenu Breslau oraz innych miejscowości wschodnich Niemiec.
Według różnych źródeł historycznych w latach 1927–1928 na tym terenie spoczęły szczątki 1016 lub 1017 osób, przede wszystkim młodych żołnierzy w wieku 20-30 lat. Byli to przede wszystkim jeńcy wzięci do niewoli podczas wygranej przez Państwa Centralne bitwy pod Caporetto na terenie ówczesnych Austro-Węgier (dziś Słowenii).
Galeria zdjęć
To jednak niejedyni Włosi pochowani na tej nekropolii. W latach 1943-1944 dokonano tu również pochówku 20 kolejnych osób – byli to włoscy jeńcy z okresu II wojny światowej, którzy zostali skierowani przez Niemców do pracy przymusowej w zakładzie Linke-Hofmann-Werke. Później (w latach 1947-1950) dochowano tu również ekshumowane szczątki włoskich żołnierzy, którzy polegli w walce o Festung Breslau.
W 2025 r. Cmentarz Żołnierzy Włoskich przeszedł rewitalizację
W 2025 roku na cmentarzu przeprowadzone zostały kompleksowe prace konserwatorskie o wartości 790 tys. zł. W ich ramach wykonano: remont ogrodzenia, renowację postumentów i tablic informacyjnych, czyszczenie oraz wymianę płyt nagrobnych, naprawę pomnika centralnego, remont ławek, a także wycinkę drzew i wykonanie nasadzeń kompensacyjnych.
Galeria zdjęć
W drugiej połowie czerwca tego roku na cmentarzu odbyła się uroczystość związana z zakończeniem remontu, w której wzięła udział delegacja Republiki Włoskiej, na czele której stał gen. broni Andrea Rispoli, szef Biura ds. Ochrony Kultury i Pamięci Obronnej Włoch Ministero della Difesa.
Warto wspomnieć, że już za dwa lata (w 2028 roku) przypada 100. rocznica otwarcia Cmentarza Żołnierzy Włoskich.
