Najważniejsze informacje (kliknij, aby przejść)
„Szkoła na Roślinach” jest częścią realizowanego we Wrocławiu projektu foodCIRCUS. To międzynarodowa inicjatywa mająca na celu wdrożenie rozwiązań w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym, które skutecznie zapobiegają marnowaniu żywności w szkołach i przedszkolach w Europie Środkowej.
Nawiązana współpraca międzynarodowa umożliwia wymianę wiedzy i doświadczeń oraz wsparcie podczas wypracowywania nowych rozwiązań. Potwierdza ona także powagę problemu, z którym mierzą się również partnerzy zagraniczni.
Szkolenie z diety roślinnej we wrocławskich szkołach i przedszkolach
Szkolenia dla kucharzy, kucharek i intendentek przeprowadza Katarzyna Gubała, ekspertka kuchni roślinnej i kucharka z „Pytania na śniadanie”. Każde szkolenie to ogromna wiedza teoretyczna związana z kuchnią roślinną, bilansowaniem diety roślinnej wśród dzieci oraz rozwiązaniami zapewniającymi smaczne i zdrowe posiłki.
W projekcie „Szkoła na Roślinach” bierze udział 13 wrocławskich szkół i przedszkoli:
- Przedszkole nr 1, al. Kasprowicza
- Przedszkole nr 80, ul. Zielińskiego
- Przedszkole nr 56, ul. Wałbrzyska
- Przedszkole nr 113, ul. Lotnicza
- Przedszkole nr 43, ul. Kościuszki
- Przedszkole nr 19, w ZSP nr 19, ul. Januszowicka
- Przedszkole nr 104, ul. Niedźwiedzia
- Przedszkole nr 71, ul. Kiełczowska
- Szkoła Podstawowa nr 47, ul. Januszowicka
- Szkoła Podstawowa nr 83, ul. Boya-Żeleńskiego
- Szkoła Podstawowa nr 84, ul. Górnickiego
- Szkoła Podstawowa nr 66, ul. Dembowskiego
- Szkoła Podstawowa nr 1, ul. Nowowiejska
Niebanalne przepisy z wykorzystaniem warzyw
Dania kuchni roślinnej wymagają większej wiedzy. Tworzy się je nie tylko bez użycia mięsa, ale także mleka krowiego, masła, sera czy jajek. Stąd na warsztatach pojawiły się przepisy na naleśniki bez mleka i jajek, roślinne racuchy, sosy na bazie napojów roślinnych czy przepis na ser żółty z ziemniaka, którym z powodzeniem można zastąpić tradycyjny żółty ser.
– To naprawdę inspirujące warsztaty. Nie przypuszczałam, że można zrobić twarożek ze słonecznika czy kotlety z buraka. Dania są zachwycająco smaczne i wiem, że spróbuję takie przygotować również u siebie w domu dla mojej rodziny. Największym zaskoczeniem było dla mnie to, jak sycące i smaczne mogą być dania oparte na fasoli czy soczewicy. I to bez mięsa – mówiła jedna z uczestniczek.
Tańsze zarządzanie stołówką
Rośliny strączkowe (suszone) są kilkukrotnie tańsze od mięsa, a wykorzystanie ich obniża koszt posiłku nawet o 20-30%. Warto więc w jadłospisie szkolnym postawić na fasolę, ciecierzycę czy soczewicę. Można zastosować strączki szczególnie w kuchni polskiej tradycyjnej – placki, pierogi, naleśniki.
Warto również pamiętać o tym, że stołówka uczy dzieci szacunku do jedzenia – jeśli kucharze pokażą, jak kreatywnie wykorzystać resztki, dzieci to zapamiętają na lata. Stąd w propozycjach nowych jadłospisów pojawiło się pesto z naci z marchewki czy sosy na liściach kalafiora. Na warsztatach wrocławscy kucharze uczą się wykorzystywać wodę po ciecierzycy i tworzyć na jej bazie sosy, a nawet naleśniki.
Projekt „Szkoła na Roślinach” jest rozwijany przez Fundację ProVeg od kilku lat w różnych miastach Polski. Tegoroczne działania we Wrocławiu są realizowane dzięki wsparciu projektu foodCIRCUS i koncentrują się zarówno na szkoleniach z zakresu kuchni roślinnej, jak i ograniczania marnowania żywności w szkolnych stołówkach.
Jeden roślinny posiłek w tygodniu
Nowe rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia, które wchodzi w życie od września 2026 r., znacząco zwiększa udział warzyw, owoców i przede wszystkim roślin strączkowych w diecie dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym.
Zgodnie z projektem rozporządzenia wszystkie szkoły i przedszkola od 1 września mają serwować co najmniej jeden w pełni roślinny obiad tygodniowo, przygotowany na bazie nasion roślin strączkowych – takich jak soczewica, fasola czy ciecierzyca – bez dodatku produktów odzwierzęcych.
Jednocześnie w dni, w których podawane są dania mięsne lub rybne, placówki będą musiały zapewnić alternatywę roślinną dla osób niespożywających produktów pochodzenia zwierzęcego, przy czym oficjalne rozporządzenie doprecyzowuje, że posiłki te powinny być w szczególności oparte na nasionach roślin strączkowych.
Ważne, żeby nie marnować
Każdy kilogram niewyrzucanego jedzenia to realne oszczędności dla stołówki. Szkolenia dla personelu stołówek szkolnych to niezwykle ważne działania. Wiedza o tym, jak budować ekonomiczny i zdrowy jadłospis jest niezbędna. Cieszę się, że jako jedni z pierwszych w Polsce możemy wdrożyć tego typu działania w formie praktycznych warsztatów.Beata Flank, kierownik Działu Edukacji Ekologicznej Wydział Klimatu i Energii Departamentu Strategii i Zrównoważonego Rozwoju we Wrocławiu
FoodCircus – Circular solutions for keeping food waste out of Central Europe’s schools jest finansowany w ramach programu Interreg Central Europe i ma na celu edukację stołówek szkolnych w zakresie niemarnowania żywności.
Kompleksowe wsparcie dla szkolnych stołówek
Projekt „Szkoła na Roślinach” realizowany przez Fundację ProVeg wspiera szkoły, przedszkola i firmy cateringowe we wprowadzaniu pełnowartościowych posiłków roślinnych. Organizacja zapewnia placówkom szkolenia dla personelu kuchennego, konsultacje jadłospisów oraz materiały edukacyjne dla rodziców i uczniów.
Celem programu jest zwiększenie dostępności zdrowych posiłków opartych na warzywach, owocach i roślinach strączkowych oraz wsparcie placówek w dostosowywaniu żywienia do aktualnych zaleceń zdrowotnych i środowiskowych.
Wprowadzanie pełnowartościowych posiłków roślinnych do szkół i przedszkoli to nie tylko kwestia zdrowego żywienia. To także wsparcie placówek w budowaniu nowoczesnego systemu żywienia, który odpowiada na współczesne wyzwania zdrowotne i środowiskowe. Dzięki projektowi „Szkoła na Roślinach” personel kuchni zyskuje praktyczne narzędzia, przepisy i wiedzę, które pomagają przygotowywać smaczne, zbilansowane i lubiane przez dzieci posiłki.Katarzyna Płaza, koordynatorka programu z ramienia Fundacji ProVeg
– Rozwijając program, myślimy o jego skalowaniu i odpowiadaniu na potrzeby różnych odbiorców, zarówno ze względu na rodzaj placówki, lokalizację, jak i bariery, przed jakimi stoją. Cieszę się, że Wrocław jest na początku tej listy – dodaje koordynatorka.
W pierwszej kolejności zrealizowana została – wśród nauczycieli, dyrekcji i personelu kuchennego – diagnoza potrzeb i wyzwań związanych z nadchodzącym rozporządzeniem Ministerstwa Zdrowia.
W czerwcu ruszają praktyczne warsztaty kulinarne dla personelu stołówek, których celem jest wsparcie w metodach bilansowania smacznych i pełnowartościowych posiłków roślinnych. W programie m.in.:
- przygotowywanie dań na bazie strączków oraz naturalnych wywarów warzywnych, podanych w sposób atrakcyjny wizualnie i smakowo dla dzieci i młodzieży,
- praktyczne zasady niemarnowania żywności,
- wykorzystywanie produktów od lokalnych dostawców zgodnie z rytmem pór roku.
Uzupełnieniem warsztatów jest przekazanie materiałów edukacyjnych z gotowymi przepisami do łatwego zastosowania. Po wakacjach zaplanowane jest spotkanie online z rodzicami, które rozwieje ewentualne obawy i nauczy prawidłowego bilansowania diety, aby pomóc rodzicom wdrożyć te zasady we własnych domach.
