Na ogólna liczbę tekstyliów zebranych w 2025 roku we Wrocławiu składają się 482 tony rzeczy oddanych do PSZOK-ów oraz ponad 127 ton, które mieszkańcy przekazali w ramach zbiórek do samochodów podstawianych na osiedla.
Wrocław wdrożył skuteczny system zbiórki
Z danych dotyczących zbiórek tekstyliów w polskich aglomeracjach, które zostały niedawno opublikowane w artykule w dzienniku "Rzeczpospolita" wynika, że najwięcej tekstyliów zebrano w Warszawie - 759 ton. Wrocław nie był jednak dużo gorszy od stolicy, ponieważ w 2025 roku udało się u nas zebrać 610 ton tekstyliów.
Co ciekawe, przy zbliżonej liczbie ludności, we Wrocławiu zebrano o 58 proc. więcej tekstyliów niż w Krakowie, którego wynik to tylko 385 ton.
Warto też odnotować, że wynik Warszawy, który jest o 149 ton wyższy niż Wrocławia, w przeliczeniu na statystycznego mieszkańca jest dużo lepszy, niż w przypadku stolicy. Populacja Warszawy jest większa od wrocławskiej ponad dwukrotnie, co sprawia, że statystyczny Wrocławianin oddał do recyklingu znacznie więcej tekstyliów niż Warszawiak.
Różnicę widać także w porównaniu z mniejszymi ośrodkami, ponieważ we Wrocławiu zebrano blisko trzykrotnie więcej materiałów niż w Lublinie, który zgromadził 212 ton, i niemal cztery razy więcej niż w Katowicach (z wynikiem 160 ton).
Liczby świadczą o tym, że potrafiliśmy w stosunkowo krótkim czasie przygotować skuteczną odpowiedź na nowe wymagania zbierania tekstyliów jako osobnej frakcji, które nałożono na samorządy ustawą. Udało się też dotrzeć z informacją do wrocławskiej społeczności. To oczywiście nie znaczy, że uważamy obecny harmonogram kursów samochodów SZOT za ostateczny i ustalony raz na zawsze. W miarę pojawiającego się zapotrzebowania, będziemy starali się reagowaćmówi Paweł Karpiński, prezes Ekosystemu.
Tak działa mobilny system zbiórki
Wrocławski Samochód Zbierający Odzież i Tekstylia (SZOT) pokazał, że regularna, codzienna obsługa na osiedlach to model wysoce efektywny. Wynik w postaci 127 ton ubrań zebranych w niecały rok wypada bardzo korzystnie na tle innych miast, które również prowadzą zbiórki mobilne. Przykładowo, podobna akcja w mniejszym o połowę Lublinie zakończyła się wynikiem na poziomie około 46 ton.
Taki model jest też skuteczną odpowiedzią na problem miejskich kontenerów na tekstylia. Zdecydowana większość dużych polskich miast nie chce ustawiania gminnych pojemników na ulicach. Generują one duże koszty i mogą oznaczać kłopoty związane z porzucaniem odpadów, wandalizmem i utrzymaniem czystości.
SZOT-y, odbierające tekstylia przynoszone w workach i natychmiast je wywożące, są o wiele bardziej higieniczne, niż potencjalne setki stacjonarnych kontenerów w miejscach publicznych. W odróżnieniu od wrzucania do stacjonarnych pojemników, tu w zasadzie nie ma możliwości kontaktu z innymi tekstyliami, niż własne, przyniesione do auta. To minimalizuje ryzyko przenoszenia się np. bytujących w ubraniach owadów.
Ekosystem przypomina też, że SZOT to bezpłatna usługa, która regularnie odwiedza osiedla. Jednorazowo można oddać maksymalnie dwa szczelnie zamknięte worki o pojemności do 120 litrów.
Przyjmowana jest m.in.:
- odzież,
- obuwie,
- pościel,
- ręczniki,
- firany,
- zasłony,
- koce,
- paski, portfele,
- pluszowe zabawki.
Rozwój w kierunku gospodarki obiegu zamkniętego
Ekosystem nie poprzestaje na samym zbieraniu tekstyliów. Wspólnie z Politechniką Wrocławską analizuje zebrane dane. Badania naukowców wykazały, że około 26 proc. oddawanej odzieży to rzeczy, które nadają się do ponownego użycia. Nierzadko są to ubrania zupełnie nowe, posiadające nawet metki.
Ekosystem analizuje możliwość wprowadzenia rozwiązań, które pozwolą jeszcze skuteczniej wdrożyć idee gospodarki obiegu zamkniętego. Celem jest stworzenie mechanizmów, dzięki którym odzież w dobrym stanie zyska drugie życie i trafi do nowych właścicieli.
Z kolei w przypadku tekstyliów nienadających się już do noszenia, miasto stawia na realny recykling. Prowadzone są rozmowy z wyspecjalizowanymi firmami, aby zużyte materiały w całości zagospodarować i przetwarzać na przykład na czyściwo lub nowoczesne kompozyty.
Takie podejście stanowi dużą przewagę nad systemami, gdzie odpady tekstylne często nie są poddawane żadnej selekcji i trafiają wprost do spalarni.
