Najważniejsze informacje (kliknij, aby przejść)
Panorama Racławicka, która przed II wojną światową była eksponowana w rotundzie w Parku Stryjskim we Lwowie, uległa częściowemu zniszczeniu podczas sowieckiego bombardowania Lwowa. Od 1944 r. dzieło przechowywane było w lwowskim klasztorze bernardynów.
Bierut ogłasza powrót lwowskich zbiorów do Polski
W 1946 roku, gdy władze polskie i radzieckie uzgodniły powrót części polskiego dziedzictwa kulturalnego pozostałego za wtedy już wschodnią granicą do Polski. 28 maja 1946 r. Bolesław Bierut, ówczesny przewodniczący Krajowej Rady Narodowej, podał oficjalnie, że Panorama, wraz z częścią kolekcji bibliotecznej Ossolineum i zbiorów sztuki z muzeów lwowskich, zostanie przekazana Polsce.
Kilka tygodni później, 18 lipca - pociąg z cennymi zbiorami przybył do Przemyśla. Na stacji czekała już delegacja z Wrocławia, do której w Chorzowie dołączyła eskorta wojska. Wieczorem tego dnia, w siedzibie Miejskiej Rady Narodowej w Przemyślu podpisano dokumenty, na podstawie których 418 skrzyń ze zbiorami bibliotecznymi, 66 z muzealiami oraz malowidło Panoramy przekazano Polsce.
Panorama jedzie w towarowych wagonach
Następnego dnia rano transport doczepiony do pociągu osobowego relacji Przemyśl-Katowice ruszył na zachód. Płótna z których złożona jest Panorama Racławicka wiezione były na dwóch platformach towarowych. Po drodze, w Krakowie, na dworcu pojawiły się tłumy mieszkańców oraz przedstawiciele lokalnych władz liczące na to, że Panorama zostanie w ich mieście.
Jednak decyzja komunistycznych władz co do ulokowania dzieła była inna. To Wrocław, zrujnowany po oblężeniu, z nowymi polskimi mieszkańcami, którzy w wielu przypadkach pochodzili ze Lwowa, miał stać się nowym domem dla wielkiego dzieła Jana Styki, Wojciecha Kossaka, Ludwiga Bollera i sześciu innych malarzy.
Panorama dotarła do Wrocławia jeszcze przed świtem
W niedzielę 21 lipca 1946 r., o godzinie 2:30 pociąg dotarł do stacji Brochów, leżącej wtedy poza granicami Wrocławia.
Mimo nocnej pory na dworcu oczekiwali na jego przyjazd dyrektor wrocławskiej Biblioteki Uniwersyteckiej Antoni Knot, profesor Bolesław Olszewicz oraz doktor Edward Zubik. Rozładunek nie był możliwy ani w niedzielę, ani w kolejnym dniu - 22 lipca obchodzono święto państwoweopisuje Anna Jezierska, kustoszka w Dziale Malarstwa XVI-XIX w. i w Muzeum Panorama Racławicka.
Nastąpiło to dopiero we wtorek 23 lipca. W operacji rozładunku i w przewiezieniu malowidła do magazynów wojskowych przy ul. Poznańskiej we Wrocławiu uczestniczyło 33 saperów z Brzegu i 23 samochody ciężarowe.
Długie oczekiwanie na ponowną ekspozycję
I choć Panorama trafiła do Wrocławia, to ostatecznie na jej wystawienie i restaurację trzeba było poczekać jeszcze kolejnych prawie 40 lat. Kolejne społeczne komitety czyniły starania o właściwą konserwację i ekspozycję płótna, ale niewygodna dla władz PRL-u tematyka obrazu powodowała wstrzymywanie działań. Dopiero nastanie „Solidarności” przyspieszyło zebranie funduszy na stworzenie odpowiedniego miejsca ekspozycji.
14 czerwca 1985 r. otwarto uroczyście rotundę, gdzie obraz jest prezentowany do dziś i jest wciąż jedną z głównych atrakcji Wrocławia.
