Dzień Niepodległości USA. Deklaracja Niepodległości znajduje się także we Wrocławiu

4 lipca to w Stanach Zjednoczonych Dzień Niepodległości. Najważniejsze święto narodowe Amerykanie obchodzą w rocznicę ogłoszenia Deklaracji Niepodległości, dokumentu spisanego na pergaminie i datowanego na 4 lipca 1776 roku.

Przyjęta w Filadelfii w czasie wojny

Deklaracja Niepodległości głosi równość wszystkich ludzi, którzy dostali od Stwórcy nienaruszalne prawa, w tym prawo do życia, wolności i dążenia do szczęścia.

Tekst odwołuje się do filozofii oświecenia i wartości, jakie przyświecały jej twórcom. Historyczna rola tego dokumentu nie ogranicza się tylko do oficjalnego proklamowania praw człowieka. Głosi ona coś więcej: naturalne prawo każdego narodu do własnego państwa i niepodległości.

Weronika Karlak, Oddział Starych Druków Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu

Dokument, którego autorem głównym był prawnik Thomas Jefferson (później trzeci prezydent Stanów Zjednoczonych), przyjęty został jednomyślnie przez Drugi Kongres Kontynentalny obradujący w Filadelfii w czasie wojny z Wielką Brytanią o niepodległość USA.

Walki wybuchły w roku 1775, kiedy kolonie brytyjskie w Ameryce Północnej zbuntowały się przeciwko Imperium Brytyjskiemu i królowi Jerzemu III Hanowerskiemu. Wojnę, w której dowódcami byli m.in. ochotnicy Tadeusz Kościuszko i Kazimierz Pułaski, zakończył traktat paryski podpisany w królewskim Wersalu 3 września 1783 roku. Na jego mocy Brytyjczycy uznali niepodległość Stanów Zjednoczonych.

Deklaracja Niepodległości po francusku

Do zwycięstwa amerykańskich kolonistów walnie przyczynili się Francuzi. „Nie było więc przypadkiem, że Deklaracja Niepodległości wydrukowana została po raz pierwszy w Europie właśnie w języku francuskim. Przekładu tekstu dokonał, na zlecenie swego przyjaciela Benjamina Franklina, książę Louis-Alexandre de La Rochefoucauld” – pisze Weronika Karlak.

Francuska edycja Deklaracji Niepodległości wydana została w Paryżu w 1783 roku przez wydawcę Philippa Denisa Pierresa cieszącego się tytułem drukarza królewskiego. Tytuł dokumentu to „Constitutions des Treize Etats-Unis de l’Amérique”, który można przetłumaczyć na „Konstytucja Trzynastu Zjednoczonych Stanów Ameryki”.

Trzynaście to liczba kolonii, które zbuntowały się przeciwko imperium. To właśnie ich delegaci podpisali na kongresie w Filadelfii Deklarację Niepodległości w 1776 roku.

Na karcie tytułowej francuskiej edycji Deklaracji Niepodległości widnieje, użyty po raz pierwszy w druku, wizerunek orła amerykańskiego trzymającego w szponach 13 strzał i gałązkę oliwną symbolizującą pokój i zjednoczenie. Orzeł nosi na piersi tarczę składającą się z 13 pasów, a nad jego głową widnieje 13 gwiazd. Jest to Wielka Pieczęć Stanów Zjednoczonych.

Deklaracja Niepodległości USA. Jeden z 500 egzemplarzy we Wrocławiu

Francuską edycję wydrukowano na luksusowym welinowym papierze w nakładzie 500 egzemplarzy. Do dziś stanowią one rzadkość, dlatego tak ekskluzywny i bezcenny jest jeden z nich będący w zbiorach Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu.

Oryginalna oprawa z brązowej skóry ze złoconymi ornamentami oraz złoconymi brzegami kart podkreśla wagę zawartego w woluminie dokumentu.

Weronika Karlak

Na egzemplarzu, przechowywanym w bibliotecznym magazynie, nie ma żadnych pieczęci ani wpisów proweniencyjnych, które jednoznacznie wskazywałyby, jak dokument trafił do Wrocławia. Są jedynie przypuszczenia. – Prawdopodobnie pochodzi z tzw. koncentracji niemieckiej, czyli z prywatnych zbiorów niemieckich, których część trafiła do naszej biblioteki – informuje Katarzyna Górowicz-Maćkiewicz z UWr.

Niewykluczone, że wydaną w Paryżu Deklarację Niepodległości kiedyś będzie można zobaczyć na jakiejś wystawie czasowej. – Nie dysponujemy typową przestrzenią wystawienniczo-muzealną, dlatego nie organizujemy częstych ekspozycji tego typu obiektów. Jest jednak bardzo prawdopodobne, że w przyszłości zostanie on wyeksponowany – zapowiada Katarzyna Górowicz-Maćkiewicz.

Deklarację Niepodległości z 4 lipca 1776 roku uznaje się za podstawę pierwszej zasadniczej ustawy na świecie i najwyższego aktu prawnego USA, jakim jest Konstytucja Stanów Zjednoczonych Ameryki, która weszła w życie 4 marca 1789 roku.