Czego dowiesz się z artykułu?
- Co było powodem wybuchu konfliktu we Wrocławiu?
- Kto był stronami w wielkiej wojnie piwnej?
- Ile trwał zatarg i negocjacje, jak był koniec kłótni?
Piwo to jeden z najstarszych napitków w historii ludzkości. W średniowieczu uznawane było za najpopularniejszy codzienny napitek. Według portalu Biorfilia, średnie spożycie piwa przez średniowiecznych mnichów wynosiło od 1,5 do nawet 5 litrów dziennie, a sama Jadwiga Andegaweńska potrafiła wypijać 2 litry tego napoju w ciągu dnia.
Piwem raczono się na co dzień, bo był o wiele bezpieczniejszy niż woda. Raczyli się nim chłopi, rzemieślnicy, mnisi i szlachta, a nawet dzieci, które spożywały je w formie tzw. polewek piwnych. Gall Anonim opisywał w kronikach piwo jako ulubiony napój Polaków, a średniowieczny Wrocław był jednym z ważniejszych punktów na piwnej mapie Europy.
To właśnie piwo stało się powodem konfliktu między kościołem, a radą miejską Wrocławia, znanym jako wojna piwna lub po czesku pivní válka. Duchowni narazili się nie tylko miastu, ale też władcy czeskiemu, Wacławowi IV. W wielką wojnę piwną roku 1380 wmieszany został nawet ówczesny papież.
To miał być bożonarodzeniowy prezent. Odpowiedzią była klątwa
Zaczęło się od jednego transportu piwa pod koniec 1380 roku. Książę legnicki Ruprecht I postanowił z okazji Bożego Narodzenia sprezentować swojemu bratu, księciu nyskiemu i zarazem kanonikowi wrocławskiemu Henrykowi VIII, kilka (lub kilkanaście) beczek piwa ze Świdnicy. Jak zauważył dr Tomasz Sielicki na kanale YouTube Wrocławski Neptun, trunek ten stał się popularny wśród duchownych z Ostrowa Tumskiego, którzy sprowadzali go na swoje stoły i nawet go sprzedawali. Rada miejska postanowiła ukrócić te praktyki — i tu właśnie pojawił się problem.
Prezent nigdy nie trafił w ręce odbiorcy. Tuż przed Bramą Mikołajską orszak został zatrzymany, woźnica trafił do celi, a beczki zostały skonfiskowane. Zadziałało embargo, które rajcy nałożyli wcześniej na wszelkie piwa produkowane poza miastem. Co więcej, według zarządzenia rady miejskiej, każde importowane piwo po przekroczeniu granic miasta stawało się jego własnością. Miał to być sposób na uratowanie zysków z miejskich karczem i browarów oraz utrzymanie monopolu piwnego.
Kapituła katedralna zareagowała natychmiast na konfiskatę książęcego piwa. Gdy ich pierwszy protest o zwrócenie piwa (i woźnicy) został odrzucony, księża postanowili ukarać rajców… a wraz z nimi całe miasto. Nałożony 8 stycznia 1381 roku interdykt, czyli klątwa kościelna, zabraniał odprawiania obrzędów religijnych w mieście. Mowa tu nie tylko o mszach świętych, ale też ślubach, ostatnich namaszczeniach i pogrzebach.
Echa wojny piwnej dotarły nawet do papieża
We wrocławską wojnę piwną zaangażowały się kolejne persony. Listy do Wrocławia słał arcybiskup gnieźnieński, który przystał do apelu rajców oraz rzemieślników i nakazał kapitule zdjęcie interdyktu, co jednak zostało zignorowane. Gdy w czerwcu 1381 roku do miasta zawitał król czeski Wacław IV Luksemburski, by rajcy złożyli mu hołd lenny książąt śląskich, ale o mszy świętej nie było mowy.
Urażony władca nakazał swoim zbrojnym wejść na Ostrów Tumski i splądrować domy członków kapituły, a także odwiedzić ich podwrocławskie majątki. Wacław IV pozwolił też zwykłym Wrocławianom dołączyć do plądrowania, z czego ci chętnie skorzystali. Żaden z duchownych nie ucierpiał podczas plądrowania — w tym czasie wszyscy ukrywali się w Nysie.
W sprawę zaangażował się nawet papież Urban VI. Gdy dotarły do niego wieści o zatargu duchownych z wrocławskimi rajcami, posłał do miasta swojego oficjalnego delegata, Tomasza Lucerii, który miał pomagać w mediacjach między dwoma stronami konfliktu. Ojciec Święty odwołał też Henryka VIII z funkcji biskupa i w jego miejsce powołał jego brata, Wacława z Legnicy.
Minęło jednak kolejne kilka miesięcy, nim udało im się dojść do porozumienia. Ostatecznie rajcowie zgodzili się na to, by kapituła mogła sprowadzać piwo spoza miasta na swój własny użytek. Duchowni musieli złożyć oficjalną przysięgę wierności królowi czeskiemu. Do tego kapituła, na rozkaz Wacława IV, miała wybudować na Ostrowie Tumskim nowy zamek, do czego ostatecznie nie doszło.
Co stało się z beczkami, o które była cała ta afera? Według Tomasza Sielickiego najprawdopodobniej trafiły do Piwnicy Świdnickiej (która już wtedy działała od ponad 100 lat), gdzie miały zostać otworzone, a piwo sprzedane. Z zyskiem dla radnych i Wrocławia.
