W skład zespołu weszli przedstawiciele różnych środowisk związanych z samorządem lokalnym, w tym radni osiedlowi (wybrani w wyborach przewodniczący zarządów osiedli), a także osoby posiadające doświadczenie w pracy samorządowej i miejskiej.
Sposób pracy
Prace zespołu miały charakter jawny i były dokumentowane w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia w postaci protokołów, sprawozdań i załączników (link do BIP Zespołu).
Zespół spotykał się regularnie w latach 2022–2025, analizując dane demograficzne, przestrzenne i funkcjonalne oraz prowadząc dyskusje nad możliwymi kierunkami zmian.
Zakres prac zespołu i pierwsze wdrożone zmiany
Podstawowym zadaniem zespołu było opracowanie rekomendacji dotyczących reformy jednostek pomocniczych miasta Wrocławia. W praktyce oznaczało to kilka kluczowych obszarów pracy.
- Po pierwsze - zespół zajął się analizą liczby i granic osiedli. Sprawdzano, na ile obecny podział odpowiada rzeczywistym wspólnotom społecznym, układom przestrzennym oraz prognozom rozwoju miasta. Brano pod uwagę m.in. spójność urbanistyczną, powiązania komunikacyjne, dostęp do usług publicznych oraz potencjał ludnościowy.
- Po drugie - zespół przygotował konkretne propozycje zmian, obejmujące łączenie niektórych mniejszych osiedli, podział największych jednostek oraz korekty granic tam, gdzie obecny przebieg uznano za niefunkcjonalny lub historycznie przypadkowy.
- Po trzecie - ważnym elementem pracy był dialog z radami osiedli. Zespół zbierał opinie, stanowiska i uchwały osiedli, organizował spotkania informacyjne i uczestniczył w dyskusjach, które często ujawniały silne emocje i przywiązanie mieszkańców do dotychczasowych granic.
Ponadto zespół składał także rekomendacje w zakresie całościowej reformy zajmując się m.in. analizą kompetencji rad osiedli, sposobu ich finansowania, relacji z Urzędem Miejskim oraz realnego wpływu na decyzje dotyczące najbliższego otoczenia mieszkańców.
Istotnym obszarem prac była również diagnoza problemów organizacyjnych – niskiej frekwencji w wyborach osiedlowych, ograniczonych narzędzi decyzyjnych czy przeciążenia społeczników zadaniami administracyjnymi.
Najważniejszym rezultatem działalności zespołu były opublikowane pod koniec 2024 roku „Rekomendacje Zespołu ds. reformy jednostek pomocniczych w sprawie granic i liczby osiedli Wrocławia” oraz komentarz do tych rekomendacji, uzupełnione o mapy oraz obszerne uzasadnienia.
Dokument ten proponował zmniejszenie liczby osiedli i ich bardziej równomierny podział pod względem liczby mieszkańców. Rekomendacje miały charakter doradczy, stanowiący punkt wyjścia do dalszych prac, dyskusji.
Rekomendacje bazą do dalszych działań
W toku prac wypracowano szereg rekomendacji, z których część została już wdrożona. Najbardziej widocznym przykładem jest wprowadzenie menedżerów osiedli – osób wspierających rady osiedli od strony organizacyjnej i koordynacyjnej, stanowiących łącznik pomiędzy osiedlami a strukturami miejskimi. Rozwiązanie to miało na celu odciążenie społeczników i zwiększenie sprawności działania jednostek pomocniczych.
Choć nie wszystkie postulaty weszły w życie na etapie prac zespołu, stanowią one spójny materiał wyjściowy do dalszych działań.
Zespół ds. reformy jednostek pomocniczych Wrocławia to ewenementem w skali kraju jako realne narzędzie partycypacji. Warto zaznaczyć, że była to już druga kadencja prac Zespołu, która wypracowywała rekomendacje dotyczące zmian w jednostkach pomocniczych Wrocławia. Zmian potrzebnych - i to w zasadzie we wszystkich sferach funkcjonowania osiedli: od ustroju, przez granice i liczbę jednostek, po ich rolę w systemie zarządzania miastemSławomir Czerwiński, radny rady miejskiej, przewodniczący komisji osiedli, partycypacji, bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Kolejny etap: Rada Miejska i konsultacje społeczne
Zamknięcie prac zespołu nie oznacza końca procesu reformy. Wypracowany materiał zostanie przekazany do Rady Miejskiej Wrocławia, gdzie trwać już będą kolejne etapy analiz oraz opracowywania projektu zmian w formie gotowej do konsultacji społecznych.
To właśnie na tym poziomie nastąpi ocena rekomendacji pod kątem prawnym, organizacyjnym i finansowym, a następnie przygotowanie propozycji, które będą mogły zostać poddane debacie z udziałem mieszkańców.
Przede wszystkim chciałbym podziękować wszystkim członkom Zespołu za ich zaangażowanie i pracę przy niełatwym przecież temacie zmian ustrojowych. Gorące dyskusje pokazały, że zmiany stają się nieuchronne. Całościowa reforma jednostek pomocniczych powinna przygotować miasto do rozwoju w perspektywie kilku dekad - zakreślony w Strategii Wrocław 2050. Praca społeczna na tym etapie została zakończona, ale proces mam nadzieję się nie kończy i kontynuowany będzie przez organy miastaJacek Pluta, zastępca dyrektora departamentu spraw społecznych, przewodniczący Zespołu.
Nowe otwarcie dla wrocławskich osiedli
Nie ulega wątpliwości, że reforma jednostek pomocniczych jest konieczna. Obecny model funkcjonowania osiedli w dużej mierze się wyczerpał – nie odpowiada już ani skali miasta, ani rosnącym oczekiwaniom mieszkańców wobec partycypacji i współdecydowania.
Przekazanie prac zespołu do Rady Miejskiej otwiera nowy etap – bardziej formalny, ale kluczowy dla przyszłości wrocławskich osiedli. To od jego efektów, ale przede wszystkim decyzji radnych miejskich, zależeć będzie, czy jednostki pomocnicze staną się silnym filarem lokalnej demokracji.
Dziś ten etap prac mamy za sobą. Teraz czas na odpowiedzialną pracę na poziomie Rady Miejskiej, w ścisłej współpracy z jednostkami merytorycznymi Urzędu Miejskiego, tak aby na bazie wypracowanych rekomendacji przygotować kompleksową i spójną propozycję zmian. Propozycję, która nie będzie punktowa lecz obejmie całość zagadnień związanych z funkcjonowaniem osiedli. Chodzi w istocie to nowe otwarcie dla wrocławskich osiedli - o wzmocnieniu ich roli, sprawczości i znaczenia w strukturze samorządupodsumowuje Sławomir Czerwiński.
