Z tego artykułu dowiesz się:
- Na czym polega nowa metoda?
- Jakie nowotwory mogą być nią leczone?
- Jakie efekty już teraz przynosi ta terapia?
- Dla kogo ta metoda jest szansą?
Badana we Wrocławiu metoda to elektroporacja wapniowa. Terapia, po raz pierwszy w Polsce, została zastosowana u wybranych pacjentów Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego z zaawansowanym rakiem trzustki. Polega ona na podaniu do guza roztworu chlorku wapnia, a następnie działaniu na komórki krótkimi impulsami elektrycznymi.
W ten sposób w błonie komórkowej powstają czasowe mikrootwarcia, przez które jony wapnia gwałtownie napływają do komórki nowotworowej. W konsekwencji takiego działania komórka traci równowagę, zużywa energię i obumiera. Co istotne metoda ta nie wymaga podania cytostatyku, czyli tzw. chemii onkologicznej.
Jony wapnia są w warunkach fizjologicznych jednym z najściślej regulowanych wtórnych przekaźników. Ich gwałtowny napływ do cytoplazmy, jaki wymuszamy poprzez elektroporację, rozregulowuje homeostazę wapniową: dochodzi do przeładowania mitochondriów jonami Ca2+, depolaryzacji wewnętrznej błony mitochondrialnej i niespecyficznych kanałów białkowych (megakanałów mPTP) w wewnętrznej błonie mitochondrialnej.prof. Julita Kulbacka, Katedra i Zakład Biologii Molekularnej i Komórkowej Wydziału Farmaceutycznego UMW
Szansa w zwalczaniu raka trustki
Opracowanie nowej metody jest szansą na poprawę wyleczalności nowotworów trzustki, które są jednymi z największych wyzwań dla onkologów. Rak trzustki często rozwija się bez zauważalnych objawów i jest wykrywany dopiero w zaawansowanym stadium. Metoda elektroporacji wapniowej daje szansę na skuteczne leczenie pacjentów z nieoperacyjnymi guzami litymi.
Badania Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu prowadzone są m.in. w ramach programu SONATA BIS 6 finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki. Do badań wytypowanych zostało 70 pacjentów, u których testowane są trzy różne podejścia do zastosowania elektroporacji. Zespół ocenia przede wszystkim jakość życia chorych i czas przeżycia wolny od progresji choroby.
Pacjenci często trafiają do nas z innych ośrodków w Polsce, po wyczerpaniu standardowych linii leczenia. Obserwujemy redukcję dolegliwości bólowych, w tym tych o charakterze neuropatycznym, oraz stabilizację lub przyrost masy ciała. Z punktu widzenia chorego z nieoperacyjnym rakiem trzustki przekłada się to na realną poprawę jakości życia.prof. Wojciech Kielan, kierownik II Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej i Chirurgii Onkologicznej UMW
Unikatowe badania
Badania prowadzone przez UMW mają unikatowy charakter, ponieważ łączą wiele dziedzin: biologię molekularną, farmację, chirurgię onkologiczną, radiologię i inżynierię biomedyczną.
– Bez którejkolwiek z tych kompetencji nie udałoby się przejść drogi od mechanizmu molekularnego do urządzenia medycznego i protokołu klinicznego. Badania translacyjne (sprawdzenie opracowań naukowych w praktyce – przyp. red.) w medycynie to nie kolejny punkt w strategii, to codzienna praca nad wspólnym językiem między dyscyplinami – komentuje prof. Julita Kulbacka, która poza pracą na wrocławskiej uczelni została wybrana do zarządu International Society for Electroporation-Based Technologies and Treatments na kadencję 2024–2026 i już wcześniej pracowała w komitetach naukowych światowych kongresów elektroporacji.
Metoda elektroporacji wapniowej, choć daje nowe możliwości, nadal jest na etapie badań klinicznych i nie zastępuje leczenia standardowego. Eksperci podkreślają, że jej rozwój może jednak stworzyć dodatkową możliwość terapeutyczną dla pacjentów, u których dotychczasowe metody nie przyniosły efektu albo nie mogą być zastosowane.
Naszym celem nie jest zastąpienie istniejących metod, lecz poszerzenie możliwości dla chorych, dla których standardowe leczenie nie jest możliwe lub okazało się nieskutecznezastrzega dr hab. Julia Rudno-Rudzińska, p.o. kierownika Kliniki Chirurgii Onkologicznej UMW.
