Ossolineum świętuje 100-lecie Biblioteki Narodowej. Konferencja, wystawa

Biblioteka Narodowa, czyli seria wielkich arcydzieł literatury w niezwykle rzetelnych opracowaniach naukowych obchodzi w tym roku 100-lecie istnienia. Od 1919 roku nakładem Beenki ukazało się 608 tomów, które ustawione obok siebie zajęłyby dokładnie 72,5 metra. Wydawnictwo Ossolineum, obecny właściciel serii, zaplanowało huczne obchody. Będzie gala, konferencja naukowa, darmowe ebooki i książka jubileuszowa, do której specjalny tekst napisała Olga Tokarczuk, laureatka literackiej Nagrody Nobla 2018.

  • biblioteka narodowa jubileusz

    Cztery książki z serii Biblioteka Narodowa (Zakład Narodowy im. Ossolińskich), pierwsza z prawej w obwolucie/fot. Adrian Tync/za Wikipedią

  • Jeden z najnowszych tomów Beenki to wydanie utworów Gabriela Garcii Lorki


Olga Tokarczuk o serii Biblioteka Narodowa

„Powiem bardzo osobiście, że jestem dumna, iż mamy w naszej kulturze coś tak wspaniałego i doniosłego jak Biblioteka Narodowa, i gdyby z jakichś powodów wysyłano mnie na bezludną wyspę, poprosiłabym sprytnie o wszystkie jej publikacje. Miałabym dość lektury do końca życia” – podkreśla Olga Tokarczuk w tekście zatytułowanym „Nieskończone zadania”, który znajdzie się w drukowanej właśnie książce jubileuszowej poświęconej 100-leciu Beenki.

Publikacja będzie miała premierę 22 października podczas uroczystej gali. Dariusz Sośnicki, dyrektor Wydawnictwa Ossolineum, wyjaśnia, że wiele cenionych osób (wśród nich noblistkę) poproszono, by podzielili się refleksjami o słynnej serii. Olga Tokarczuk zdecydowała się napisać o tym, czego w Beence dotąd nie było, a co warto pokazać. Dariusz Sośnicki nie chce zdradzać przed premierą, o czym jest tekst laureatki literackiego Nobla, ale podkreśla, że nie sposób go pomylić z tekstem jakiegokolwiek innego autora.

Jedyna taka seria w Europie

Książka jubileuszowa zapowiada się wyjątkowo, ale i wyjątkowa jest sama seria. – Wyjątkowa i kosztowna, bo opracowania wymagają czasu i kompetencji, ale zarazem tomy są oczekiwane w szkołach, dobrze odbierane przez polonistów – podkreśla dr Adolf Juzwenko, dyrektor Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. A obecny redaktor serii, profesor Stanisław Bereś przyznaje, że Beenka została zaakceptowana przez środowiska naukowe, choć stanowiła atak na jej hierarchie i ówczesne wymogi metodologiczne oraz warsztatowe. – Do dzisiaj dla autorów opracowanie tomu Beenki jest sprawą wręcz honorową – dodaje. 

Inicjatywę uruchomienia Biblioteki Narodowej podjęto w Krakowie, kiedy profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego stali się akcjonariuszami założonej (z inicjatywy prof. Stanisława Kota) Krakowskiej Spółki Wydawniczej. Spółka miała w zamierzeniu „uprzystępniać ogółowi wartości dóbr kulturalnych, przez co podnosić na wyższy poziom życie umysłowe”. W wydawnictwie zabiegano, by prezentować nie tylko polską literaturę i dokumenty, ale także literaturę powszechną, sięgając głęboko do starożytności.

Pierwszymi dwoma tomami, jakie ukazały się w serii Biblioteka Narodowa były „Treny” Jana Kochanowskiego i „Odprawa posłów greckich” (obydwa w opracowaniu Tadeusza Sinki). „Egzemplarz BN-ki kosztował wtedy ok. 15 groszy, co odpowiadało cenie połowy bochenka chleba, kilograma mąki czy jednego jajka” – przypomniał we wstępie do księgi jubileuszowej profesor Stanisław Bereś.

Obecny redaktor serii z dumą podkreśla, że polska Beenka była pierwszą w Europie tego rodzaju inicjatywą i powstała w 1919 roku, na długo przed słynną francuską kolekcją Plejady (zainicjowaną w 1931 roku). Krakowska spółka istniała do 1933 roku, potem zbankrutowała i wtedy kupiło ją Ossolineum.

Beenki wydawane nawet w czasie wojny

Do 1939 roku serię Biblioteka Narodowa prowadził profesor Stanisław Kot, w czasie wojny przejął dowodzenie redakcją profesor Wacław Borowy i w latach 1939-45 nie tylko nie zaprzestano działalności, ale ukazały się aż 34 pozycje, w tym publikowane w takich miastach, jak Nowy Jork, Chicago, Pittsburgh, Edynburg, Hanower, czy Tel Awiw. – W tym ciężkim czasie przypominano polskie słowo, literaturę – zaznacza profesor Bereś. Po wojnie wśród redaktorów Beenki byli m.in. profesorowie Jan Hulewicz, Mieczysław Klimowicz, Jan Błoński, Andrzej Zawada. Stanowisko nie było efektem nominacji, odchodzący redaktor wyznaczał swojego następcę. Obecny redaktor, profesor Jerzy Bereś, przyznaje, że stał się częścią łańcucha, którego nie można zerwać.

Nawet Beenka miała jednak problemy, kiedy w latach 90. Wydawnictwo Ossolineum skomercjalizowano. Dopiero w 2007 roku Zakład Narodowy im. Ossolińskich został jego większościowym właścicielem, a w 2013 roku wydawnictwo wróciło w struktury Zakładu. Dwa lata później redaktorem naczelnym został Dariusz Sośnicki, poeta, redaktor (m.in. dwutygodnika literackiego „Nowy Nurt”) świetnie zorientowany w rynku wydawniczym (w latach 2005—2013 prowadził dział polskiej prozy w Wydawnictwie W.A.B.).

Dzisiaj Biblioteka Narodowa funkcjonuje sprawnie, po zmianach wydano 25 tytułów (w tym wiele oczekiwanych wznowień), a Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przeznaczyło na jubileusz 100-lecia serii 200 tysięcy złotych, dlatego w sezonie ukaże się 5 tytułów.

Zobaczcie, jakie Beenki ukażą się w sezonie 2019/2020

Jubileusz Beenki – wydarzenia

We wtorek 22 października planowana jest uroczysta gala z jubileuszowym koncertem i premierą jubileuszowego wydawnictwa poświęconego 100-leciu Beenki. Natomiast 23 października wszyscy chętni mogą od rana do późnego wieczora wybrać się na arcyciekawe panele dyskusyjne z udziałem czołowych polskich pisarzy, krytyków. 

Jubileusz 100-lecia serii Biblioteka Narodowa. Konferencja naukowa

Jubileusz 100-lecia serii Biblioteka Narodowa. Konferencja naukowa

Wykład / Kluby dyskusyjne / Spotkania z autorami / Konferencje

Termin brak terminów w najbliższym czasie.

Zobacz

Wśród zaproszonych gości będą m.in. profesorowie Jerzy Bralczyk, Stefan Chwin, Jerzy Jarzębski, Ryszard Nycz, czy znakomity tłumacz Adam Pomorski, a ostatni z paneli (od 18.00 do 20.00) będzie dotyczył tematu „Arcydzieł w życiu i praktyce pisarzy”, a udział wezmą Eustachy Rylski, Tomasz Różycki, Ryszard Krynicki i Marek Krajewski.

Oprócz jednodniowej jubileuszowej konferencji można będzie też obejrzeć (do listopada) wystawę planszową „Na daleką metę obliczona. Jubileusz serii Biblioteka Narodowa 1919-2019”, najpierw w ogrodzie barokowym Ossolineum, a potem przy ul. Oławskiej.

Wystawa planszowa „Na daleką metę obliczona. Jubileusz serii Biblioteka Narodowa 1919-2019”

Wystawa planszowa „Na daleką metę obliczona. Jubileusz serii Biblioteka Narodowa 1919-2019”

Wystawa
Termin od 1 października 2019 do 17 listopada 2019

Miejsce Wrocław - różne lokalizacje wg programu dnia

Darmowe ebooki z klasyką

Z okazji jubileuszu w formie ebooka wznowionych zostanie 10 słynnych tomów z kolekcji Biblioteki Narodowej. To m.in. „Treny” Jana Kochanowskiego w opracowaniu Janusza Pelca, „Konrad Wallenrod” Adama Mickiewicza w opracowaniu Stefana Chwina, „Nie-Boska komedia” Zygmunta Krasińskiego w opracowaniu Marii Janion, „Lalka” Bolesława Prusa w opracowaniu Józefa Bachurza, czy „Wybór dramatów” Stanisława Ignacego Witkiewicza w opracowaniu Jana Błońskiego. 
 
Ebooki będzie można przez kilka dni w okresie jubileuszu pobrać za darmo na stronie Wydawnictwa Ossolineum. Potem trafią do regularnej sprzedaży.


Zgłoś uwagę