Trzy tygodnie temu Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą wpisu budynku ZETO do rejestru zabytków. Postanowienie zamyka postępowanie w tej sprawie.
W czwartek 23 kwietnia na sesji Rady Miejskiej Wrocławia stanowisko w sprawie ochrony i zachowania modernistycznego budynku znajdującego się w centrum miasta przegłosowali radni - 33 było za, 2 wstrzymało się od głosu.
Stanowisko w sprawie ochrony i zachowania ZETO
Po co takie stanowisko Rady Miejskiej Wrocławia? - pytał radny Robert Pieńkowski (PiS).
- To, że obiekt jest wpisany do rejestru zabytków, nie znaczy, że nie zostanie przebudowany albo zmodernizowany. A my - jako Rada Miejska - dajemy jasny sygnał w tej sprawie - chcemy, żeby takie obiekty były chronione. ZETO to symbol naszego miasta. A dziedzictwo architektury Wrocławia zasługuje na ochronę.Sebastian Lorenc, Przewodniczący Komisji Architektury i Rozwoju Przestrzennego
Galeria zdjęć
Radny Robert Pieńkowski (PiS) podkreślał podczas sesji, żeby - w przypadku innych obiektów - nie popadać w przesadę i otaczać ochroną wyłącznie wartościową architekturę. Jako przykład tej mało wartościowej podał nieistniejący już Solpol z ul. Świdnickiej.
- ZETO w swojej klasie jest warte, żeby być zabytkiem, co zostało potwierdzone przez różne gremia - mówił radny Igor Wójcik (KO). Zgodził się z nim Igor Nowotarski (Klub Radnych Naprawmy Przyszłość), który powołał się z kolei na inny autorytet - Stowarzyszenie Architektów Polskich.
Modernistyczna perełka Wrocławia
Budynek ZETO (Zakłady Elektronicznych Technik Obliczeniowych), według projektu Anny i Jerzego Tarnawskich, wybudowano pod koniec lat 60. XX w. przy ul. Ofiar Oświęcimskich. Powstał z myślą o dynamicznie rozwijającym się przedsiębiorstwie – ZETO, które wraz z ELWRO budowały w latach 60., 70. i 80. pozycję Wrocławia jako silnego ośrodka informatycznego. Tarnawscy za projekt ZETO otrzymali wiele branżowych nagród.
W ciągu ostatnich lat firma nie inwestowała w remonty siedziby i budynek niszczał. Przez kilka lat był wystawiony na sprzedaż. W międzyczasie – w 2022 r. został wpisany do rejestru zabytków. W 2024 r. obiekt kupiła firma HEA Deweloper z Wrocławia.
Stanowisko Rady Miejskiej Wrocławia w sprawie zachowania i ochrony budynku Zakładu Elektronicznej Techniki Obliczeniowej ZETO we Wrocławiu
„Rada Miejska Wrocławia wyraża stanowisko, że budynek Zakładu Elektronicznej Techniki Obliczeniowej ZETO przy ul. Ofiar Oświęcimskich 7–13 stanowi istotny element dziedzictwa historycznego, kulturowego i architektonicznego Wrocławia, który zasługuje na zachowanie i ochronę.
Obiekt wzniesiony w latach 1967–1969 powstał jako specjalistyczny ośrodek obliczeniowy, wspierający rozwój technologii informatycznych i przetwarzania danych. Jego działalność była częścią wyjątkowego środowiska naukowo-technicznego, które ukształtowało się we Wrocławiu w drugiej połowie XX wieku.
Współdziałanie środowiska matematycznego, ośrodków projektowania i produkcji komputerów oraz instytucji zajmujących się ich zastosowaniem stworzyło jeden z najważniejszych w Polsce ośrodków rozwoju informatyki. Budynek ZETO stanowi materialne świadectwo tego procesu oraz miejsca, w którym rozwijały się kompetencje pierwszych pokoleń polskich informatyków, programistów i inżynierów. Istotną wartość stanowi także architektura budynku, reprezentująca nurt modernizmu technologicznego lat sześćdziesiątych XX wieku.
Obiekt wyróżnia się czytelną kompozycją bryły, rytmicznym układem elewacji oraz rozwiązaniami charakterystycznymi dla architektury instytucji naukowo-technicznych tego okresu. Ważnym elementem jego wartości jest wysoki stopień zachowania autentycznej formy architektonicznej, obejmującej bryłę, proporcje i kompozycję elewacji, a także elementy wystroju wnętrz stanowiące integralną część koncepcji obiektu.
Znaczenie budynku wynika również z jego relacji z historyczną strukturą miasta. Zaprojektowany jako nowoczesny element w przestrzeni śródmiejskiej, prowadzi dialog z otaczającą zabudową i przypomina o powojennym etapie rozwoju Wrocławia, kiedy odbudowa miasta łączyła się z dynamicznym rozwojem nauki i technologii.
Rada Miejska Wrocławia podkreśla, że szczególnie istotne jest zachowanie autentycznej bryły budynku, jego proporcji, kompozycji elewacji oraz relacji przestrzennych z otoczeniem, jak również elementów wystroju wnętrz będących częścią pierwotnej koncepcji architektonicznej. Wrocław, jako miasto o bogatej i wielowarstwowej historii architektonicznej, powinien dbać o zachowanie wartościowych przykładów architektury różnych epok, w tym również architektury XX wieku.
Zachowanie budynku ZETO stanowi wyraz troski o materialne świadectwa rozwoju nauki, technologii i nowoczesnej gospodarki, które współtworzą tożsamość współczesnego Wrocławia”.
