Kościoły pokoju w Jaworze, Świdnicy oraz w Głogowie powstały w połowie XVII wieku. Ich wyjątkową formę – to drewniane konstrukcje szkieletowe, wymusiły ograniczenia narzucone wobec protestantów przez cesarza Ferdynanda III Habsburga po wojnach śląskich.
Dzisiaj ocalałe kościoły w Jaworze i Świdnicy znajdują się Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. We wrocławskim Muzeum Narodowym prezentowane są elementy ich wyposażenia.
Skarby z Jawora i Świdnicy
W miniaturowej sali wystawowej Muzeum Narodowego nazywanej skarbcem jest każdej jesieni prezentowany tzw. skarb średzki. Wyjątkowa kolekcja co roku pokazywana jest w nowym kontekście, z nowej perspektywy. Jednak korona ślubna Blanki de Valois oraz inne precjoza jest obecnie ozdobą wystawy w nowojorskim Muzeum Żydowskim.
Stało się inspiracją do przygotowania w charakterystycznym wnętrzu innej prezentacji. Kuratorem wystawy zatytułowanej „Nowożytne złotnictwo śląskich kościołów pokoju” jest prof. Piotr Oszczanowski, dyrektor Muzeum Narodowego we Wrocławiu.
Składają się na nią zabytki złotnicze z kościołów pokoju w Świdnicy i Jaworze, a także wypożyczone z muzeów.
Prof. Piotr Oszczanowski: – Wystawa jest pierwszą historyczną prezentacją najmniej znanej części dziedzictwa wchodzącego w skład świątyń wpisanych na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Na wystawie pokazane zostaną dzieła licznych złotników śląskich doby baroku, m.in.: Hansa Boxhammera, Tobiasa Plackwitza st. i Georga Nawarry z Wrocławia, Christopha Knappe z Kowar, Johanna Friedricha Bayera ze Świdnicy, członków złotniczej rodziny Fischerów ze Świdnicy i Johanna Friedricha Wendricha z Jawora.
Wśród pokazywanych obiektów znajdą się:
- srebrna misa chrzcielna z 1694 r. z kościoła pokoju w Jaworze, która zachwyca wyjątkowym bogactwem przedstawień figuralnych. Została ufundowana przez majętnych mieszczan jaworskich – chirurga Georga Lahsera i Dorothy z domu Krush. – Dopiero teraz został rozpoznany twórca tej misy, którym okazał się być Christoph Knappe z Kowar – dodaje kurator wystawy;
Galeria zdjęć
- monumentalny krzyż ołtarzowy z kościoła w Świdnicy autorstwa złotnika jaworskiego Johanna Friedricha Wendricha. Krucyfiks, wykonany w 1711 r. i uzupełniony o rokokową drewnianą podstawę ok. 1752 r., ufundowała nieznana z imienia szlachcianka z rodu von Niebelschütz i baronowa von Zedlitz;
- komplet naczyń liturgicznych do udzielania sakramentów poza świątynią, przechowywany w specjalnie przysposobionej do transportu skrzyneczce. Ten wyjątkowy zestaw liturgiczny był własnością tutejszego pastora primariusa Theodosiusa Gottfrieda Fuchsa. Autorem znajdujących się w tym zestawie wyrobów złotniczych jest reprezentant zasłużonej dla złotnictwa świdnickiego rodziny Fischerów – Johann Fischer starszy.
Niewątpliwie w naszym przypadku takimi swoistymi sensacjami było odkrycie w kościele pokoju w Świdnicy dwóch dzieł wrocławskich złotników doby nowożytnej. Są to najstarszy wyrób złotniczy, jaki posiada obecnie kościół w Świdnicy - srebrna puszka z 1638 r. autorstwa wrocławskiego mistrza cechowego Hansa Boxhammera oraz barokowy kielich, którego autorem okazał się być jeden z najwybitniejszych złotników wrocławskich Georg Nawarra.prof. Piotr Oszczanowski, Muzeum Narodowe we Wrocławiu
Wystawa została wpisana w tegoroczny program XII Festiwalu Kultury Protestanckiej we Wrocławiu, który odbędzie się w dniach 24–31 października 2026 r. pod hasłem „Odwaga sumienia”.
Ekspozycja jest do obejrzenia do 30 grudnia 2026 roku.
Źródło: materiały prasowe
