Obchody 61. rocznicy wystosowania Orędzia biskupów polskich do niemieckich, zawierającego słynne słowa „Przebaczamy i prosimy o przebaczenie”, zaczęły się od spotkania przy pomniku kardynała Bolesława Kominka, głównego autora tekstu Orędzia (wówczas arcybiskupa). W uroczystościach wzięli udział m.in. przedstawiciele korpusu dyplomatycznego, duchowieństwa oraz wielu instytucji i organizacji, a także wiceprezydenci Wrocławia i radni miejscy.
Orędzie, które otworzyło przestrzeń do dialogu
Zanim uczestnicy uroczystości złożyli kwiaty przy pomniku ze słynnymi słowami, mieli okazję wysłuchać wystąpień.
W tematykę wprowadził zgromadzonych dr hab. Wojciech Kucharski, który mówił m.in. o okolicznościach powstania Orędzia oraz o tym, że ten dokument otworzył przestrzeń dialogu i pojednania polsko-niemieckiego. A zaledwie 20 lat po wojnie wydawało się to wręcz niemożliwe.
Ten dokument zakotwiczony jest w przeszłości, ale ma ogromne znaczenie także dla przyszłości. Chcielibyśmy by był modelem, do którego mogłyby się odwoływać inne narody szukające pojednania i rozwiązania problemów, których korzenie tkwią w historiipodkreślił Wojciech Kucharski.
O doniosłości Orędzia polskich biskupów, a także jego znaczeniu dla teraźniejszości i przyszłości mówił także Knut Abraham, koordynator rządu federalnego Niemiec do spraw polsko niemieckiej współpracy międzyspołecznej i przygranicznej, poseł do Bundestagu.
– Polscy biskupi wytyczyli swoim słynnym listem drogę dla procesu pojednania, który w ówczesnych realiach wydawał się wręcz nieprawdopodobny: okrutny terror niemieckiego reżimu w Polsce zakończył się zaledwie dwie dekady wcześniej, pozostawiając po sobie w polskim społeczeństwie bezmiar cierpienia i tragiczne żniwo ofiar, a komunistyczna władza instrumentalizowała wrogi wizerunek Niemiec, usiłując tym samym zdyskredytować inicjatywę pojednania – mówił Knut Abraham.
Dodał także, że polsko-niemiecki i niemiecko-polski proces pojednania nie jest dziełem skończonym, a trudna przeszłość bywa wykorzystywana w celach politycznych.
Do odwagi kardynała Kominka, polskich biskupów, skomplikowanej historii oraz do przyszłości odniósł się także wiceprezydent Wrocławia Mateusz Żak.
– Arcybiskup Bolesław Kominek wraz z polskimi biskupami wykazali się niezłomną odwagą. W czasach, kiedy to wydawało się niemożliwe, wyciągnął ręce ze słynnymi słowami „Przebaczamy i prosimy o przebaczenie”. Orędzie polskich biskupów do biskupów niemieckich pokazuje, jak ważne jest, żebyśmy nie zapominając o przeszłości i wyciągając z niej wnioski, myśleli także o przyszłości – zaznaczył wiceprezydent Mateusz Żak.
Pojednanie nie jest jednorazowym gestem, ani jednorazowym wysiłkiem, lecz procesem, który wymaga ciągłego wysiłku i ciągłego wyrażania także woli pojednania.Andrzej Jerie, dyrektor Ośrodka Pamięć i Przyszłość
„Czy idea pojednania jest aktualna?” Debata
Kolejnym punkt obchodów była debata „Czy idea pojednania jest aktualna?”, która odbyła się w Centrum Historii Zajezdnia, które jest organizatorem wydarzenia.
Wśród uczestników byli Hanna Suchocka, premier RP w latach 1992–1993, Knut Abraham, koordynator Rządu Federalnego Niemiec do spraw polsko-niemieckiej współpracy międzyspołecznej i przygranicznej oraz poseł do Bundestagu, Taras Tokarskyi, konsul generalny Ukrainy we Wrocławiu oraz Adrian Karczewicz, odpowiedzialny za Ruch Komunia i Wyzwolenie w Polsce.
– Wrocław to miasto spotkań, solidarności i pojednania. Chcemy, aby ta rocznica na stałe wpisała się w kalendarz miejskich obchodów i przypominała o wartościach, które czynią Wrocław wyjątkowym. To właśnie one sprawiają, że nasze miasto może być inspiracją i przykładem dla całej Polski i Europy – podkreślił dr Andrzej Jerie, dyrektor Centrum Historii Zajezdnia we Wrocławiu.
– To bardzo istotne, by każdego roku ten szalenie ważny gest przypominać. Zresztą, ubiegłoroczna, 60. okrągła rocznica miała olbrzymie, pozytywne znaczenie dla polsko-niemieckich relacji. Od tego czasu nasze stosunki jeszcze się poprawiły, co niejako wpisuje się i wypełnia ideę Listu Biskupów – dodał Knut Abraham.
Podczas debaty rozmawiano między innymi o dawnym i dzisiejszym znaczeniu orędzia.
– Należę do pokolenia, które doskonale pamięta ogłoszenie orędzia biskupów polskich do niemieckich, a także propagandowe ataki, jakie mu wówczas towarzyszyły. Dorastałam wraz z tym orędziem, obserwując zderzenie dwóch światów i sposobów myślenia. Kościół nie był wówczas przygotowany na przyjęcie tego przesłania – powiedziała Hanna Suchocka, premier RP w latach 1992–1993.
Mimo trudnych okoliczności Orędzie zasiało ziarno nowego myślenia o relacjach polsko-niemieckich. Sama wychowywałam się w atmosferze propagandy antyniemieckiej, ale z czasem to ziarno zaczęło kiełkować. Choć kolejne konflikty często przesłaniają to, co udało się osiągnąć, owoce tamtego przesłania są widoczne do dziś i wciąż mogą się rozwijać.Hanna Suchocka
Uczestnicy debaty zastanawiali się również nad istotą pojednania, podkreślając, że jest ono procesem ciągłym, wymagającym nieustannego zaangażowania. Zwrócili przy tym uwagę, że na współczesne relacje coraz większy wpływ mają zarówno uwarunkowania polityczne, jak i media społecznościowe.
Pokaz filmu „Wyszyński. Zemsta czy przebaczenie”
Jako ostatni punkt obchodów rocznicy zaplanowano pokaz filmu „Wyszyński. Zemsta czy przebaczenie” oraz spotkanie z reżyserem Tadeuszem Syką i aktorem Ksawerym Szlenkierem, który wcielił się w postać Stefana Wyszyńskiego. Rozpoczęcie seansu zaplanowano na godz. 16. Rozmowę z artystami poprowadzą Jacek Grzelak i Miłosz Greszta.