O sile nowoczesnego miasta coraz częściej świadczą nie tylko inwestycje i tempo rozwoju gospodarczego, ale również sposób, w jaki odpowiada ono na potrzeby mieszkańców znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej.
Wrocław od lat konsekwentnie rozwija rozwiązania, których celem jest nie tylko udzielanie pomocy, lecz przede wszystkim przywracanie ludziom samodzielności, aktywności i poczucia sprawczości.
O tym, jak w praktyce wygląda odpowiedzialna polityka społeczna oraz dlaczego skuteczna pomoc zaczyna się od dostrzeżenia człowieka, opowiada Ewa Żmuda, zastępcą dyrektora Wrocławskiego Centrum Integracji we Wrocławiu.
Wrocław jest często wskazywany jako przykład miasta odpowiedzialnego społecznie. Jaką rolę w realizacji tej polityki pełni Wrocławskie Centrum Integracji?
Ewa Żmuda: Wrocławskie Centrum Integracji realizuje zadania z zakresu zatrudnienia socjalnego, wspierając mieszkańców, którzy z różnych powodów znaleźli się poza rynkiem pracy. Bardzo często nie jest to wyłącznie problem bezrobocia. Coraz częściej spotykamy osoby doświadczające wielowymiarowego wykluczenia - zmagające się z uzależnieniami, problemami zdrowia psychicznego, zadłużeniem czy trudnościami w codziennym funkcjonowaniu.
Naszym celem nie jest wyłącznie doprowadzenie do podjęcia pracy. Chcemy przede wszystkim pomóc ludziom odzyskać poczucie sprawczości i wpływu na własne życie. Dla wielu uczestników równie ważny jak powrót na rynek pracy jest powrót do pełnienia ról społecznych - odbudowanie relacji z rodziną, wyjście z izolacji oraz odzyskanie wiary we własne możliwości.
Czy profil uczestników zmienia się na przestrzeni lat?
Zdecydowanie tak. Nie ma już jednego typowego uczestnika. Trafiają do nas zarówno osoby młode, jak i osoby po pięćdziesiątym roku życia. Są wśród nich osoby z wykształceniem podstawowym, zawodowym, średnim, ale również wyższym.
Po pandemii wyraźnie obserwujemy wzrost problemów związanych ze zdrowiem psychicznym. Coraz częściej bezrobocie jest jedynie konsekwencją znacznie głębszych kryzysów życiowych. Dlatego do każdego uczestnika podchodzimy indywidualnie, starając się znaleźć rozwiązania odpowiadające jego sytuacji, potrzebom i możliwościom.
Na czym polega wrocławski model reintegracji?
Proces rozpoczynamy od wsparcia specjalistów - psychologa, pracownika socjalnego, doradcy zawodowego, pośrednika pracy oraz asystenta uczestnika. To etap porządkowania najważniejszych spraw życiowych i budowania planu wyjścia z kryzysu.
Jednocześnie, a właściwie równolegle, rozpoczynamy proces aktywizacji zawodowej. Nasze doświadczenie pokazuje, że człowiek najlepiej odzyskuje samodzielność poprzez odpowiedzialność, pracę i możliwość realnego wpływu na swoje życie.
Dlatego uczestnicy wykonują konkretne zadania na rzecz miasta i jego mieszkańców. Pracują między innymi na Farmie Miejskiej, gdzie uprawiane są warzywa trafiające do przedszkoli, żłobków oraz domów pomocy społecznej. Świadczą również usługi porządkowe, wspierają osoby starsze oraz wykonują prace związane z utrzymaniem tablic ogłoszeń na wrocławskich osiedlach.
To nie są zajęcia „na przeczekanie”. Każde z nich ma przygotować uczestnika do możliwie samodzielnego funkcjonowania. Jednocześnie są to działania, które przynoszą wymierne korzyści mieszkańcom Wrocławia i pokazują uczestnikom, że ich praca ma realną wartość.
Co dzieje się, gdy uczestnik jest gotowy do podjęcia zatrudnienia?
Wspólnie z doradcą zawodowym przygotowuje dokumenty aplikacyjne i uczestniczy w rozmowach kwalifikacyjnych. Współpracujemy zarówno z przedsiębiorcami, jak i z organizacjami społecznymi oraz przedsiębiorstwami społecznymi, których celem jest łączenie działalności gospodarczej z pomocą osobom potrzebującym.
Zależy nam nie tylko na znalezieniu miejsca pracy, ale przede wszystkim na tym, aby było ono bezpieczne, przyjazne i dawało możliwość dalszego rozwoju. Chcemy, aby uczestnicy trafiali do środowiska, w którym będą traktowani z szacunkiem i będą mogli budować swoją zawodową przyszłość.
Czy zatrudnienie jest najważniejszym wyznacznikiem sukcesu?
Nie. Coraz częściej mówimy o efektach społecznych. Dla jednego uczestnika sukcesem będzie podpisanie umowy o pracę, dla innego rozpoczęcie terapii, zawarcie ugody z komornikiem, odbudowanie relacji z dziećmi czy odzyskanie poczucia własnej wartości.
Dlatego, pracując nad zmianami systemowymi, podkreślamy, że skuteczność zatrudnienia socjalnego nie może być oceniana wyłącznie liczbą osób, które podjęły zatrudnienie. Równie ważne są trwałe zmiany społeczne zachodzące w życiu uczestników.
Czy pamięta Pani historię, która szczególnie pokazuje sens tej pracy?
Takich historii jest bardzo wiele. Szczególnie zapadła mi w pamięć historia kobiety, która trafiła do Centrum po wielu latach uzależnienia. Straciła dzieci i była przekonana, że niczego nie da się już odbudować.
Kilka miesięcy później przyszła do mnie i powiedziała: „Dziękuję. Dzieci wracają do mnie za miesiąc, a ja od miesiąca pracuję”.
To jedna z tych chwil, które przypominają, że warto wierzyć w ludzi nawet wtedy, gdy oni sami już w siebie nie wierzą.
Pamiętam również rozmowy z uczestnikami pomagającymi uchodźcom po wybuchu wojny w Ukrainie. Jeden z nich powiedział, że osoby uciekające przed wojną nie miały wyboru, a on przez lata nie wykorzystywał szans, które otrzymywał. Wtedy zrozumiał, że również może zmienić swoje życie. Takie momenty pokazują, jak ogromną wartość ma proces reintegracji.Ewa Żmuda, zastępca dyrektora WCI
Jaką rolę odgrywa zespół Wrocławskiego Centrum Integracji?
Ogromną. Bez ludzi, którzy mają poczucie misji i potrafią patrzeć na uczestnika przede wszystkim jak na człowieka, nie osiągnęlibyśmy takich rezultatów.
Nie oceniamy ludzi przez pryzmat ich przeszłości. Niezależnie od tego, z jakim doświadczeniem do nas trafiają, należą im się szacunek, zrozumienie i szansa na nowy początek. To właśnie relacja oparta na zaufaniu bardzo często staje się pierwszym krokiem do trwałej zmiany.
Jest Pani również zaangażowana w prace na poziomie krajowym. Czy doświadczenia Wrocławia są wykorzystywane w innych samorządach?
Tak i bardzo mnie to cieszy.
Od wielu lat współpracuję z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, uczestnicząc w pracach licznych gremiów, w tym Rady Zatrudnienia Socjalnego. Wspólnie wypracowujemy rozwiązania dotyczące zatrudnienia socjalnego i reintegracji społecznej.
Coraz częściej przedstawiciele innych samorządów przyjeżdżają do Wrocławia na wizyty studyjne, aby zobaczyć, jak funkcjonują rozwiązania wypracowane właśnie tutaj - od modelu reintegracji społecznej po programy odpracowywania kary ograniczenia wolności oraz zadłużenia czynszowego.Ewa Żmuda, zastępca dyrektora WCI.
To dla nas potwierdzenie, że rozwiązania rozwijane we Wrocławiu mogą być inspiracją dla innych miast i samorządów.
Czym dla Pani jest odpowiedzialność społeczna samorządu?
To przede wszystkim umiejętność dostrzegania człowieka i reagowania na jego rzeczywiste potrzeby.
Odpowiedzialny samorząd nie wyręcza mieszkańców. Tworzy rozwiązania, które pozwalają im odzyskać samodzielność, sprawczość i poczucie odpowiedzialności za własne życie.
Dlatego uważam, że Wrocław jest miastem odpowiedzialnym społecznie. Nie dlatego, że po prostu pomaga, ale dlatego, że buduje system, który daje mieszkańcom szansę na trwałą zmianę. To inwestycja nie tylko w pojedynczego człowieka, lecz także w silniejszą, bardziej odpowiedzialną i solidarną wspólnotę.
| Jak zostać uczestnikiem Wrocławskiego Centrum Integracji |
|
Jeśli znajdujesz się w trudnej sytuacji życiowej lub zawodowej i chcesz wrócić do aktywności społecznej oraz zawodowej, Wrocławskie Centrum Integracji jest miejscem dla Ciebie. Zapraszamy na spotkania informacyjne, które odbywają się w każdy wtorek o godz. 14 w siedzibie Wrocławskiego Centrum Integracji przy ul. Strzegomskiej 49, sala 26 (II piętro). Podczas spotkania przedstawiamy zasady uczestnictwa, omawiamy proces rekrutacji oraz odpowiadamy na wszystkie pytania dotyczące oferty WCI. Zrób pierwszy krok – my pomożemy Ci zrobić następne. Czekamy na Ciebie! |
