Ośrodek Dokumentacji Sztuki Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu
Wrocławska ASP od początku istnienia kolekcjonowała prace studentów i pedagogów. To prof. Stanisław Dawski najpierw stworzył Zbiór Prac Studyjnych, a w 1954 roku powołał Muzeum, które miało pełnić rolę zaplecza naukowo-dydaktycznego powstałej Uczelni.
W zbiorach są prace dyplomowe i kursowe z ceramiki i szkła, malarstwa, grafiki, plakaty oraz zdjęcia dokumentujące proces twórczy, często same w sobie będące formą wypowiedzi artystycznej. Autorzy zabezpieczonych tu prac to m.in.:
- Eugeniusz Geppert,
- Xawery Dunikowski,
- Ludwik Kiczura,
- Zbigniew Horbowy,
- Alfons Mazurkiewicz,
- Jan Jaromir Aleksiun,
- Józef Hałas,
- Natalia Lach-Lachowicz,
- Eugeniusz GET Stankiewicz.
Fotografie, katalogi, dokumenty, notatki, wycinki prasowe stanowią ważne uzupełnienie zbiorów muzealnych, razem tworzą one kompletne świadectwo działalności artystycznej Uczelni.
Zbiory Akademii zgromadzone w Ośrodku Dokumentacji Sztuki pokazują i uzmysławiają ogromną różnorodność działalności artystycznej uczelni. Prace te są popularyzowane poprzez wystawy stałe i czasowe, spotkania z artystami oraz wydawnictwa przygotowywane przez Ośrodek Dokumentacji Sztuki. Do tej pory zorganizowano m.in. wystawy:
- „Natalia L” (2022)
- „Malarstwo ze zbiorów ASP we Wrocławiu” (2019/2020)
- „Bronisław Wolanin. Ceramika i rysunki” (2018/2019)
- „Eugeniusz Geppert. Wyzwolenie” (2018)
- „Władysław Wincze. Formy wewnętrzne” (2018)
- „Zbigniew Karpiński. Obserwacje 2017”
- „Rzeźba. Początki działalności wrocławskiej uczelni plastycznej” (2015)
Ogromny zbiór cyfrowy
Na przełomie lat 2011 i 2012 przeprowadzony został program „Digitalizacji i upowszechnienia zbiorów Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu”. Zrealizowany został w ten sposób zamysł rektora, prof. Stanisława Dawskiego, by kolekcja była pomocą dydaktyczną w procesie kształcenia.
W ramach kolejnego, wieloletniego projektu pn. „Umiędzynarodowienie kształcenia, kompetentna kadra i nowoczesne zarządzanie gwarancją jakości i międzynarodowej obecności Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu” współfinansowanego przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego zinwentaryzowano i zdigitalizowano ponad 15000 kolejnych prac ze zbiorów Ośrodka Dokumentacji Sztuki.
Istotną częścią projektu było opracowanie profesjonalnego, muzealnego systemu inwentaryzacji zbiorów powstałych od lat 20. XX wieku aż po dziś. Dzięki niemu możliwe jest zintegrowane zarządzanie zbiorami Uczelni z niemal wszystkich działów, czy fotografiami dokumentującymi zarówno życie artystyczne, jak i prace artystów-pedagogów, absolwentów i studentów.
Efektem tych działań jest Archiwum Cyfrowe, w którym zgromadzone jest ponad 18 tyś zbiorów. Portal jest całkowicie bezpłatny, dostępny dla wszystkich, również dla osób ze szczególnymi potrzebami.
Muzeum zostało przemianowane na Ośrodek Dokumentacji Sztuki w 2015 roku, a od 2017 roku jest członkiem Stowarzyszenia Muzeów Uczelnianych.
Dostępność
ODS otwarty jest w godzinach 8.00-15.00 od poniedziałku do piątku, wstęp jest bezpłatny.
Adres:
- ul. Romualda Traugutta 19/21, 50-416 Wrocław
- e-mail: muzeum[at]asp.wroc.pl
Ponieważ może zdarzyć się, że akurat następuje zmiana wystawy czasowej, warto najpierw zadzwonić i upewnić się, że akurat nie ma przerwy w ekspozycji. Informacji na temat bieżących wydarzeń i aktualnych wystaw udzielą pracownicy, a kontakt do nich znajduje się na stronie ODS.
W związku z obchodami 80-lecia ASP we Wrocławiu Ośrodek przygotował trzy wystawy, które będą prezentowane od października.
Trzy wystawy na 80-lecie Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu
Od PWSSP do ASP. Studenci – Wykładowcy – Uczelnia
Wystawa przygotowana z okazji 80-lecia Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu jest opowieścią o uczelni widzianej nie tylko poprzez dzieła sztuki, lecz przede wszystkim poprzez miejsca, ludzi i sytuacje tworzące jej codzienność. Prezentowane fotografie pochodzą ze zbiorów Ośrodka Dokumentacji Sztuki ASP i ukazują życie artystycznej wspólnoty – od powojennych początków Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych po współczesną Akademię.
Ekspozycję w Auli tworzą oryginalne odbitki fotograficzne, wśród nich prace Stefana Arczyńskiego. Zestawienie obrazów architektury podkreśla skalę przemian, jakie dokonały się w historii uczelni. Po jednej stronie ukazano budynki zrujnowane w wyniku działań wojennych – świadectwo warunków, w jakich Eugeniusz Geppert wraz z grupą pionierów tworzył we Wrocławiu nową instytucję artystyczną. Po przeciwnej stronie znalazły się fotografie współczesnego Centrum Sztuk Użytkowych, Centrum Innowacyjności przy ul. Traugutta – symbolu rozwoju infrastruktury, nowych technologii w sztuce oraz przemian w sposobie myślenia o kształceniu artystycznym.
Część usytuowana przed Aulą ma bardziej bezpośredni i osobisty charakter. Składają się na nią cyfrowe wydruki fotografii, przede wszystkim autorstwa Zdzisława Holuki, którego obszerny dorobek stanowi jeden z najważniejszych zespołów w archiwum Ośrodka Dokumentacji Sztuki ASP. Zdjęcia przedstawiają studentów i wykładowców podczas zajęć w pracowniach, plenerów, egzaminów wstępnych i żakinad, a także w niecodziennych, spontanicznych sytuacjach. Są to obrazy skupienia, wysiłku, zabawy, eksperymentowania i wspólnego działania – codziennego życia uczelni.
Dokumentacja życia społecznego pozwala spojrzeć na historię Akademii z szerszej perspektywy, nie tylko przez pryzmat powstałych w niej dzieł. Uzupełnia wiedzę o sposobach prowadzenia zajęć i działalności pedagogów o zapis relacji międzyludzkich, obyczajów, rytuałów akademickich oraz warunków codziennej pracy. W pierwszych powojennych dekadach do systematycznego dokumentowania życia instytucji przywiązywano szczególną wagę. Dzięki temu zachowane fotografie są dziś nie tylko nośnikiem pamięci Akademii, lecz także ważnym źródłem wiedzy o przemianach środowiska artystycznego.
Znaczna część dokumentacji fotograficznej została zdigitalizowana i udostępniona online. Otwiera to archiwum dla szerokiego grona odbiorców, a zarazem umożliwia wykorzystywanie jego zasobów w badaniach nad sztuką najnowszą, historią szkolnictwa artystycznego oraz społecznym i instytucjonalnym kontekstem działalności twórczej. Zgromadzony materiał jest na tyle obszerny, że na ekspozycji można pokazać jedynie jego niewielki, lecz przekrojowy wybór.
Całość nie tworzy linearnej kroniki kolejnych władz i wydarzeń. Ukazuje raczej, jak zmieniające się idee rektorów i pedagogów – od pionierskiej wizji pierwszego rektora Eugeniusza Gepperta, przez autorski program profesora Stanisława Dawskiego, po doświadczenia czasów PRL-u, transformacji ustrojowej i współczesności – znajdowały odzwierciedlenie w przestrzeni uczelni oraz życiu kolejnych pokoleń studentów. To oni, wspólnie z wykładowcami, nadawali Akademii jej zmienny, a zarazem rozpoznawalny charakter.
/tekst o wystawie: Krzysztof Pachurka/
Otwarcie wystawy: 7 października 2026, godz. 17.00
Miejsce: Aula i Hol przed Aulą
Kurator wystawy: Krzysztof Pachurka
Pomoc kuratorska, opracowanie wystawy: Marta Drobińska
PLAKAT WROCŁAWSKI
Plakat, dla którego charakterystyczny jest papierowy nośnik i poligraficzny druk ma na celu nie tylko informować, jak często robi to afisz. Oprócz tekstu przyciąga uwagę grafiką. Nierozerwalny tandem słowa i obrazu jest dla plakatu cechą charakterystyczną.
Pierwsze polskie plakaty powstawały już pod koniec XIX wieku, by z czasem przerodzić się w odrębną dyscyplinę sztuk plastycznych. W historii powojennego plakatu we Wrocławiu zapisał się w szczególności Tadeusz Ciałowicz, absolwent architektury wnętrz wrocławskiej PWSSP. Artysta wszechstronny, który oprócz tego, że dekorował malarskimi kompozycjami wnętrza sklepów, projektował neony i loga wrocławskich instytucji pozostawił po sobie potężny zbiór plakatów związanych z Wrocławiem i Dolnym Śląskiem. Najważniejszą datą dla wrocławskiego plakatu był rok 1970, kiedy inny absolwent tej Uczelni, wybitny plakacista, Maciej Urbaniec przejął Pracownię Projektowania Graficznego po prof. Stanisławie Dawskim. Zajęcia obejmowały różne formy wydawnicze: afisz, folder, książkę, prasę i również plakat. Jak słusznie zauważył Ludwik Żelaźniewicz: „W latach 70-tych ubiegłego wieku Maciej Urbaniec zaszczepił we wrocławskiej PWSSP właśnie plakat (…). W krótkim czasie, bo był we wrocławskiej uczelni zaledwie 5 lat, wykształcił grono wybitnych osobowości.” (z: „URBAN DESIGN. Grafika projektowa od Macieja Urbańca. Środowisko ASP we Wrocławiu”, Wrocław 2006).
Po nim Pracownię Projektowania Graficznego przejął Jan Jaromir Aleksiun. Oprócz niego wsród wybitnych twórców projektowania graficznego tamtego okresu znaleźli się: Eugeniusz Smoliński, Roman Kowalik, Jerzy Czerniawski, Eugeniusz Get-Stankiewicz, Wiesław Gołuch, Mirosława Bernat, Ludwik Żelaźniewicz, Jerzy Popowski. Należy zaznaczyć, że w artystycznym rozwoju wielu z nich nie mniej istotną rolę jak Urbaniec odegrał we wcześniejszych latach wspomniany już prof. Stanisław Dawski, kierownik Katedry Grafiki. Choć plakat nie był oczywiście jedyną dyscypliną artystyczną jaką uprawiali, to jednak przez swoją nośność i niejednokrotną dynamikę przekazu przyczyniał się w znacznym stopniu do zwiększania rozpoznawalności swych autorów.
W tym roku przypada 80-lecie Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu. Jednocześnie mija 20 lat od przeglądowej wystawy grafiki projektowej przygotowanej przez Katedrę Projektowania Graficznego z okazji 60-lecia. Uczelni i prezentującej plakaty jej dydaktyków. Dziś po raz kolejny mamy okazję obejrzeć ich prace, tym razem z kolekcji Ośrodka Dokumentacji Sztuki Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu. Wystawa nie jest jednak jedynie przeglądem szkolnych zbiorów. To również próba ukazania niebywałej różnorodności w podejściu do plakatu od skupienia się na znaku i prostoty przekazu u Jacka Ćwikły, przez aluzyjną grę z widzem własnym autoportretem Eugeniusza Geta-Stankiewicza do malarskiego rozmachu Jana Jaromira Aleksiuna. To w plakacie tamtego okresu nastąpiło uderzające przenikanie się grafiki, rysunku i malarstwa oraz fotografii. Jak zauważył Zdzisław Schubert: „(...) cała ta sytuacja jest pochodną sytuacji polskiego plakatu, który przez lata nie musiał się liczyć z naukowymi zasadami reklamy, jej skuteczności, badaniami odbiorczości itp. Projektant mógł praktycznie proponować, co chciał, i tylko od jego wrażliwości, kultury warsztatowej zależał efekt końcowy.” (z: „PLAKAT WROCŁAWSKI 1968–1993, Wrocław 1993). Plakaty te niejednokrotnie wymykają się definiowaniu ich jedynie jako sztukę użytkową z racji tego, że należą do grafiki projektowej. Łącząc walory artystyczne i użytkowe są kolejną istotną formą dialogu artysty z odbiorcą, dialogu za pomocą słowa i obrazu.
Otwarcie wystawy: 7 października 2026, godz. 17.00
Miejsce: Galeria za Szkłem
Kurator, koncepcja wystawy: Karolina Wiktor
Pomoc kuratorska, opracowanie wystawy: Krzysztof Pachurka
„Od Gepperta do Pukocza. Rektorzy wrocławskiej Akademii 1946–2026"
Kolejną ekspozycją organizowaną przez ODS jest wyjątkowa wystawa pod tytułem „Od Gepperta do Pukocza. Rektorzy wrocławskiej Akademii 1946–2026”. Ekspozycja jest próbą pokazania historii uczelni poprzez sylwetki osób stojących na jej czele. Po raz pierwszy w historii wrocławskiej ASP oficjalne portrety rektorów opuszczą salę senatu w gmachu głównym i zostaną wyeksponowane w Galerii Neon przy ulicy R. Traugutta. Wszystkie portrety zostały namalowane przez wrocławskich artystów – niektóre z nich są autoportretami, inne powstały na specjalne zamówienie kończących kadencję rektorów. Wizerunkom będą towarzyszyć prace samych bohaterów wystawy, pochodzące z ODS oraz ze zbiorów prywatnych. Jest to zatem okazja do bliższego poznania artystów, których twórczość nie była prezentowana w ostatnich latach.
Wystawa jest również pretekstem do uzupełnienia brakującego portretu prof. Rufina Kominka. Namalowania obrazu podjął się Karol Babicz, kierownik Katedry Malarstwa na wrocławskiej Akademii.
Wernisaż wystawy: 15 października 2026, godz. 16.00
Miejsce: Galeria Neon ASP Wrocław
Kuratorka, koncepcja wystawy: Marta Drobińska
Pomoc kuratorska, opracowanie wystawy: Karolina Wiktor, Krzysztof Pachurka
Wrocław Na Szlaku Dziedzictwa Akademickiego
Chcesz dowiedzieć się więcej o muzeach uczelnianych we Wrocławiu?
Na stronie Visit Wrocław możesz pobrać ulotkę z opisanymi wszystkimi dwunastoma instytucjami .
Źródło: Ośrodek Dokumentacji Sztuki ASP
