Plenerową wystawę „Prefabrykaty na Kwadraty” o osiedlach z wielkiej płyty będzie można zobaczyć od 16 lipca do 16 sierpnia na planszach ustawionych przed Wrocławskim Dworcem Głównym. Wcześniej – zimą – można było oglądać ją przez 2 tygodnie na wrocławskim Rynku.
To historia kilku pokoleń Polaków, którzy mieszkali w takich blokach albo marzyli o własnym M2, M3 czy M4.Dr Andrzej Jerie, dyrektor Centrum Historii Zajezdnia podczas otwarcia pierwszej odsłony wystawy w lutym 2026
Jak informują organizatorzy, ekspozycja opowiada o przestrzeniach, które na stałe wpisały się w krajobraz miasta. Przybliża historię powstawania osiedli z wielkiej płyty, idee architektoniczne stojące za ich projektowaniem oraz codzienne życie ich mieszkańców.
Jak budowano osiedla z wielkiej płyty?
Pierwsze budynki z wielkiej płyty powstały już pod koniec lat 50. XX wieku, ale na dużą skalę zaczęto budować w ten sposób w latach 70. Przy ogromnym głodzie mieszkaniowym stawianie domów cegła po cegle nie wchodziło w grę.
Żelbetowe komponenty – ściany (elewacyjne, nośne i działowe), stropy, schody, szyby wind, a nawet – jak czytamy na planszach składających się na wystawę „kompletne, prefabrykowane kabiny sanitarne” powstawały w fabrykach domów. We Wrocławiu taką fabryką było BPU, Przedsiębiorstwo Budownictwa Uprzemysłowionego.
Gotowe elementy montowano na placu budowy niczym gigantyczne klocki.
Standaryzacja umożliwiała wznoszenie budynków w rekordowym tempie. Dzięki wrocławskiej fabryce domów zasiedlono nowe, wielotysięczne osiedla, m.in. Szczepin, Popowice, Kozanów, Nowy Dwór i Gaj. Choć technologia wielkopłytowa krytykowana była za monotonię i problemy techniczne, pozostaje ważną częścią betonowego dziedzictwa Wrocławia.Fragment opisów z jednej z plansz wystawy Prefabrykaty na Kwadraty
Z wizytą u rodziny Adamskich
Warto uważnie przyjrzeć się planszom, bo przedstawiają nie tylko to, jak te osiedla powstawały, ale też ukazują codzienne życie mieszkańców kilka dekad temu. Na jednej z nich są zdjęcia mieszkania rodziny Adamskich, wyposażone w typowe dla tego okresu meble: meblościankę, ławę.
Place zabaw, a czasem... krowy
Widać też przestrzenie między blokami, które wyglądają zupełnie inaczej niż dzisiaj: nie były jeszcze zagospodarowane i np. na Nowym Dworze można było zobaczyć pasącą się krowę. Są też fotografie pierwszych placów zabaw, zupełnie innych niż dzisiejsze.
Wystawę przygotowali studenci
Wystawę „Prefabrykaty na kwadraty. Osiedla z wielkiej płyty we Wrocławiu” przygotowali studenci kierunku Historia Przestrzeni Publicznej.
- Autorzy wystawy: Julia Adamska, Julia Kalita, Filip Langner, Agata Mierzwa, Adam Oleszko, Patryk Pilch, Magdalena Piontek, Miłosz Waśniewski, Martyna Wilczyńska
- Opieka merytoryczna: dr hab. Wojciech Kucharski, Ośrodek „Pamięć i Przyszłość”
- Zdjęcia i inne materiały pochodzą m.in. ze zbiorów: Archiwum Państwowego we Wrocławiu, Muzeum Architektury we Wrocławiu, Narodowego Archiwum Cyfrowego i Ośrodka „Pamięć i Przyszłość” oraz Ossolineum, a także ze zbiorów prywatnych.
Więcej zdjęć znajdziecie w naszej galerii:
