Najważniejsze informacje (kliknij, aby przejść)
- W tym roku, 16 października, odbędzie się już trzecia edycja Wrocławskiego Forum Żywnościowego. Jaka jest jego idea?
Wrocławskie Forum Żywnościowe jest platformą wymiany myśli, stworzoną dla wszystkich, którzy widzą i czują potrzebę wpływu na kierunek, w jakim podąża system żywnościowy. Wszyscy jesteśmy uczestnikami tego systemu, choć występujemy w różnych rolach: konsumenta, producenta, rolnika, zaopatrzeniowca czy restauratora. Każdy z nas codziennie podejmuje wiele decyzji związanych z żywnością, a perspektywa każdego z nas jest inna. Organizowane przez nas wydarzenie daje osobom reprezentującym różne perspektywy możliwość podzielenia się swoim spojrzeniem i wzajemnego poznania. To zaś jest warunkiem koniecznym stworzenia dobrej i skutecznej polityki żywnościowej Wrocławia, nad którą obecnie pracujemy.
- Co będzie najważniejszym tematem tegorocznego spotkania?
Myślą przewodnią tegorocznego Forum jest świadomość dotycząca jedzenia. Przyjrzymy się jej z trzech bardzo różnych perspektyw: klienta indywidualnego, przedstawiciela biznesu związanego z żywnością oraz samorządu, które zajmują się tymi kwestiami w ramach swoich obowiązków. Temat ten jest znacznie bardziej skomplikowany niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Każdy z nas podejmuje codziennie wiele decyzji związanych z pożywieniem - co zjeść na obiad, jakie kanapki zrobić dziecku do szkoły, jakie warzywa kupić i gdzie, jak zaplanować posiłki na kolejne dni i czy skorzystać z diety pudełkowej. To tylko wybrane przykłady.
Wszystkie te decyzje mają wpływ na system żywnościowy - wspierają lokalnego producenta lub międzynarodowego pośrednika, dostarczają składników odżywczych lub tylko pustych kalorii, przyczyniają się do wycinki lasów tropikalnych lub je chronią. Na znaczeniu zyskuje tu rola samorządów, które przecież realizują wiele zadań związanych z żywnością, jak choćby obsługa kuchni w żłobkach, przedszkolach i szkołach podstawowych.
Dlaczego właśnie teraz zdecydowaliśmy się na taki temat? Jest to naturalna konsekwencja rozwoju przedsięwzięcia: w pierwszej edycji zastanawialiśmy się jak ugryźć przyszłość, w drugiej – jak zasiewać zmiany. W tym roku nadszedł czas na działanie, a to umożliwia świadomość.
Dobra żywność to filar bezpieczeństwa
- Do kogo skierowane jest Forum - producentów żywności, rolników, handlu, gastronomii, samorządów, naukowców, a może konsumentów?
Do wszystkich. A także do artystów, filozofów, językoznawców i specjalistów od obrony cywilnej i ochrony ludności. Bo dostęp do bezpiecznej żywności jest jednym z głównych filarów naszego bezpieczeństwa.
- Jakie są dziś, z perspektywy organizatorów, największe wyzwania dla systemu żywnościowego na Dolnym Śląsku i w Polsce?
Jest wiele czynników, które bierzemy pod uwagę. Nie może być też inaczej, bo właściwa ocena sytuacji żywnościowej jest podstawą konstruowania skutecznych zapisów przyszłej polityki żywnościowej miasta. Największym współczesnym wyzwaniem dla systemu żywnościowego są zmiany klimatu. Łączymy je często ze wzrostem temperatury, deficytem wody i gwałtownymi zjawiskami pogodowymi, a to jest właśnie zagrożenie dla upraw wielu gatunków roślin jadalnych.
Wyzwaniem jest też znalezienie złotego środka w ekspansji człowieka – lekkomyślnie przeznaczamy pod zabudowę grunty orne dobrej jakości, zamiast chronić ich potencjał w celu wytwarzania żywności. Tu świadomość jest szczególnie ważna; wierzę głęboko, że da się pogodzić potrzeby rozwojowe miast ze strategiczną troską o środowisko, także to rolnicze, żywnościowe, które gwarantuje nam bezpieczeństwo i suwerenność.
- W ostatnich latach dużo mówi się o bezpieczeństwie żywnościowym. Czy możemy dziś mówić o rzeczywistym bezpieczeństwie i odporności naszego systemu żywnościowego?
O bezpieczeństwie żywnościowym mówi się dzięki Wrocławiowi, który jako jedyne miasto w Polsce kompleksowo bada własny system żywnościowy, w tym także podatność na ryzyka związane z żywnością. Ryzyka te, z którymi będziemy się mierzyć w przyszłości, będą konsekwencjami braku stabilności sytuacji geopolitycznej, przerwaniem długich łańcuchów dostaw i znaczącym wzrostem cen żywności spowodowanym rosnącymi cenami energii.
Im bardziej więc będziemy niezależni od długich łańcuchów dostaw, od produktów z drugiego końca świata, tym bezpieczniejsi będziemy w tej niepewnej przyszłości. Z kolei to uniezależnienie możemy osiągnąć wspierając swoimi codziennymi decyzjami zakupowymi lokalnych producentów i przetwórców żywności. Jakby więc nie patrzeć, mówimy o świadomości działania.
Potrzebna świadomość dotycząca żywności
- Czy rozwój lokalnej produkcji żywności jest przede wszystkim atrakcyjną ideą, czy może być również realnym i opłacalnym modelem biznesowym?
Nasi prelegenci pokażą, że może. Że oferowanie wysokojakościowej żywności od lokalnego rolnika, czyli w ramach bezpiecznych i krótkich łańcuchów dostaw jest nie tylko możliwe, ale też opłacalne i to dla wszystkich zainteresowanych.
- W ostatnim czasie rośnie presja na ograniczanie marnowania żywności. Czy w tej dziedzinie rzeczywiście następuje zmiana, czy nadal więcej o niej mówimy niż robimy?
Marnotrawstwo żywności to zjawisko o porażającej skali. Statystyczny Polak marnuje rocznie ok 126 kg jedzenia, z czego w samym gospodarstwie domowym aż 92 kg. Robi się z tego konkretna pozycja w budżecie domowym (ok. 3 tys. złotych rocznie), ale nie mniej istotny jest walor środowiskowy i etyczny, bo żywność ta mogłaby trafić do potrzebujących. Także tutaj kluczowa jest świadomość - to od niej zaczyna się zmiana na lepsze.
- Jaką rolę w kształtowaniu lokalnego systemu żywnościowego może odgrywać Wrocław i samorząd?
Bardzo ważną. Bramy zaangażowania miast w transformację ich systemów żywnościowych opisane są przez Pakt Mediolański, czyli Pakt o Miejskiej Polityce Żywnościowej, którego sygnatariuszem Wrocław został w 2022 roku. Oczywiście, są to zapisy przeznaczone dla miast na całym świecie, funkcjonujących w różnych porządkach organizacyjnych i prawnych i o różniej sile wpływu na własny system żywnościowy. Jednak uniwersalność tego dokumentu powoduje, że każdy samorząd może znaleźć tam coś dla siebie.
Wrocław jest rynkiem zbytu dla lokalnej i polskiej produkcji żywności. Może ten udział zwiększać wspierając rozwój polskich i dolnośląskich firm z branży spożywczej. Jako samorząd mamy wpływ na żywienie dzieci i seniorów w swoich placówkach oświatowych i opiekuńczych. I jesteśmy tu w czołówce Polski. Jako jedyny samorząd w kraju testujemy rozwiązania produkcji żywności w granicach administracyjnych miasta w ramach projektu Miejska Farma Wrocław. Uzyskane tam wysokojakościowe warzywa trafiają już od trzech sezonów do naszych żłobków i niektórych przedszkoli.
Bardzo konkretne zapisy dotyczące lokalnego systemu żywnościowego zawarliśmy w przyjętej jesienią ubiegłego roku Strategii Wrocław 2050, a pracując na miejską polityka żywnościową rozmawiamy z przedstawicielami wszystkich grup interesariuszy tego systemu w mieście. To z tych rozmów narodziła się idea Forum Żywnościowego – właśnie jako platforma wymiany myśli, idei i doświadczeń związanych z teraźniejszością i przyszłością żywności i naszego bezpieczeństwa z nią związanego. Nasz sposób podejścia do tematu zachęcił i zaciekawił inne polskie miasta, czego wyrazem będzie obecność na wydarzeniu przedstawicieli Unii Metropolii Polskich, zrzeszającej 12 polskich największych miast. Razem poszukamy odpowiedzi na pytanie, stanowiące kwintesencję tegorocznej edycji wydarzenia: jaki plon daje świadomość?
- Dziękuję za rozmowę.
