„Słynie szeroko w Litwie Dobrzyński Zaścianek” – prezentacja oryginału rękopisu „Pana Tadeusza”

Z okazji Narodowego Święta Niepodległości Muzeum Pana Tadeusza przygotowuje wyjątkową atrakcję dla miłośników literatury i historii. Odwiedzający będą mogli zobaczyć oryginalny rękopis „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza, jednego z najcenniejszych zabytków polskiej kultury. Tym razem na wystawie zostanie wyeksponowana karta z fragmentem opisującym Zaścianek Dobrzyńskich – miejsce, którego mieszkańcy odegrali ważną rolę w wydarzeniach epopei.

Wyjątkowy manuskrypt Adama Mickiewicza

Autograf „Pana Tadeusza” zajmuje szczególne miejsce w zbiorach rękopiśmiennych Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. W listopadzie 2014 roku został wpisany na Listę Krajową Programu UNESCO Pamięć Świata. Początkowe księgi poematu – od pierwszej do trzeciej oraz fragment czwartej – poeta zapisał w osobnym, marmurkowym zeszycie. Pozostałą część utworu tworzył na luźnych kartkach.

Na co dzień oryginał przechowywany jest w Dziale Rękopisów wrocławskiego Ossolineum, w specjalnych warunkach konserwatorskich. Ze względu na wrażliwość papieru na światło, temperaturę i wilgotność, jego publiczne prezentacje odbywają się tylko przy szczególnych okazjach.

Na stałej wystawie w Kamienicy pod Złotym Słońcem można natomiast zobaczyć odręczną kopię dzieła, wykonaną w 2010 roku przez prof. dr hab. Elżbietę Jabłońską. Oryginalny rękopis będzie udostępniony zwiedzającym z okazji Święta Niepodległości.

Zaścianek Dobrzyńskich – historia dumnej szlachty

Tegoroczna prezentacja pozwoli przyjrzeć się fragmentowi z Księgi Szóstej, poświęconemu Zaściankowi Dobrzyńskich. To jedno z ważnych miejsc akcji epopei, zamieszkane przez drobną, niezamożną szlachtę, która od pokoleń gospodarowała na litewskich ziemiach.

Adam Mickiewicz wyjaśniał, że zaścianek, nazywany również okolicą, był osadą szlachecką, odróżnianą od wsi zamieszkanych przez chłopów. Dobrzyńscy osiedlili się na Litwie ponad czterysta lat wcześniej, zachowując w swojej mowie ślady mazurskiego pochodzenia.

Mieszkańcy Dobrzyna słynęli z dumy, porywczości i przywiązania do tradycji, ale także z patriotyzmu i waleczności. Przewodził im Maciej Dobrzyński, znany jako Maciek nad Maćkami lub Kurek na kościele. Siedemdziesięciodwuletni weteran konfederacji barskiej wyróżniał się dziarską postawą i ozdobną karabelą zwaną „Rózeczką”.

Każda prezentacja odsłania inny fragment epopei

Podczas kolejnych pokazów oryginału muzeum wybiera inną kartę rękopisu, dzięki czemu zwiedzający mogą poznawać różnorodne wątki dzieła. Decyzja o wyborze konkretnego fragmentu jest konsultowana z konserwatorkami. To one określają bezpieczny sposób otwarcia i podparcia manuskryptu, uwzględniając stan zachowania papieru oraz konstrukcję poszytu.

Tym razem odwiedzający będą mogli zobaczyć zapis poświęcony Dobrzyńskim i ich zaściankowi – fragment, który pozwala zajrzeć w świat dawnych obyczajów, szlacheckiej dumy i patriotycznych postaw.

Informacje organizacyjne

• Termin prezentacji: 6–15 listopada 2026

• Miejsce: Muzeum Pana Tadeusza, Kamienica pod Złotym Słońcem, Wrocław

• Godziny otwarcia: wtorek–niedziela, 10:00–17:00; czwartek, 10:00–19:00

• Poniedziałki: muzeum nieczynne

• Wstęp 11 listopada: bezpłatny z okazji Narodowego Święta Niepodległości