XIV Festiwal Niezależnej Kultury Białoruskiej

Białoruska poezja, teatr, kino, muzyka i sztuki wizualne spotkają się we Wrocławiu podczas XIV Festiwalu Niezależnej Kultury Białoruskiej „Żywica / ЖЫВІЦА”. Od 17 do 24 października miasto stanie się przestrzenią spotkań artystów, mieszkańców i osób z białoruskiej diaspory. To tydzień pełen twórczości, rozmów i wydarzeń, które pokazują, jak kultura pomaga zachować pamięć, budować wspólnotę i tworzyć nowe miejsce do życia.

„Żywica” – kultura, która łączy

Festiwal od lat prezentuje niezależną kulturę białoruską i tworzy przestrzeń do spotkania różnych doświadczeń, języków oraz perspektyw. Tegoroczna nazwa – „Żywica” – symbolizuje energię, która chroni, spaja i pozwala się odradzać. Wydarzenie przypomina o białoruskiej historii i współczesnych doświadczeniach, ale jednocześnie pokazuje kulturę jako żywy proces, który rozwija się również poza granicami kraju.

W programie znalazły się spektakle teatralne, projekcje filmowe, spotkania autorskie, debaty, warsztaty artystyczne, wystawy i wydarzenia poetyckie. To okazja, by poznać twórczość białoruskich artystów, porozmawiać o pamięci i tożsamości oraz zobaczyć, jak ich kultura współtworzy dzisiejszy Wrocław.

Teatr, kino i sztuka opowiadają o pamięci

Jednym z ważnych punktów programu będzie spektakl „Bieżeńcy 1915” w wykonaniu BYteatru, przygotowany na podstawie książki Anety Prymaki-Oniszk „Bieżeństwo 1915. Zapomniani uchodźcy”. Przedstawienie podejmuje temat przymusowej migracji, utraconych domów i pamięci rodzinnej. Wielojęzyczna forma łączy polszczyznę, białoruski, rosyjski i podlaski dialekt.

W programie znalazł się również pokaz filmu „Pod szarym niebem” w reżyserii Mary Tamkovich, inspirowanego historią białoruskich dziennikarzy Igora Iljasha i Katsiaryny Andreyevej. Po seansie zaplanowano rozmowę z reżyserką oraz Aliaksandrą Vajcechovich, aktorką wcielającą się w główną rolę.

Temat doświadczenia represji i pamięci podejmie także wystawa Alesa Papkovicha „Sny więźnia politycznego” w Domku Miedziorytnika. Prezentowane rysunki powstały podczas uwięzienia artysty w 2020 roku i stanowią osobisty zapis doświadczenia izolacji.

Poezja, warsztaty i spotkania z kulturą

Szczególne miejsce w tegorocznej edycji zajmie polsko-białorusko-ukraiński konkurs poetycki. Podczas finałowego slamu zabrzmią utwory w trzech językach, a po raz pierwszy zostanie wręczona Nagroda Poetycka im. Adama Mickiewicza. To spotkanie poświęcone językowi, korzeniom, wolności i tożsamości.

Miłośników sztuki zainteresuje projekt „Otwarte Formy” – cykl warsztatów obejmujących m.in. grafikę, linoryt, pracę z tkaniną, wyszywanie i działania fotograficzne. Wspólna praca uczestników zakończy się wystawą, pokazującą kulturę jako proces współtworzenia i wymiany doświadczeń.

Nie zabraknie także bardziej niekonwencjonalnych propozycji. „Cały Szekspir w niecałą godzinę” Henryka Mazurkiewicza to autoironiczny stand-up teoretyczny o teatralnym kanonie, szkolnych kliszach i mitach kultury. Program uzupełnią spacer po białoruskich miejscach Wrocławia, spotkania i debaty poświęcone przyszłości Białorusi, w tym dyskusja „Białoruska droga do demokracji”.

Informacje organizacyjne

• Wydarzenie: XIV Festiwal Niezależnej Kultury Białoruskiej „Żywica / ЖЫВІЦА”

• Termin: 17–24 października 2026 r.

• Miejsce: różne lokalizacje we Wrocławiu

• Klub Proza: wydarzenia 23 października o godz. 19:00 oraz 24 października o godz. 17:00

• Wstęp: wolny na wydarzenia wskazane w zapowiedzi

Festiwal organizuje Fundacja „Za Wolność Waszą i Naszą”.

Przedsięwzięcie dofinansowane z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego oraz przez Centrum Mieroszewskiego w ramach IV Otwartego Konkursu.

Organizatorzy: Fundacja „Za Wolność Waszą i Naszą”. Współorganizatorzy: Biuro Parlamentu Europejskiego we Wrocławiu, Domek Miedziorytnika, Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu, Otwarte Pracownie Plastyczne im. Gepperta, Stowarzyszenie Białoruski Związek Solidarności, Filia we Wrocławiu Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie, Wrocławski Dom Literatury, Zakład Narodowy im. Ossolińskich / Ossolineum.