Królewskie dziedzictwo

Wrocławska Orkiestra Barokowa i muzyczne echa Carla Philippa Emanuela Bacha

„On jest ojcem, a my dziećmi. Ci z nas, którzy coś osiągnęli, uczyli się od niego (…)” — tak sam Wolfgang Amadeusz Mozart miał powiedzieć o Carlu Philippie Emanuelu Bachu. Po śmierci kompozytora nazywano go „Klopstockiem zapisującym nuty zamiast słów”, a już współcześni uznawali go za uosobienie niemieckiego stylu muzycznego.

Podczas ostatniego w sezonie koncertu Wrocławska Orkiestra Barokowa, prowadzona przez skrzypka i solistę Shunske Sato, poszukiwać będzie echa twórczości syna lipskiego kantora w dziełach Mozarta, Felixa Mendelssohna Bartholdy’ego oraz Ludwiga van Beethovena.

Z katalogu „berlińskiego Bacha” zabrzmi Symfonia F-dur z około 1776 roku, należąca do utworów powstałych podczas pobytu kompozytora w Hamburgu.

Dzieło stanowi znakomity przykład realizacji założeń nurtu estetycznego Sturm und Drang. Kompozytor rozszerzył obsadę o flety, oboje, waltornie i fagot, a całość nasycił gwałtownymi zmianami nastroju i dynamiki, nieoczekiwanymi partiami solowymi oraz duetami.

W podobny sposób można scharakteryzować muzykę Mozarta do dramatu „Thamos, król Egiptu” Tobiasa Philippa von Geblera. W tym przypadku forma utworu odzwierciedlała jednak przebieg akcji scenicznej. Sama sztuka miała premierę w 1774 roku, choć znaczna część muzyki Mozarta nie była wtedy jeszcze ukończona.

W programie znajdzie się również Koncert skrzypcowy d-moll trzynastoletniego Felixa Mendelssohna Bartholdy’ego, którego mroczny nastrój można odczytywać jako zapowiedź romantyzmu.

Wiadomo, że kompozytor znał i wysoko cenił twórczość rodziny Bachów. To właśnie on podjął się pierwszego publicznego wykonania „Pasji według św. Mateusza” po śmierci Jana Sebastiana Bacha, zapoczątkowując renesans muzyki tego twórcy. Paradoksalnie przyczyniło się to jednocześnie do osłabienia sławy jego syna, Carla Philippa Emanuela.

Ludwig van Beethoven zetknął się z twórczością Carla Philippa Emanuela Bacha jeszcze w Bonn. Wiadomo, że studiował jego traktat „Versuch über die wahre Art das Klavier zu spielen”, nosił go ze sobą i polecał swojemu uczniowi — Carlowi Czernemu.

Zaprezentowana premierowo w kwietniu 1800 roku I Symfonia Beethovena stanowi zapowiedź późniejszych osiągnięć autora „Fidelia”. Nie oznacza to jednak, że utwór nie był nowatorski. Już pierwsze takty szokowały publiczność przyzwyczajoną do osiemnastowiecznych konwencji zastosowaniem wtrąconej dominanty.