Psalmy i motety

Psalmy i motety – dziedzictwo polichóralne

Osiągnięcia późnorenesansowej twórczości weneckiej wywarły ogromny wpływ na historię muzyki. Podczas koncertu w Auli Leopoldina Uniwersytetu Wrocławskiego Chór NFM skupi się na niemieckim dziedzictwie polichóralnym, prezentując dzieła takich mistrzów, jak Johann Sebastian Bach, Felix Mendelssohn Bartholdy, Josef Rheinberger i Johannes Brahms.

Barokowe wnętrze tego miejsca sprzyja refleksji nad przeszłością, która wciąż oddziałuje na kolejne epoki.

Bach i Mendelssohn – duchowość i ekspresja

Wieczór otworzy motet „Fürchte dich nicht” Johanna Sebastiana Bacha, przeznaczony na podwójny chór. Utwór powstał prawdopodobnie na nabożeństwo żałobne w Lipsku 4 lutego 1726 roku, choć możliwe, że jest wcześniejszy i pochodzi jeszcze z okresu weimarskiego. Kompozytor zestawił w nim tekst z Księgi Izajasza z fragmentami hymnu luterańskiego autorstwa Paula Gerhardta, wykorzystując bogactwo faktur chóralnych.

3 Psalmy op. 78 Felixa Mendelssohna Bartholdy’ego powstały w latach 1843–1844, w okresie intensywnej działalności twórczej kompozytora.

• Psalm pierwszy – oparty na kontrastach: od fragmentów pełnych spokoju po podniosłe tutti („Tyś Synem moim”).
• Psalm 43 („Wymierz mi, Boże, sprawiedliwość”) – bardziej zwięzły i formalnie prostszy.
• Psalm trzeci – głęboko poruszający, otwierany recytatywem tenora: „Boże mój, Boże mój, czemuś mnie opuścił?”. W utworze chórowi przeciwstawieni są soliści oraz wyodrębniony kwartet wokalny.

Rheinberger i Brahms – tradycja i kontekst epoki

Twórczość Josefa Rheinbergera, silnie zakorzeniona w tradycji, kojarzona jest przede wszystkim z muzyką organową. Jego Msza Es-dur op. 109 to jedno z najważniejszych dzieł chóralnych kompozytora. Łączy ono inspiracje wenecką polichóralnością z niemiecką tradycją muzyczną.

Centralnym punktem utworu jest zwięzłe Sanctus, przywołujące wizję chóru serafinów z proroctwa Izajasza. Kompozycja została zadedykowana papieżowi Leonowi XIII, za co Rheinberger otrzymał Order Świętego Grzegorza Wielkiego.

Program koncertu dopełnią „Fest- und Gedenksprüche” Johannesa Brahmsa, powstałe w latach 1888–1889 i związane z nadaniem kompozytorowi honorowego obywatelstwa Hamburga. Te antyfonalne motety, inspirowane techniką szkoły weneckiej, niosą także kontekst polityczny – odzwierciedlają obawy Brahmsa przed ponownymi podziałami w niedawno zjednoczonych Niemczech.