Włoska noc

Włoska noc – operowe inspiracje bez arii

Program koncertu NFM Orkiestry Leopoldinum wypełnią dzieła wielkich mistrzów opery: Giacoma Pucciniego, Giuseppe Verdiego, Piotra Czajkowskiego oraz Gioacchina Rossiniego. Paradoksalnie jednak tego wieczoru nie zabrzmi ani jedna aria. Starannie skonstruowany repertuar ukazuje bowiem instrumentalne oblicze tych wybitnych dramaturgów muzycznych.

Twórczość autora Cyrulika sewilskiego zostanie przywołana w wirtuozowskim opracowaniu jednej z jego melodii, przygotowanym przez Niccolò Paganiniego.

Puccini i Verdi – mniej znane oblicza

Z dorobku Giacoma Pucciniego wybrano elegijne Crisantemi (1890) – jedno z nielicznych dzieł instrumentalnych w jego twórczości. Tytułowe chryzantemy symbolizują żałobę zarówno w kulturze polskiej, jak i włoskiej. Kompozytor stworzył utwór pod wpływem wiadomości o śmierci swojego przyjaciela, Amadeusza I Sabaudzkiego, księcia Aosty i byłego króla Hiszpanii.

Na tle dorobku Giuseppe Verdiego wyróżnia się jego Kwartet smyczkowy e-moll – jedyne zachowane dzieło kameralne kompozytora. Powstało w Neapolu podczas oczekiwania na opóźnioną premierę Aidy. Utwór świadczy o doskonałej znajomości klasycznych wzorców, a jednocześnie zachowuje emocjonalność charakterystyczną dla oper Verdiego.

Paganini i Czajkowski – wirtuozeria i emocje

Po przerwie zabrzmią wariacje Niccolò Paganiniego, których temat pochodzi z opery Mojżesz w Egipcie Gioacchina Rossiniego (ansambl Dal tuo stellato soglio). Operowy charakter odnajdziemy także w jego Cantabile.

Finałem wieczoru będzie Sekstet smyczkowy d-moll „Souvenir de Florence” Piotra Czajkowskiego (1890). Choć utwór powstał po powrocie kompozytora z Włoch, jego język muzyczny bliższy jest tradycji klasycznej niż włoskim wzorcom.

• I część – dramatyczna, ujęta w rytm walca, ukazuje mistrzostwo kompozytora w operowaniu kontrapunktem.
• II część (Adagio cantabile) – nastrojowa, o charakterze nokturnu.
• III część – pogodny, choć lekko melancholijny taniec.
• Finał – efektowna kulminacja, inspirowana prawdopodobnie muzyką ludową.

Utwór ten, choć wymagający dla kompozytora, przyniósł olśniewający rezultat i stanowi jedno z najbardziej cenionych dzieł kameralnych Czajkowskiego.