Szczęśliwe połączenie

Szczęśliwe połączenie – Mozart i klasycyzm

„Szczęśliwe połączenie” – tak Wolfgang Amadeus Mozart określił swoje koncerty fortepianowe napisane w Wiedniu w 1782 roku, dostrzegając w nich równowagę między przystępnością a wyrafinowaniem. Podobnie wyjątkowe bywają instrumentacyjne połączenia w programie koncertu. Tym razem w składzie znalazły się: oboe lub klarnety, rogi i smyczki.

Wrocławska Orkiestra Barokowa zabierze słuchaczy w podróż od francuskiego klasycyzmu François-Josepha Gosseca po dojrzały styl Mozarta. Partie solowe w utworach Salzburczyka wykona na pianoforte Olga Pashenko – artystka wszechstronna, sięgająca również po repertuar organowy i klawesynowy.

François-Joseph Gossec

Choć dziś rzadziej wykonywany, Gossec był jedną z najważniejszych postaci swojej epoki. Tworzył opery, symfonie, kwartety smyczkowe i dzieła chóralne, wyznaczając kierunek rozwoju muzyki we Francji drugiej połowy XVIII i na początku XIX wieku. Przeżył wszystkich trzech klasyków wiedeńskich – Haydna, Mozarta i Beethovena – zmarł w 1829 roku w wieku 95 lat.

W programie znajdzie się jego Symfonia Es-dur op. 12 nr 5 (1769), utwór trzyczęściowy na dwa klarnety, dwa rogi i smyczki. Przejrzysta faktura i dbałość o kolorystykę instrumentów dętych to typowe cechy klasycznego stylu Gosseca, pełnego elegancji i finezji.

Mozart – młodzieńcze i dojrzałe koncerty

Kolejnym dziełem jest IX Koncert fortepianowy Es-dur KV 271 (1777), stworzony w Salzburgu. Podtytuł koncertu upamiętnia pianistkę Victoire Jenamy, córkę tancerza i baletmistrza Jeana-Georges’a Noverre’a. Mozart przełamał tu konwencję gatunku: zamiast tradycyjnego orkiestrowego wstępu po ostrym akordzie odzywa się natychmiast fortepian, prezentując główną myśl muzyczną. Rozmach formalny i inwencja sprawiły, że Alfred Brendel nazwał ten koncert „jednym z cudów świata”, a Alfred Einstein – „Eroiką Mozarta”.

Drugą część wydarzenia otwiera Divertimento Es-dur KV 113 (1771), powstałe w Mediolanie podczas drugiej podróży Mozarta do Włoch, związanej z wystawieniem opery pastoralnej Ascanio in Alba. W czteroczęściowym utworze instrumenty dęte – oboe i rogi – często pełnią funkcję solową, podczas gdy smyczki akompaniują.

Najpóźniejsze dzieło w programie to XII Koncert fortepianowy A-dur KV 414, stworzony w Wiedniu jesienią 1782 roku. Koncert wszedł w skład zbioru trzech, które Mozart określił jako „szczęśliwe połączenie między zbyt łatwym a zbyt trudnym; są bardzo błyskotliwe, przyjemne dla ucha, naturalne, lecz nie jałowe”. Lekki i pełen wdzięku charakter utworu kryje jednak osobisty akcent: w części wolnej kompozytor wplótł cytat z uwertury do opery La calamita de’ cuori Johanna Christiana Bacha, oddając hołd zmarłemu niedawno mentorowi.