Słowo a obraz | Gabriela Zapolska

Twórczość jako sztuka i sztuka w twórczości literackiej II połowy XIX wieku

wykład dr Justyny Kowal

Spotkania z cyklu Słowo a obraz będą okazją do przyjrzenia się niektórym aspektom twórczości dziwiętnastowiecznych literatów i wyeksponowania w niej wątków związanych ze sztuką. W przypadku Marii Konopnickiej będą to między innymi utwory poetyckie nawiązujące do cykli rysunków Artura Grottgera, poeta Kazimierz Przerwa-Tetmajer okaże się wziętym krytykiem sztuki, Gabriela Zapolska zostanie przedstawiona jako aktorka teatralna z zamiłowaniem do mody, natomiast Stanisław Wyspiański ukaże się przez pryzmat swoich listów, w których postrzega rzeczywistość z perspektywy wyznaczników dzieła plastycznego: koloru i linii. Spotkania poprowadzą wykładowcy Uniwersytetu Wrocławskiego: prof. dr hab. Justyna Bajda, dr Justyna Kowal oraz dr Fryderyk Nguyen.

Choć w powszechnej świadomości postać autorki Moralności pani Dulskiej łączona jest głównie z twórczością literacką i krytyczną, dla Gabrieli Zapolskiej równie ważna, jeśli nie ważniejsza, była jej kariera aktorska – to właśnie na scenie, w świetle reflektorów, wśród oklasków publiczności mogła dać wyraz swojej osobowości. Zapolska słynęła ze swojej ekscentryczności, zamiłowania do przerysowanych, ekstrawaganckich strojów i zachowań, chęci roztaczania uroku i „bycia zauważalną”. Szeroko pojęta teatralność znajduje także odzwierciedlenie w jej twórczości literackiej; środowisko aktorskie jest bohaterem wielu jej dramatów, opowiadań, powieści (np. Sezonowej miłości). Jednak najistotniejsze wydaje się coś, co socjologowie i teoretycy teatru dopiero kilkadziesiąt lat później określili mianem „teatru życia codziennego”: zakłamana moralność mieszczańska, oparta na udawaniu, hipokryzji i przestrzeganiu sztucznych konwencji zmusza człowieka do ciągłej gry, wystawiania na widok publiczny najlepszej wersji siebie; to świat, w którym przemarsz reprezentacyjną ulicą kurortu w najlepszej (choć kupionej na kredyt) sukni jest występem przed widownią, wiąże się z oczekiwaniem społecznego poklasku i aprobaty.

Kolejne wykłady z Cyklu:

7 grudnia 2026 | godz. 17:30 | KAZIMIERZ PRZERWA-TETMAJER | dr Fryderyk Nguyen 14 grudnia 2026 | godz. 17:30 | STANISŁAW WYSPIAŃSKI | dr Fryderyk Nguyen

dr Justyna Kowal - doktor nauk humanistycznych, teatrolożka i literaturoznawczyni, adiunkt w Zakładzie Teorii Kultury i Sztuk Widowiskowych w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego. Jej zainteresowania badawcze oscylują wokół szeroko pojętego teatru non-fiction i problemu pamięci w teatrze. Publikuje m.in. w: „Didaskaliach”, „Scenach Polskich”, „Contemporary Theatre Review”.

• 30 listopada 2026
• Godzina 17:30 - 19:00
• Miejsce Rynek 58, 3. piętro, sala 35
• wstęp wolny