PORT for Health: Oncology 2026

Guz, który myśli?

„Nowotwór to autonomiczny agresor” – przez dekady tak myśleliśmy o raku. Guz postrzegano jako zbiór zmutowanych komórek rozwijających się kosztem zdrowej tkanki. Najnowsze odkrycia onkologii pokazują jednak, że ten obraz jest zbyt uproszczony.

Okazuje się, że guz nie działa w izolacji, ale gra według reguł, których jeszcze nie znamy. Wysyła sygnały, tworzy połączenia i wchodzi w złożone interakcje z organizmem. Jak? Aby znaleźć odpowiedzi, współczesna onkologia zaczyna stawiać zupełnie inne pytania.

Prof. Frank Winkler z Uniwersytetu w Heidelbergu, laureat The Brain Prize 2025 i keynote speaker konferencji PORT for Health: Oncology 2026, wykazał, że komórki glejaka wielopostaciowego nie rosną w izolacji. Guz dosłownie włącza się w obwody elektryczne mózgu, a jego wzrost jest powiązany z aktywnością neuronalną.

Odkrycia te otwierają drogę do nowych strategii terapeutycznych, w tym wykorzystania leków stosowanych dotąd w leczeniu epilepsji. Walka z glejakiem staje się więc zadaniem nie tylko onkologa, ale również neurologa.

Guz „współdziała” jednak nie tylko z mózgiem. Dr Andrew Shepherd z MD Anderson Cancer Center w Houston, badając pacjentów z rakiem jelita grubego, wykazał, że dysfunkcja neuronalna pojawia się u nich jeszcze przed rozpoczęciem leczenia. Z kolei dr Christoph Klose z Charité Berlin udowodnił, że układ nerwowy może współdecydować o tym, czy środowisko sprzyja rozwojowi nowotworu.

Immunoonkologia i nowe kierunki badań

Zmienia się także immunoonkologia. Dr Aurélie Poli z Luxembourg Institute of Health bada, jak przewlekła alergia może chronić przed glioblastomą. Dr Joanna Poźniak z VIB-KU Leuven wykazuje, że komórki NK (Natural Killer) mogą sabotować immunoterapię. Z kolei prof. Sheeba Irshad z King’s College London pokazuje, jak mikrośrodowisko guza piersi aktywnie zmienia odpowiedź immunologiczną.

Nowe podejścia pojawiają się również w obszarze terapii i technologii. Prof. Gabri van der Pluijm z LUMC w Leiden traktuje wirusy onkolityczne nie jako bezpośrednie narzędzie zabijania komórek nowotworowych, ale jako wektory trwałej odporności przeciwnowotworowej.

Dr Tobias Bald z Instytutu Onkologii Eksperymentalnej Universitätsklinikum Bonn wraz z zespołem wykorzystuje modele AI do projektowania miniaturowych białek zdolnych do wiązania celów molekularnych dotąd uznawanych za „undruggable”, czyli trudnych do zaatakowania klasycznymi lekami.

Nowy paradygmat – nowotwór jako ekosystem

Choć badania pochodzą z pozornie różnych obszarów, łączy je wspólny wniosek: nowotwór nie jest izolowanym bytem. Jest elementem dynamicznego ekosystemu, w którym układ nerwowy, immunologiczny i mikrośrodowisko komórkowe prowadzą nieustanny dialog.

Zrozumienie tego dialogu to jedno z najważniejszych zadań współczesnej onkologii.

Program konferencji koncentruje się na przełożeniu najnowszych odkryć biologii nowotworów na konkretne terapie i rozwój technologii medycznych, a także na zwiększeniu skuteczności leczenia poprzez integrację neurobiologii, immunologii i narzędzi sztucznej inteligencji.