Dr inż. Weronika Urbańska udowadnia, że inżynieria środowiska to nie tylko rozwiązania naukowe i technologiczne dla naszej planety. Śmiało można ją określić mianem „naukowej pionierki” – jej praca łączy dbałość o naszą planetę z ambicjami sięgającymi gwiazd.
Dr inż. Weronika Urbańska jest adiunktem w Katedrze Gospodarki Wodno-Ściekowej i Technologii Odpadów na Wydziale Inżynierii Środowiska Politechniki Wrocławskiej. Otrzymała m.in. tytuł Wrocławianki Roku 2024 za działalność naukowo-badawczą, prestiżową nagrodę Naukowiec Przyszłości (2023) w kategorii „Kobieta nauki, która zmienia świat” oraz wyróżnienie w konkursie Klimatyczny Człowiek Roku, organizowanym przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
Recykling baterii i surowce krytyczne
To jej główny obszar badawczy. Dr inż. Weronika Urbańska specjalizuje się w odzyskiwaniu metali – takich jak lit, kobalt, nikiel i miedź – ze zużytych baterii litowo-jonowych. Jej praca ma kluczowe znaczenie dla gospodarki o obiegu zamkniętym, ponieważ pozwala na ponowne wykorzystanie cennych surowców, których zasoby naturalne szybko się kurczą.
- Metale krytyczne są nam potrzebne w codziennych technologiach, niezbędne do ich tworzenia i rozwoju, ale mamy problem z ich zasobami naturalnymi, dlatego dobrym rozwiązaniem jest recykling odpadów i odzyskiwanie tego typu surowców chociażby ze zużytych baterii czy elektroniki - przekonuje dr Urbańska.
Badania nad przetwarzaniem odpadów baterii rozpoczęła już podczas magisterium, skupiając się na klasycznych ogniwach jednorazowych. W trakcie doktoratu, reagując na rynkowe trendy, płynnie przeszła do pracy nad technologią litowo-jonową, która stała się głównym obszarem jej naukowych zainteresowań.
Nasze urządzenia elektroniczne stawały się coraz mniejsze, coraz bardziej zależało nam na mobilności, zaczęliśmy też zamieniać samochody spalinowe na elektryczne. Jako naukowcy spodziewaliśmy się, że strumień zużytych baterii litowo-jonowych będzie bardzo szybko przyrastał. Szukaliśmy więc sposobu, żeby odzyskiwać surowce w obiegu zamkniętym, by nie marnować żadnych materiałów - tłumaczy dr Urbańska.
Kawałek Wrocławia w kosmosie
Dr inż. Urbańska przenosi swoje doświadczenia z recyklingu w przestrzeń kosmiczną. Uczestniczy w innowacyjnych badaniach nad pozyskiwaniem minerałów z regolitu (materiału powierzchniowego – przyp. red.) księżycowego i marsjańskiego. Wykorzystuje do tego metody biologiczne, m.in. z użyciem mikroglonów wulkanicznych. Zajmuje się również problematyką odpadów kosmicznych i ochrony środowiska poza Ziemią.
– Moje zainteresowanie tym obszarem wynika z głębszej refleksji nad stanem naszego środowiska. Widzimy wyraźną korelację między tym, co zrobiliśmy z ekosystemem na Ziemi, a tym, jak zaczynamy traktować orbitę – ona również jest już mocno zanieczyszczona odpadami. Kluczowe jest, abyśmy nie powielali tych samych błędów – przestrzega dr Urbańska.
- Skoro na naszej planecie zaczyna brakować surowców, musimy od początku planować obecność w kosmosie w sposób zrównoważony. Jeśli realnie myślimy o budowie baz kosmicznych czy przyszłej kolonizacji innych planet, musimy nauczyć się mądrze zarządzać zasobami. W miejscu, gdzie każdy gram surowca jest na wagę złota, recykling i gospodarka o obiegu zamkniętym przestają być wyborem, a stają się absolutną koniecznością.
Kosmiczny eksperyment
W 2025 roku dr Urbańska pełniła ważną rolę w pierwszej polskiej misji technologiczno-naukowej IGNIS, zrealizowanej na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Choć w mediach główną jej twarzą był astronauta dr Sławosz Uznański-Wiśniewski, dr Urbańska odegrała ważną rolę tu, na Ziemi, jako ekspertka i współautorka rozwiązań badawczych.
Miałam ogromną przyjemność współpracować z zespołem Extremo Technologies przy projekcie Space Volcanic Algae. Był to jeden z trzynastu eksperymentów zrealizowanych na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS). W zespole naukowym wspierałam bezpośrednio kierowniczkę eksperymentu, Ewę Borowską, skupiając się na części biotechnologicznej. Naszym zadaniem było przygotowanie próbek do wysłania w kosmos. W interdyscyplinarnym gronie badaliśmy, jak ziemskie mikroglony wulkaniczne - które badamy z zespołem od wielu lat - adaptują się do ekstremalnych warunków - mikrograwitacji oraz promieniowania kosmicznego. Sprawdzaliśmy również ich zdolność do wytwarzania tlenu w przestrzeni kosmicznej - wyjaśnia.
Jak podkreśla, tlen to fundament systemów podtrzymywania życia w kosmosie, a mikroglony mogą stać się jego naturalnym źródłem podczas długich misji. To jednak nie wszystko – te organizmy mają ogromny potencjał w odzyskiwaniu metali z odpadów.
– Transport surowców z Ziemi do budowy baz kosmicznych jest nieopłacalny i nieekologiczny, dlatego musimy pozyskiwać je na miejscu. Tutaj z pomocą przychodzi biotechnologia: mikroglony mogą stać się kluczem do przetrwania i budowy nowej infrastruktury poza naszą planetą -–zapowiada.
Popularyzatorka nauki
Dr inż. Weronika Urbańska jest niezwykle aktywną popularyzatorką idei zero waste. Współtworzyła podcast „Eko znaczy dobrze”. Często występuje w roli ekspertki w mediach i podczas wydarzeń naukowo-branżowych. Wchodzi w skład wrocławskiej Akademii Młodych Uczonych i Artystów, której była również przewodnicząca w latach 2023-2024. Obecnie przewodniczy Academii Iuvenum Politechniki Wrocławskiej. Jest certyfikowanym tutorem akademickim i liderką dostępności na PWr.
Dr inż. Weronika Urbańska
Pełniła ważną rolę w pierwszej polskiej misji technologiczno-naukowej IGNIS, zrealizowanej na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.
– Najbardziej motywuje mnie to, że nasza praca realnie wpływa na społeczeństwo. Nie chcę zamykać się w czterech ścianach laboratorium – zależy mi, by to, co tworzymy, realnie poprawiało jakość życia teraz i w przyszłości – wyjaśnia.
Popularyzowanie nauki to jeden z ważniejszych obszarów mojej działalności. Badania, które prowadzimy, nie są tylko naszym sukcesem naukowym. To jest także coś, co dajemy społeczeństwu. Pokazujemy, że nauka może być ciekawa, że nic nie dzieje się bez jej udziału, że nowe technologie nie powstają bez naszej pracy naukowej. Bardzo zależy mi na budowaniu świadomości ekologicznej - po co jest segregacja odpadów, co to jest gospodarka odpadami, dlaczego chcemy odzyskiwać materiały i nie możemy wszystkiego wyrzucić obojętnie gdzie. W końcu to my bierzemy odpowiedzialność za to, jak będzie wyglądało życie na naszej planecie.
