Urodziny twórcy Hali Stulecia

fot. Sop the Drone

17 kwietnia 1870 r. urodził się Max Berg, architekt i wizjoner, który na stałe wpisał się w historię Wrocławia. Jego największym dziełem jest zabytkowa, wzniesiona w latach 1911-1913, Hala Stulecia. To jednak nie jedyny obiekt autorstwa niemieckiego twórcy, który obecnie możemy podziwiać w stolicy Dolnego Śląska.

Redakcja www.wroclaw.pl 2020-04-17 08:28:51

„Mamy to!”

– wykrzyknął być może Max Berg stojąc na placu budowy w ówczesnym Breslau w grudniu 1912 r. - tam gdzie jeszcze niedawno znajdował się sąsiadujący z Ogrodem Zoologicznym tor wyścigów konnych.

Po niespełna 13 miesiącach prac budowlanych, na 6 tygodni przed założonym terminem, monumentalna Hala Stulecia została ukończona. Nowatorski projekt, którego realizacja pochłonęła blisko 2 miliony marek (dziś byłaby to oszałamiająca kwota ponad 40 milionów złotych), okazał się największym dziełem urodzonego w Szczecinie architekta, który 17 kwietnia 2020 r. kończyłby 150 lat.

Halę można śledzić na portalach społecznościowych: Twitter, Instagram, Facebook.

galeria

Max Berg – niepokorny wizjoner

W 1911 r. w ówczesnym Breslau ogłoszono konkurs na projekt Terenów Wystawowych i rozbudowy części Ogrodu Zoologicznego. W odpowiedzi przyszły 43 koncepcje, jednak żadna z nich nie spełniła oczekiwań władz miasta. Max Berg, pełniący funkcję miejskiego radcy budowlanego, zaproponował własne, choć kontrowersyjne rozwiązanie. Aby przekonać komisję do zaprezentowania swojego pomysłu użył najnowszych technik przekazu wizualnego, jakim były wówczas przeźrocza. Władze od razu zatwierdziły projekt.

Głosy krytyki zaczęły pojawiać się, kiedy konstrukcja Hali zaczęła nabierać kształtu. Modernistyczna forma porównywana była do odwróconego kosza na ziemniaki, kapelusza czy tortu. Obawy wiązano także z samą konstrukcją Hali. 

– Doszło nawet do sytuacji, w której robotnicy, obawiając się o stabilność struktury budowli, bali się usunąć śruby rozprężające szalunek żeber Hali. Max Berg miał wyjść przed Halę Stulecia, gdzie spotkał przypadkowego przechodnia, któremu zaoferował opłatę w zamian za odkręcenie pierwszej śruby luzującej szalunek.

Magdalena Piasecka, prezes Hali Stulecia

– Max Berg był twórcą cierpliwym i wytrwałym, ale także bezkompromisowym i kontrowersyjnym. W jednym ze swoich dzieł pisał: „U podstaw wszelkiej twórczości leżą matematyczne, kosmiczne proporcje”. Dziś, stojąc pod żebrowaną kopułą Hali Stulecia, nie sposób nie zgodzić się, że Max Berg, wznosząc swoją „katedrę demokracji”, wyniósł architekturę do rangi sztuki. Mam ogromną przyjemność, z wieloma współpracownikami, dbać o to miejsce. Wkładamy w tę pracę całe serca, bo wiemy, jak bardzo jest wyjątkowe. Mam nadzieję, że Max widzi nasze starania i przychylnie patrzy na nas, gdziekolwiek jest.

Nie tylko Hala Stulecia

Hala Stulecia to najbardziej znane dzieło Maksa Berga, ale to nie jedyny projekt, który architekt zrealizował we Wrocławiu. Jego autorstwa są również:

  • miejski szpital dla niemowląt przy ul. Hoene-Wrońskiego,
  • budynek łaźni miejskiej przy ul. Curie-Skłodowskiej,
  • elektrownie wodne na Odrze: północna i południowa,
  • kaplica na Cmentarzu Osobowickim,
  • fasada LO nr 4 przy ul. Świstackiego,
  • kiosk nad fosą u zbiegu ul. Podwale i Kołłątaja.

Rekordy Hali Stulecia

  • W 2006 r. Hala Stulecia została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako wybitne osiągnięcie architektury XX w.
  • W momencie powstania w 1913 r. Hala Stulecia była budynkiem zwieńczonym największą na świecie kopułą o średnicy 65 metrów.
  • Organy Wielkie, które zamontowano we wnętrzu Hali, powstały w rekordowym czasie 10 miesięcy. Posiadały 200 rejestrów i liczyły 16 706 piszczałek, co czyniło je prawdziwym gigantem wśród innych tego typu instrumentów.
  • Powierzchnia Hali Stulecia wynosi 5500 mkw. W całym budynku jest wiele kilometrów kabli. Szacuje się, że gdyby wymontować je wszystkie, to po rozłożeniu dotarlibyśmy nawet do miejscowości Brzeg, oddalonej od centrum Wrocławia o 50 kilometrów!
  • W całym budynku są 694 okna, z czego 368 okien jest zabytkowych, w których zachowała się oryginalna stolarka okienna wykonana ze sprowadzonego z Australii mahoniu żelazowego, charakteryzującego się wyjątkową twardością oraz odpornością na ostre wiatry, mrozy i deszcze.

galeria

Cafe Berg nad fosą

Budynek, zanim stał się piękny jak przed laty – musiał przejść remont, który trwał rok. Zaprojektowany przez Maxa Berga kiosk nad fosą, u zbiegu ulic Podwale i Kołłątaja, został właśnie odnowiony. W niewielkim kiosku nad fosą, tuż obok Wzgórza Partyzantów, przed wojną była pijalnia mleka. Tak ten budynek wymyślił ponad 100 lat temu Max Berg. W ostatnich latach w zabytkowym budynku był m.in. punkt wyrabiania pieczątek i dorabiania kluczy. Teraz, na cześć słynnego architekta, będzie tam Cafe Berg.

Upamiętnienie architekta

Max Berg, wraz ze swoją żoną Edelgarde Gerlach, po przyjeździe do Breslau zamieszkał w willi przy ulicy Kopernika 19. Jak przystało na architekta, przebudował swój nowy dom wzorując się na budynkach mieszkalnych, które powstawały wówczas w Anglii.

– Willa istnieje do dziś. 24 stycznia 2014 r. prezydent Rafał Dutkiewicz odsłonił tablicę, którą z inicjatywy mieszkańców zamontowano na ogrodzeniu otaczającym dom, aby upamiętnić postać wybitnego architekta.

#UrodzinyNaMAXA

Tak świętujemy!

17 kwietnia (150. rocznica urodzin Maksa Berga)

  • emisja specjalnego urodzinowego odcinka w ramach cyklu „Zwiedzaj z nami Wrocław” organizowanego przez miejskie Biuro Promocji i Turystyki – o godz. 11:00 przewodniczka Bogna Piter podczas wirtualnego spaceru odkryje sekretne miejsca Hali Stulecia #ZostajęwDomu #PoznajęWrocław
  • publikacja artykułu opisującego sylwetkę Maksa Berga w biuletynie miejskim wroclaw.pl oraz obszernego materiału na portalu www.wroclaw.pl

24 kwietnia

  • przekazanie przyłbic i maseczek ochronnych wyprodukowanych przez pracowników Hali Stulecia białemu personelowi Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. Jana Mikulicza-Radeckiego przy ul. Borowskiej wraz z symbolicznym poczęstunkiem – wypiekami urodzinowymi według przepisu z 1913 roku #HalaPomaga

26 kwietnia

  • publikacja w mediach społecznościowych pierwszego odcinka cyklu filmów o Maksie Bergu i Hali Stulecia #HalaNaMAXA (kolejne odcinki w kilku seriach publikowane będą w niedziele aż do końca roku)

4 maja

  • publikacja pierwszej rodzinnej gry internetowej, Gry na MAXA I, poświęconej postaci Maksa Berga

20 maja  (107. rocznica otwarcia Hali Stulecia)

  • publikacja drugiej rodzinnej gry internetowej, Gra na MAXA II, poświęconej Hali Stulecia
  • start cyklu wideo-wspomnień, w których znane wrocławskie postaci opowiadać będą o swoich przeżyciach związanych z Halą Stulecia
  • ogłoszenie konkursu #PamiętamTOnaMAXA z nagrodą główną – specjalnym zwiedzaniem Hali Stulecia zwieńczonym wejściem na dach Hali Stulecia

20 czerwca

  • rozstrzygnięcie konkursu #PamiętamTOnaMAXA

– Obchody urodzin rozpoczną się dokładnie w ich dniu – 17 kwietnia – od zaproszenia wrocławian (i miłośników Wrocławia) do udziału w wyjątkowym spacerze w ramach cyklu „Zwiedzaj z nami Wrocław” organizowanego przez miejskie Biuro Promocji i Turystyki. Licencjonowana przewodniczka miejska - Bogna Piter, na co dzień oprowadzająca turystów głównie po kompleksie Hali Stulecia, zabierze zainteresowanych na wirtualny spacer, podczas którego poznamy Halę Stulecia od tej mniej znanej strony, odwiedzimy bowiem różne zakamarki, zazwyczaj niedostępne dla zwiedzających.