Osiedle WuWA [STRONA W BUDOWIE]

Osiedla wzorcowe miały być początkiem zupełnie nowego, nie obciążonego tradycją budownictwa, zmieniającego na trwałe człowieka i jego życie.

Wrocławskie osiedle WuWA – tło historyczne

WuWA to skrót nazwy wystawy „Mieszkanie i Miejsce Pracy” (z niem. Wohnung und Werkraum Ausstellung), w ramach której powstało w 1929 roku eksperymentalne osiedle, położone przy obecnych ulicach: Wróblewskiego, Tramwajowej, Dembowskiego, Zielonego Dębu i Kopernika. Autorami koncepcji urbanistycznej osiedla byli architekci Adolf Rading i Heinrich Lauterbach ze śląskiej sekcji Werkbundu.

Wystawa powstała jako jedna z sześciu ówcześnie organizowanych w tym okresie w Europie. Jej ideą przewodnią były ukształtowane na nowo przestrzenie mieszkalne i miejsca pracy, wsparte nowymi technologiami i rozwiązaniami materiałowymi. Propozycje estetyczne (w duchu modernistycznym) konfrontowano jednocześnie z aspektem ekonomicznym.

Tereny zielone na osiedlu, fot. Wydział Partycypacji Społecznej UM Wrocławia

Architekci ze śląskiego oddziału Werkbundu zaprojektowali budynki mieszkalne przedstawiające nową typologię domów. Zabudowę jednorodzinną i wielorodzinną uzupełniły obiekty o społecznym przeznaczeniu, takie jak przedszkole czy dom hotelowy dla osób samotnych i bezdzietnych małżeństw. Zaproponowane wówczas rozwiązania funkcjonalne przetrwały próbę czasu, stając się inspiracją lub podstawą do dalszych poszukiwań i rozwiązań.

W tym eksperymentalnym przedsięwzięciu wzięli udział śląscy architekci, tj.: Paul Heim, Albert Kemptner, Theodor Effenberger, Ludwig Moshamer, Heinrich Lauterbach, Paul Hausler, Moritz Hadda, Emil Lange, Gustav Wolf, a także Hans Scharoun i Adolf Rading.

Infowuwa, fot. Wydział Partycypacji Społecznej UM Wrocławia

Osiedle przetrwało zawieruchę wojenną lat 1939-45 w stanie niemal nienaruszonym. Jego wartość i znaczenie dostrzegane były przez architektów, urbanistów oraz historyków sztuki. Pozwoliło to na objęcie ochroną konserwatorską poszczególnych budynków i terenu, jeszcze w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku.

Osiedle u progu wieków – nowe oblicze

W dwóch pierwszych dekadach XXI wieku Miasto podjęło szereg działań na osiedlu WuWA. Równolegle do projektów wzmacniających rozpoznawalność osiedla jako atrakcji turystycznej Wrocławia, uruchomiono programy rewaloryzacyjne. Prace studialne, rozpoczęte jeszcze w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku, dotyczące budynku dla osób samotnych i bezdzietnych małżeństw projektu Hansa Scharouna (obecnie siedziby Ośrodka szkolenia Państwowej Inspekcji Pracy we Wrocławiu) oraz rozległe i gruntowne prace konserwatorskie w następnej dekadzie, przywróciły blask flagowemu obiektowi wystawy.

Dzięki dotacjom udzielonym m.in. przez Radę Miejską Wrocławia i Miejskiego Konserwatora Zabytków, podobnym zabiegom poddano także pozostałe, wpisane do rejestru zabytków budynki. Program dotacyjny jest nadal kontynuowany. Odbudowano także budynek dawnego przedszkola, który spłonął w 2006 roku. Obecnie stanowi on siedzibę Dolnośląskiej Okręgowej Izby Architektów RP.

Makieta osiedla, fot. Wydział Partycypacji Społecznej UM Wrocławia

W latach 2016-2019 zadbano o tereny publiczne osiedla. Wprowadzona została identyfikacja poszczególnych obiektów za pomocą elementów małej architektury, upamiętniono także architektów poszczególnych budynków (powstał wówczas Plac Architektów przy ul. Tramwajowej).

Zadbano o tereny zieleni, przebudowano wewnętrzne drogi i ciągi komunikacji pieszo-rowerowej, a cały teren otrzymał nowe oświetlenie parkowe i drogowe. Za realizację odpowiadała Spółka Wrocławska Rewitalizacja Sp. z o.o.

Przedszkole na osiedlu WuWA - opowiada Rafał Dutkiewicz:

Dodatkowymi elementami promującymi to szczególne wrocławskie osiedle są:

  • makieta urbanistyczno–architektoniczna, ukazująca poglądowo teren osiedla wraz miniaturami historycznych budynków
  • pawilon informacyjny tzw. INFOWUWA. Ten gruntownie odrestaurowany, niewielki, zabytkowy budyneczek przy ul. Tramwajowej działa w formie autorskiej kawiarenki. Jest on jednocześnie miejscem, w którym propagowana jest wiedza o modernizmie w architekturze, nie tylko na terenie Wrocławia. 

Znak Dziedzictwa Europejskiego dla osiedla WuWA

W 2020 roku wrocławskie osiedle WuWA, wraz z pozostałymi osiedlami Werkbundu (Stuttgart, Praga, Wiedeń, Zurich, Brno), otrzymało unijny Znak Dziedzictwa Europejskiego. To dowód uznania dla dziedzictwa kulturowego, które odegrało szczególną rolę w kształtowaniu historii i kultury współczesnej Europy.