dla mieszkańca
dla przedsiębiorcy
dla turysty
dla studenta
e-urząd
dla mediów
AAA
aktualności
 
 
 
 

Wrocławianie, którzy ostatnio odeszli

28 października 2011 14:40
Artykuł archiwalny

Ludzie kultury, artyści, wybitni, niezapomniani – bez nich wrocławska nauka, kultura i sztuka były zupełnie inne. Żegnamy tych, którzy odeszli w ciągu ubiegłego roku.

 

 

  • Październik 2010

Stanisław Lenartowicz

Odszedł 28 października 2010, miał 89 lat. Reżyser i scenarzysta filmowy, jeden z twórców polskiej szkoły filmowej. Zawdzięczamy mu wspaniałą komedię „Giuseppe w Warszawie”. Urodził się na Litwie, mieszkał i kręcił filmy we Wrocławiu. W czasie II wojny światowej był żołnierzem Armii Krajowej. Reżyserię studiował w Łodzi i tam też w Wytwórni Filmów Oświatowych  kręcił pierwsze filmy, później, już na zawsze związał się z Wrocławiem i Wrocławską Wytwórnią Filmową, w której zrealizował prawie wszystkie swoje obrazy. W latach 80. wycofał się z zawodu, nie chciał kręcić filmów w czasach stanu wojennego. Wyreżyserował m.in. takie tytuły, jak „Zobaczymy się w niedzielę”, „Pamiętnik Pani Hanki”, „Czerwone i złote”, „Opętanie”, „Upiór”, „Strachy”, „Za rok, za dzień, za chwilę...” Zaprzyjaźniony był z poetą Tadeuszem Różewiczem, z którym razem spacerował po wrocławskim Biskupinie i ucinał sobie sąsiedzkie pogawędki. W roku 2008 za dorobek życia otrzymał Nagrodę Stowarzyszenia Filmowców Polskich. W tym roku został również odznaczony medalem Gloria Artis. Pochowany jest na Cmentarzu św. Rodziny przy ul. Smętnej we Wrocławiu.


Janusz Halicki

Mistrz ekslibrisu, malarz, grafik zmarł 28 października 2010, miał 78 lat. Należał do wrocławskiej Grupy Grafików „Rys” i Związku Polskich Artystów Plastyków. Studiował w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu. Małe formy graficzne były jego pasją. Był autorem ponad 300 ekslibrisów. Wiele lat życia poświęcił pracy pedagogicznej z młodzieżą m.in. jako dyrektor Państwowego Ogniska Kultury Plastycznej we Wrocławiu. Przewodniczył Komisji Artystycznej Wrocławskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych. Pochowany został na Cmentarzu Grabiszyńskim.

 

  • Grudzień 2010

Prof. Zofia Ostrowska-Kębłowska

Historyk sztuki, pochodziła z Poznania, ale to z Wrocławiem związała się  na stałe. Po studiach historii sztuki we Wrocławiu i Poznaniu pracowała w Muzeum Narodowym w Poznaniu w Działach Malarstwa Polskiego i Malarstwa Europejskiego. Od 1970 roku związana z Uniwersytetem Wrocławskim, wieloletni dyrektor Instytutu Historii Sztuki, prodziekan Wydziału Filozoficzno-Historycznego. Wybitna badaczka sztuki Poznania i Wielkopolski XVIII i XIX wieku oraz sztuki niemieckiej okresu klasycyzmu i romantyzmu. Stworzyła w Instytucie Historii Sztuki Uniwersytetu Wrocławskiego podwaliny badań nad sztuką Śląska XIX i początków XX wieku. Zmarła 28 grudnia 2010, pochowana została na Cmentarzu Grabiszyńskim.

 

Prof. Jan Słowikowski

Wychowawca i autorytet wielu pokoleń lekarzy, bohater, który podczas okupacji hitlerowskiej uratował wielu oficerów i partyzantów. Przez 22 lata prof. Jan Słowikowski kierował Kliniką Chirurgii Dziecięcej AM we Wrocławiu. Dyplom lekarza Jan Słowikowski uzyskał w 1939 roku na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. W czasie okupacji hitlerowskiej pracował w szpitalu w Nowym Sączu, gdzie uratował wielu oficerów i szeregowych partyzantów, m.in. Jana Karskiego, osobistego kuriera generała Sikorskiego, organizując akcje ich przerzucenia za granicę. Po czteromiesięcznym pobycie w więzieniu pracował w konspiracji jako lekarz AK i wykładowca tajnego nauczania. Po wojnie przyjechał na Dolny Śląsk. W 1949 roku rozpoczął pracę nauczyciela akademickiego w II Klinice Chirurgii wrocławskiej AM. Od 1963 roku był kierownikiem Katedry i Kliniki Chirurgii Dziecięcej, która prowadził przez 22 lata - aż do przejścia na emeryturę w 1985 r. Dzięki jego staraniom w 1973 roku wybudowano nowy budynek dla kliniki, który na ówczesne czasy był jednym z najnowocześniejszych obiektów służby zdrowia w mieście. Pomimo przejścia na emeryturę profesor stale uczestniczył w życiu kliniki, do niedawna jeszcze przychodząc osobiście. Zmarł 13 grudnia nad ranem w wieku 95 lat. Pozostawił po sobie blisko 200 prac naukowych, książek, skryptów, podręczników dla studentów. Pochowany jest na Cmentarzu św. Rodziny przy ul. Smętnej we Wrocławiu.

 

Wiesław Wodecki

Był reporterem, felietonistą i eseistą, a także reżyserem. pracował m.in. w "Gazecie Robotniczej" i Wrocławskim Ośrodku Telewizji. Żołnierz AK, do Wrocławia przyjechał w 1945 r. Przez wiele lat pracował w "Gazecie Robotniczej", wymyślił "Magazyn Tygodniowy". Po różnych perypetiach trafił do telewizji. Za "Rzecz o zagładzie miasta", dokumentalne widowisko o oblężeniu Festung Breslau (ukazała się także w wersji książkowej), otrzymał jeden z kilku Złotych Ekranów. W 1970 roku został zastępcą redaktora naczelnego wrocławskiego Ośrodka TVP. W stanie wojennym był internowany. Kiedy wyszedł, kupił pod Wrocławiem ziemię i został rolnikiem. Zdobył licencje mistrza ogrodnictwa i pszczelarstwa. Do zawodu wrócił w 1992 r. Przez wiele lat pisał felietony (ukazały się w zbiorze "W Pińczowie dnieje",) choć o felietonistach nie był zdania najlepszego. Uważał, że z temperamentu i manier przypominają watahę wygłodniałych wilków albo sępy ścierwojady; a w najlepszym razie przemądrzałe puchacze. Sam był felietonistą w tym ostatnim gatunku i to największy komplement, jaki może felietonista usłyszeć. Pochowany na cmentarzu parafialnym w Krynicznie.

 

  • Luty 2011

 

Janusz Mencel

Krytyk muzyczny, wieloletni dziennikarz Radia Wrocław zmarł w lutym 2011, miał 76 lat. Pochodził z Poznania. Tam skończył Szkołę Muzyczną w klasie dyrygentury u profesora Bohdana Wodiczki. Karierę rozpoczął w Filharmonii Zielonogórskiej. Także w Zielonej Górze zetknął się z Polskim Radiem. W latach 1976-81 był szefem redakcji muzycznej Polskiego Radia Wrocław. W stanie wojennym był internowany. W swoich audycjach ciekawie opowiadał o muzyce klasycznej. Kierował też chórem Opery Wrocławskiej, był szefem artystycznym festiwalu Henryka Wieniawskiego. Pochowany został na Cmentarzu Grabiszyńskim.

 

  • Marzec 2011

 

Prof. Maria Zduniak

Historyk muzyki, swoje życie zawodowe związała z wrocławską Akademią Muzyczną. Była nieocenionym autorytetem w dziedzinie śląskiej kultury muzycznej, niezwykle wnikliwym badaczem historii życia muzycznego Wrocławia i śląskiej tradycji muzycznej od XVIII do XX wieku. Do jej szczególnych zasług należy dokumentacja źródłowa i badania nad twórczością Karola Lipińskiego, z jej inicjatywy patrona wrocławskiej akademii muzycznej. Akademiccy wykładowcy, studenci zapamiętali ją także jako osobę o rzadko dziś spotykanej klasie, kulturze osobistej i szacunku, którym darzyła każdego człowieka. Pani prof. Maria Zduniak miała 77 lat, została pochowana na cmentarzu w Opolu.

 

Anette Bussmann

Wrocław był jej ukochanym miastem, chciała w nim pozostać. Konsul Niemiec Anette Bussmann była dyplomatą a także wykształconym muzykiem – śpiewaczką operową (alt), organistką, prowadziła chóry w Niemczech i w kościele w Długołęce. Studiowała też prawo, a potem zgłosiła się do niemieckiego MSZ i zajęła dyplomacją. Wrocław był pierwszą placówką, w której objęła służbę dyplomatyczną. Od 2001 do 2004 roku kierowała tu referatem kultury. Do Wrocławia powróciła ponownie w 2008 roku jako kierownik referatu kultury i prasy oraz konsularno-prawnego. Wymyśliła Polsko-Niemiecką Szkołę Prawa, w której studenci z Uniwersytetu Humboldtów w Berlinie oraz Uniwersytetu Wrocławskiego w obu językach uczą się prawa (dostała za to złoty medal UWr). Współorganizowała też Tydzień Filmu Niemieckiego w kinie Helios. Zmarła po długiej, ciężkiej chorobie w Herne w Zagłębiu Ruhry. Miała 42 lata.

 

  • Kwiecień 2011

 

Eugeniusz Get Stankiewicz

Miedziorytnik z Kamieniczki Jaś, wybitny grafik, rytownik i plakacista. Miał 69 lat. Nazywany po prostu Getem, był jedną z najbarwniejszych postaci Wrocławia. To właśnie on wcielił się w postać korpulentnego murzyna, który stoi na fasadzie redakcji Gazety Wyborczej Wrocław przy pl. Solnym. Śladów jego obecności we Wrocławiu jest więcej. Jego twarz w połączeniu z palcem zdobi w formie płaskorzeźby elewację jednego z dawnych domków altarystów, czyli kamieniczki Jaś. Artysta nie tylko tam mieszkał i pracował, ale też uczył studentów wrocławskiej Akademii Sztuk Pięknych. Wizerunek artysty znamy też z wielu plakatów, które zwykł ozdabiać swoją głową, jak sygnaturą.
Get jest autorem wrocławskiego pomnika Solidarności i Tablicy Ku Czci Prostych Działań (1+1=2) co roku ponownie odsłanianej Na Jatkach. Razem z Barbarą Idzikowską stworzyli w kościele św. Elżbiety największy wizerunek Jana Pawła II, czyli witraż papieski, a w przejściu podziemnym pod placem Grunwaldzkim szklany wizerunek Ronalda Reagana. Get zaprzyjaźniony był z wybitnym poetą Tadeuszem Różewiczem. Wspólnie stworzyli kilka projektów poetycko-plastycznych. Artysta urodził się w Oszmianie koło Wilna, studiował na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej, a później w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych we Wrocławiu u Stanisława Dawskiego i Macieja Urbańca. Dyplom obronił w 1972 roku, w latach 1982-1985 wykładał grafikę na uczelni, a w 2002 roku został w niej profesorem. Get zasłużenie od lat uznawany jest za jednego z najważniejszych twórców polskiej szkoły plakatu. Oprócz grafiki użytkowej uprawiał także miedzioryt, technikę starą i szlachetną, którą mistrzowsko łączył z innymi metodami plastycznymi: rysunkiem czy też malarstwem. Był laureatem wielu nagród, autorem niezliczonych wystaw. Do ważniejszych z nich należą: wystawa w Muzeum Narodowym we Wrocławiu (1986), w Galerii Teatru STU w Krakowie (1987, 1988, 1989), w Galerii „Sceny Plastycznej" Leszka Mądzika w Lublinie (1990), w Janus Studio w Nowym Jorku (1990), w Galerii DM Sarver w Paryżu (1991) oraz wystawa w Fort Collins (USA). Na tamtejszej „Seventh Colorado International lnvitational Poster Exhibition" prezentował się jako jeden z trzech laureatów imprezy. Ostatnią wystawę Geta „Metamorfozy II” oglądać można było w 2009 roku we wrocławskim  Muzeum Architektury. Była to prezentacja prac Geta i Barbary Idzikowskiej, które powstały w ich wspólnej pracowni „Atelier Si, Pb”. Eugeniusz Get Stankiewicz został pochowany na Cmentarzu Osobowickim.

 

Prof. Tadeusz Garbuliński

Twórca wrocławskiej szkoły farmakologii weterynaryjnej, w latach 60. prorektor, a następnie rektor Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu i jego doktor honoris causa, honorowy przewodniczący Komitetu Nauk Weterynaryjnych PAN. Profesor wypromował 10 doktoratów. Opracował 242 recenzje na stopnie i tytuły naukowe. Był autorem 169 publikacji. Uczelnią kierował w latach 1965-69, gdy była jeszcze Wyższą Szkołą Rolniczą.

 

Profesor Zofia Świda

Była karnistką, kierownikiem Katedry Postępowania Karnego Wydziału Prawa, Administracji Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego. Prof. Świda była także sędzią Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu. Jako ekspert pracowała dla Sejmowej Komisji ds. Reformy Prawa Karnego, której zadaniem było modyfikowanie kodeksu postępowania karnego, oraz ministra sprawiedliwości. Była autorką kilkudziesięciu prac naukowych i analiz dotyczących prawa karnego. Pochodziła z Wilna, miała 72 lata.  Spoczywa na Cmentarzu Grabiszyńskim.

 

  • Maj 2011

 

Ewa Szumańska


"Będąc młodą lekarką, przyszedł raz do mojej przychodni pacjent…" – tak zaczynała swój najbardziej znany cykl radiowych felietonów. Zmarła 17 maja, miała 90 lat. Była pisarką, reportażystką, satyrykiem, autorką scenariuszy i słuchowisk radiowych. Urodziła się w 1921 roku w Warszawie, gdy wybuchła II wojna światowa miała 18 lat. Maturę zdawała na tajnych kompletach, będąc już żołnierzem Armii Krajowej. Pod pseudonimem „Wanda II ” służyła w kontrwywiadzie Okręgu Warszawskiego – rozpracowywała osoby podejrzane o współpracę z nazistami. Walczyła w Powstaniu Warszawskim, była jeńcem w stalagu Zeithain koło Drezna. Po wojnie studiowała historię sztuki na Uniwersytecie Jagiellońskim i na Uniwersytecie Łódzkim, uczyła się też aktorstwa w studio przy Teatrze Starym w Krakowie. Do Wrocławia przyjechała po wojnie jako aktorka. Występowała na scenie dzisiejszego Teatru Polskiego, ale to radio stało się jedną z jej pasji. Za swój debiut literacki uważała słuchowisko radiowe z 1948 r. „Eglantyna”. Od 1958 r. pracowała w redakcji Studia 202 rozgłośni Polskiego Radia we Wrocławiu. Tu włączyła się w tworzenie programów satyrycznych w radiowej Trójce: „60 minut na godzinę”, „Zsypu” i najsłynniejszego cyklu „Z pamiętnika młodej lekarki”. Ewa Szumańska wiele podróżowała, ale nie wybierała się ani na wczasy pracownicze, ani na zorganizowane wyjazdy z biur podróży. Jej niespokojna natura wiodła ją na pokłady statków handlowych – przepłynęła morza i oceany, a owocem tych rejsów były książki – m.in.  „ Ślady na oceanie”, „Przygoda w Lagos”, „Moi przyjaciele Latynosi”, „Skrwawione wzgórza Afryki”.
W stanie wojennym została wyrzucona z Polskiego Radia, bo kwestionowała kompetencje członków komisji weryfikacyjnej do oceny dziennikarzy. Znalazła przystań w „Tygodniku Powszechnym”, gdzie od 1982 roku pojawiały się jej felietony „Własnym głosem”. Ponownie wróciła do Radia w 1989 roku, by zniknąć z anteny w 2007 roku. Nie chciała złożyć oświadczenia lustracyjnego. Do października 2010 roku można było czytać jej felietony w „Tygodniku Powszechnym”. W ostatnim z nich pożegnała się z czytelnikami: „Już parę razy zaczynałam ten tekst, ale nie mogłam wybrnąć. Jest mi bardzo trudno i bardzo smutno, bo to ma być moje pożegnanie. Zawsze byłam bardzo zdrowa i bardzo silna, uwierzyłam więc, że będę pisać do końca i odejdę „w biegu”. A tu ciągle żyję, ale sił mi już definitywnie zabrakło.” Ewa Szumańska została pochowana na Cmentarzu św. Ducha przy ul. Bardzkiej.

 

  • Sierpień 2011

 

Kazimierz Bieńkowski

Architekt, urbanista, budowniczy Wrocławia. W latach 1969-71 pełnił funkcję Prezesa ZO SARP Wrocław oraz trzykrotnie funkcję Wiceprezesa. Był współautorem projektów urbanistyczno-architektonicznych pl. Legionów we Wrocławiu, planu ogólnego rozbudowy Wrocławia w latach 1953 i 1973, Wrocławia – Południe i Gądowa. Miał 87 lat, został pochowany na Cmentarzu Grabiszyńskim.

 

Janusz Kierzkowski


Kolarz torowy, brązowy medalista olimpijski na Letnich Igrzyskach Olimpijskich w Meksyku, mistrz świata w 1973. Uważany za najwybitniejszego polskiego kolarza torowego w historii. "Kicha", bo taki pseudonim nadali mu koledzy, pochodził z Borka w ziemi lubuskiej, ale swoje życie związał z Wrocławiem. Karierę sportową rozpoczął mając 13 lat, w klubie Sparta Wrocław, pod opieką trenera Józefa Grundmanna. Później został zawodnikiem najsławniejszego wówczas klubu kolarskiego w Polsce – Dolmelu. Specjalizował się w wyścigu na 1 km ze startu zatrzymanego, rywalizował również w innych konkurencjach torowych. Czternastokrotnie sięgał po tytuł mistrza Polski seniorów. Był rekordzistą Polski na 1000 m ze startu zatrzymanego (1.04.63 – 17 października 1968) oraz czterokrotnie w wyścigu drużynowym na 4000 m na dochodzenie (do wyniku 4.23.77 – 10 października 1968 w Meksyku). Po zakończeniu kariery Kierzkowski osiadł we Wrocławiu. Był gorliwym popularyzatorem kolarstwa. Został pochowany na Cmentarzu Osobowickim.

 

  • Wrzesień 2011

 

Prof. Stanisław Medeksza

Wybitny znawca i badacz architektury starożytnej, dziekan Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej, wieloletni członek Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków. Urodził się w Wilnie, studiował na Wydziale Architektury Politechniki Wrocławskiej, pracował w Instytucie Historii Architektury, Sztuki i Techniki. Był autorem publikacji i opracowań naukowych, a także książki  poświęconej rzymskiej architekturze rezydencjonalnej „Willa Tezeusza w Nea Pafos”. Jego zainteresowania związane były ściśle ze strefą śródziemnomorską. Był głównym architektem Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW w Kairze w latach 80. Uczestniczył w pracach archeologiczno-architektonicznych w Bułgarii (Novae), na Sycylii (Solunto), w Egipcie (Aleksandria, Tell Atrib, Deir el Bahari - świątynia Totmesa III - tutaj opracował projekt konserwacji i go wdrażał), na Cyprze (Nea Pafos), w Sudanie (Stara Dongola). W latach 80. Stanisław Medeksza zacieśnił współpracę z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW, co zaowocowało przeprowadzeniem wielu badań, prac konserwatorskich i projektowych w licznych misjach w basenie Morza Śródziemnego. W 1995 r. utworzył i kierował Polsko-Egipską Misją Konserwatorską Marina El-Alamein. Od tego momentu Wrocław ma jedyny w Polsce zespół architektów, pracujących na wielu stanowiskach archeologicznych w tym rejonie. Miał 69 lat, został pochowany na Cmentarzu św. Rodziny przy ul. Smętnej.

 

  • Październik 2011

Prof. Bogdan Zakrzewski

Wybitny znawca literatury romantycznej i fredrolog. Bogdan Zakrzewski urodził się w 1916 roku w Poznaniu. Ukończył polonistykę na Uniwersytecie Adama Mickiewicza, był asystentem profesora Romana Pollaka. W latach 50. został wykładowcą na Uniwersytecie Wrocławskim. W latach 1969-1971 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Filologii Polskiej. Od 1992 roku należał do Polskiej Akademii Umiejętności. Specjalizował się w literaturze polskiego romantyzmu, opracowywał pieśni patriotyczne i rewolucyjne, zajmował się folklorem i literaturą śląską. Jego prace to m.in.: „Mickiewicz w Wielkopolsce", „Tematy śląskie" , „Fredro z paradyzu" , „Sztandar i krew" , „Hajże na Soplicę" , "Natus est" Pan Tadeusz (2001). W latach 1960-1998 był redaktorem naczelnym „Pamiętnika Literackiego". Zasłynął jako badacz twórczości Aleksandra Fredry. W 1970 roku przywiózł do Wrocławia z rodzinnego majątku Fredry (Rudki, obecnie na Ukrainie) niezwykłą pamiątkę - kciuk prawej ręki hrabiego. Cząstka ta została umieszczona w ozdobnym pudełeczku, wmurowanym w ścianę kościoła św. Maurycego. Liczne podróże, spotkania, pracę naukową i publicystyczną profesora przerwała dopiero nieuleczalna choroba, która ostatecznie przykuła go do łóżka. Wraz ze śmiercią profesora Bogdana Zakrzewskiego skończyła się dla wrocławskich polonistów pewna epoka. Prof. Zakrzewski miał 95 lat. Spoczął na cmentarzu św. Wawrzyńca przy ul. Bujwida.

 



 

 

 

 


 
 
 
Wróć do góry strony
|
Wrocław.pl (c) 2010powered by CMSMirage

Wrocławski Serwis Internetowy jest oficjalnym
Serwisem Urzędu Miejskiego Wrocławia

statystyki serwisu redakcja serwisu biuletyn informacji publicznej kanały RSS

 
zgłoś uwagę