Relacja ze spotkania GDS ds. zieleni

Notatka ze spotkania Grupa Dialogu Społecznego ds. Zieleni Miejskiej, 31 marca 2015 w EkoCentrum Wrocław, ul. Św. Wincentego 15 A,C. 


W spotkaniu uczestniczyli: 

Filip Jędrzak – Biuro Rozwoju Wrocławia

Jan Górecki – Zarząd Zasobu Komunalnego

Ewa Partyka – Zarząd Zieleni Miejskiej

Ireneusz Mikola - Zarząd Zieleni Miejskiej

Dominik Golema - Biuro ds. Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi (U.M.Wr)

Grzegorz Mikołajczak – Wydział Środowiska i Rolnictwa (U.M.Wr)

Irena Kozieł - Wrocławskie Inwestycje sp. z o.o.

Anna Ornatek - Miejski Konserwator Zabytków

Rafał Wodzicki – mieszkaniec Wrocławia, arborysta i architekt krajobrazu

Tomasz Stefanicki – Pieszy oficer

Aleksandra Zienkiewicz – Stowarzyszenie „miastoDrzew”

Monika Tendaj – Bielawska - Wrocławskie Mieszkania Sp .z o.o.

Małgorzata Głowinkowska – Zarząd Inwestycji Miejskich

Katarzyna Kobielska – Uniwersytet Wrocławski, Fundacja Zielona Akcja

Grzegorz Szewczyk – Wrocławska Rewitalizacja Sp. z o.o.

Grażyna Adamczyk-Arns- Wrocławska Rewitalizacja Sp. z o.o.

Alina Drapella – Hermansdorfer – Politechnika Wrocławska

Marek Krukowski – mieszkaniec Wrocławia i przyrodnik

Joanna Lebiedzińska – Rada Osiedla Borek

Krzysztof Smolnicki – Fundacja EkoRozwoju

Piotr Tyszko – Chmielowiec - Fundacja EkoRozwoju

Dorota Chmielowiec – Tyszko - Fundacja EkoRozwoju

Sabina Lubaczewska - Fundacja EkoRozwoju, Wrocławska Inicjatywa Rowerowa

Magdalena Niedźwiedź - Fundacja EkoRozwoju 

Przebieg spotkania: 

Na wstępie Pan Krzysztof Smolnicki (Fundacja EkoRozwoju) przywitał zgromadzonych oraz przypomniał wnioski z poprzedniego spotkania Grupy Dialogu Społecznego. Zidentyfikowano wtedy szereg problemów dotyczących zieleni w mieście, mieszczących się w pięciu grupach tematycznych:

-        zarządzanie zielenią,

-        informacja i komunikacja z mieszkańcami,

-        edukacja mieszkańców,

-        plany miejscowe i gospodarka przestrzenna,

-        aspekty formalno-prawne.

 Nawiązując do w/w zagadnień, za cel spotkania postawiono sobie tym razem wypracowanie rekomendacji do procesu konsultacji społecznych w aspektach związanych z zarządzaniem zielenią w mieście: problemy, bariery, rozwiązania na przyszłość - zarówno w aspekcie usuwania i pielęgnacji drzew oraz nowych nasadzeń realizowanych w mieście.

Przyjęto też założenie, iż spotkania GDS będą realizowane cyklicznie raz na kwartał i na nich poruszane będą kolejne tematy.

W dalszej części spotkania Pan Piotr Tyszko-Chmielowiec (Drogi dla Natury, Fundacja EkoRozwoju) zaprezentował przykłady praktycznych rozwiązań z zakresu informowania i włączania mieszkańców w proces zarządzania zielenią miast z wykorzystaniem narzędzi internetowych (omawiane strony: np. www.opentreemap.org, uslugiekosystemow.pl/licz-na-zielen, kerrokartalla.hel.fi). 

Następnie Pan Grzegorz Mikołajczak (Wydział Środowiska i Rolnictwa Urzędu Miasta Wrocławia)

przedstawił projekt bazy danych połączonej z mapą, gdzie będą gromadzone, a następnie publicznie udostępniane dane dotyczące  wniosków i decyzji  o wycinkę drzew i krzewów (lokalizacja drzewa, informacja o nim, etc). Jest ona w fazie przygotowania i testowania, będą gromadzone uwagi  zakresie zawartości merytorycznej jak i możliwości nawigacyjnych.

Po tych wprowadzających prezentacjach przeprowadzono część warsztatową dotyczącą procesu informowania i konsultowania. Pracowano metodą  warsztatową identyfikującą problemy i rozwiązania w podziale na 3 grupy, które dyskutowały nad następującymi tematami:

  1. Informowanie mieszkańców i konsultacje w procesie wycinania drzew,
  2. Informowanie i konsultacje w aspekcie pielęgnacji i utrzymania drzew,
  3. Informowanie i konsultacje w aspekcie nowych nasadzeń, w tym tzw. społecznych. 

Informowanie mieszkańców i konsultacje w procesie wycinania drzew

Problemy/bariery:

  1. 1.    Brak  jasnej i czytelnej informacji dla mieszkańców dotyczącej wycinki drzew w miejscu inwestycji (w miejscu wycinki), w tym brak przekazu:

-        o powodach wycinki i ewentualnych zagrożeniach (co powoduje „histeryczną reakcję na wycinkę”),

-        na temat korzyści z wycinki (np. z wprowadzania nowej funkcji terenu),

-        o zakresie inwestycji/wycinki i inwestorach oraz instytucjach odpowiedzialnych za wycinkę, co skutkuje tym, że zapytania o wycinkę kierowane są często do niewłaściwych podmiotów (najczęściej do urzędu miasta nawet jeśli za wycinkę odpowiada np. RZGW). 

  1. 2.    Brak skutecznych metod komunikowania o planowanej wycince adekwatnych do skali oraz rodzaju i funkcji zieleni (publiczna, prywatna, konserwatorska, ogólnie dostępna, etc.),

-        Zbyt późne informowanie mieszkańców (wątpliwości podmiotów na jakim etapie informować?), co rodzi niezadowolenie i konflikty,

-        Problem dezinformacji wynikający z różnorodności podmiotów zajmujących się decyzjami na wycinkę

-        Różne metody komunikowania wynikające z doświadczeń różnych podmiotów i innego podejścia w zakresie informowania o wycinkach,

-        Brak rzetelnej informacji w mediach publicznych, media reagują na ogół post factum – interwencyjnie na skutek zaniepokojenia mieszkańców, nie wykorzystuje się tego kanału do informowania o planowanych działaniach. 

  1. 3.    Brak włączania mieszkańców w decyzje o wycinkę drzew

-        Brak dobrych praktyk w zakresie włączania mieszkańców w podejmowanie decyzji , w szczególności chodzi o tereny publicznie dostępne i rekreacyjne, 

  1. 4.    Brak szerokiej edukacji o drzewach w mieście i ich funkcji

-        Mieszkańcy z jednej strony nie są w stanie ocenić zagrożenia stąd też nie rozumieją konieczności wycinki, co wzbudza w nich niechęć, z drugiej nie doceniają roli drzew i zbyt pochopnie wnioskują o ich wycinkę. 

Propozycje rozwiązań:

Ad. 1. Wypracowanie metody informowania w miejscu wycinki (szczególnie w wypadku wycinki większej liczby drzew)

-        Wykorzystanie w tym celu np. tablic informacyjnych z podstawowymi faktami dot. wycinki (daty, powody, wprowadzane funkcje terenu, nasadzenia zastępcze, etc)

Ad. 2. Spójna dla różnych podmiotów strategia informowania mieszkańców, uwzględniająca  skalę oraz rodzaj i funkcję zieleni:

-        Wskazanie (najlepiej jednego) podmiotu odpowiedzialnego za informowanie i skoordynowanie procesu informowania o wycinkach,

-        Stworzenie jednego medium/miejsca, w którym informujemy (gdzie mieszkańcy mogą łatwo znaleźć informacje), wykorzystanie do tego celu portalu Internetowego,

-        Bezpośrednie informowanie o wycinkach rad osiedli i wypracowanie procedur w tym zakresie (jest to sposób wykorzystywany np. przez Zarząd Zieleni Miejskiej i pozytywnie przez niego oceniany).

Ad.4. Przeprowadzenie kampanii informacyjno-edukacyjnej na temat drzew (wykorzystującej szeroki udział mediów) 

Informowanie i konsultacje w aspekcie pielęgnacji i utrzymania drzew

Problemy/bariery:

  1. 1.         Nieprawidłowa pielęgnacja drzew i zieleni w mieście: 

-        nadmierne cięcia „pielęgnacyjne” drzew,

-        zbędne i niekorzystne dla zieleni wygrabianie ściółki z parków i usuwanie leżących gałęzi, nadmierny zakres wykaszania trawy,

-        zimowe utrzymanie – nadmierne solenie co negatywnie wpływa na drzewa,

-        pęd do nadmiernej estetyzacji

-        bezrefleksyjne powtarzanie przestarzałych praktyk

-        nieadekwatne zapisy ogłoszeń przetargowych i niewystarczający nadzór nad wykonawcami 

  1. 2.         Brak szerokiej edukacji mieszkańców

-        zarówno jako interesariuszy zarządzania zielenią, jak i zarządców własnych nieruchomości - w kierunku przyjaznego przyrodzie pielęgnacji zieleni 

  1. 3.         Brak formalnego mechanizmu informowania jak i kontaktowania się mieszkańców z urzędem w sprawie pielęgnacji zieleni

-        Duże wyzwanie stanwi  wielość agend zarządzających terenami zieleni w mieście,

-        Istnieje pewien nieformalny mechanizm interwencji i zbierania informacji zwrotnych od obywateli - aktywni obywatele kontaktują się w sprawach związanych z pielęgnacjami z Zarządem Zieleni Miejskiej, jak  i organizacjami pozarządowymi, ale widać potrzebę wdrożenia formalnego mechanizmu zbierania informacji w tym zakresie,

-        Widać również potrzebę informowania mieszkańców o planach prac i wykonywanych pracach oraz wyjaśnianie ich sensu. 

  1. 4.         Brak mechanizm konsultacji społecznych na etapie opracowaniu miejskiej polityki zieleni,

-        Takiego, którego miałby szanse zapobiec kontynuacji niekorzystnych praktyk (patrz pkt 1) 

Propozycje rozwiązań:

Ad 2. Wdrożenie różnych form edukacji mieszkańców, jak: pokazowe/modelowe/pilotażowe powierzchnie, gdzie stosowane będą nowe metody utrzymania – oznakowane i opisane, dla promocji dobrych praktyk i pozyskania zrozumienia u obywateli. Ulotki, broszury, informacja w Internecie, edukacja urzędników – szkolenia.

Ad 3. Uruchomienie punktu interwencyjno-informacyjnego przyjmującego zgłoszenia problemów i propozycji, kierujący je do odpowiednich jednostek oraz informujący mieszkańców o zarządcach danych terenów. Może być w ramach postulowanego biura tzw. Ogrodnika Miejskiego, czyli miejskiego koordynatora ds. zieleni. Forma internetowa (częściowo zautomatyzowana i przyjazna dla niewprawnych w technologii GIS mieszkańców) z opcją telefoniczną.

Ad 4. Grupy robocze do konkretnych spraw, mogą mieć powiązanie z GDS i/lub Radą ds. Ekologii i Zieleni; składające się z przedstawicieli miasta i profesjonalistów w danych dziedzinach oraz społeczników. Ponadto  „inicjatywa lokalna” jako formuła udziału społecznego.

Informowanie i konsultacje w aspekcie nowych nasadzeń, w tym tzw. społecznych.

Problemy/bariery:

1. Brak  jasnej i czytelnej informacji dla mieszkańców dotyczącej możliwości nasadzeń, w tym:

-        brak wiedzy na temat uwarunkowań formalno-prawnych dotyczących nasadzeń, a także uwarunkowań organizacyjnych i finansowych,

-        brak wiedzy dotyczącej administratora i właściciela terenu  i procesu uzgodnień,

-        brak wiedzy dotyczącej zasad nasadzeń (jak zaplanować, uzgodnić, wykonać, pielęgnować i utrzymywać),

-        brak jednego miejsca ("wspólne okienko" / strona internetowa / punkt informacyjny) w którym można by pozyskać wiedzę na powyższe tematy. 

2. Brak "szybkiej ścieżki" ułatwiającej mieszkańcom wykonywanie nasadzeń, w tym brak wyznaczonych miejsc  do nasadzeń.

3. Brak identyfikacji potrzeb społeczności lokalnych dotyczących zieleni, w kontekście innych potrzeb i funkcji terenu (występujący czasami brak konsultacji międzysąsiedzkich  i potencjalnie możliwy konflikt pomiędzy  indywidualnym pomysłem  na nasadzenia, a potrzebami i akceptacją innych mieszkańców).

4. Brak wśród mieszkańców, inwestorów i urzędników świadomości dotyczącej roli nasadzeń i terenów zielonych w mieście, w tym ich roli dla jakości życia w mieście oraz aspektu .

5. Brak informacji dotyczącej nasadzeń kompensacyjnych i zastępczych, w tym:

-        informacji dla okolicznych mieszkańców o zastosowanych nasadzeniach (ich lokalizacji, terminie wykonania, gatunkach),

-        informacji dla inwestorów o możliwych lokalizacjach nasadzeń kompensacyjnych (w miarę możliwości bliskich miejsc wycinki, tak by ograniczyć potencjalne niezadowolenie społeczne). 

Propozycje rozwiązań:

Ad 1. Utworzyć stronę internetową zawierająca kompleksowe informacje dotyczące zasad i procedur nasadzeń.

-        Strona powinna zawierać napisaną prostym językiem instrukcję dla mieszkańców - wraz z niezbędnymi kontaktami i wzorami pism oraz przykładami przeprowadzania procesu uzgadniania i realizacji nasadzeń.

-        Wskazane jest, aby  strona dawała możliwość zgłaszania propozycji miejsc do nasadzeń (do dalszej weryfikacji - np. przez właściwe instytucje, ale też Rady Osiedla).

-        Na stronie powinny się znaleźć informacje o miejscach do nasadzeń społecznych-okolicznościowch (bez dalszych uzgodnień ad 2) oraz możliwych strefach do nasadzeń (z uproszczoną ścieżką uzgodnień - docelowo w formie warstwy na systemie miejskim GIS).

-        Uzupełnieniem strony, np. dla osób niekorzystających z internetu powinien być punkt / telefon informacyjny. 

Ad2. Wyznaczyć miejsce/miejsca dla nasadzeń społecznych - okolicznościowych (np. z okazji urodzin dziecka, ślubu, pamięci osób, które odeszły, czy też upamiętnienia innych ważnych dla mieszkańców zdarzeń.  Dla tych miejsc powinien być przygotowany plan nasadzeń i urządzenia terenu (optymalnie we współpracy z lokalną społecznością) oraz zasady wykonywania nasadzeń (w tym aplikowania, wyboru drzewa, zasady zakupu sadzonki i jej parametrów, wykonywania technicznego nasadzenia, pielęgnacji, odznaczania "okazji" z tytułu którego posadzono drzewo). 

Ad 3. Dokonywać identyfikacji potrzeb społeczności lokalnych dotyczących zieleni, w kontekście innych potrzeb i funkcji terenu, przy wykorzystaniu:

-        Rad Osiedli,

-        Konsultacji lokalnych i debat - realizowanych w miarę możliwości metodą warsztatową (np. metoda pracy na makiecie, metoda wariantowa, zastosowanie wizualizacji np.3D...) 

Ad 4. Przygotować i przeprowadzić kampanię edukacyjno-informacyjną dotyczącą roli zieleni o nasadzeń, w tym ich roli dla jakości życia w mieście oraz bardzo ważnego aspektu ekonomicznego (np. wpływ  zieleni na zwiększenie wartości nieruchomości w otoczeniu, wpływ zieleni na zmniejszanie kosztów zapewnienia odpowiedniego komfortu cieplnego).

Adresatem kampanii powinni być nie tylko mieszkańcy, ale także inwestorzy, urzędnicy i przedstawiciele innych instytucji odpowiedzialnych za zieleń.

Ad 5. Ułatwić wycinającym drzewa - w tym inwestorom przeprowadzenie nasadzeń kompensacyjnych, zastępczych w sposób maksymalnie odpowiadający potrzebom lokalnej społeczności oraz uwarunkowaniom przyrodniczo-krajobrazowym (konieczne wypracowanie zasad metodyki - temat do dalszej pracy).

Generalne rekomendacje:

-        Spójna komunikacja. Potrzebna jest strategia komunikacji publicznej i konsultacji społecznych w sprawach dotyczących zieleni – najlepiej jako część strategii ogólno miejskiej.

-        Punkt informacyjny. Należy stworzyć jeden punkt informacyjny w sprawach zieleni – głównym elementem będzie witryna internetowa i adres elektroniczny, z opcją dla niekorzystających z Internetu: osoba, do której można zadzwonić lub przyjść. Dotyczyłby różnych spraw: planowanych wycinek i nasadzeń, możliwości nasadzeń społecznych i okolicznościowych itp. Mógłby zawierać mechanizm konsultacji.

-        Udział mieszkańców. Potrzeba wypracowania zasad udziału mieszkańców w tworzeniu nowych nasadzeń i terenów zielonych, w tym uwzględniający udział mieszkańców w procesie planowania, jak i umożliwienie współrealizacji (z wykorzystaniem np. formuły budżetu obywatelskiego  i  nasadzeń społecznych).

-        Edukacja. Potrzebna jest edukacja mieszkańców na temat zieleni, a zwłaszcza drzew. Mieszkańcy to obywatele, którzy chcą wpływać na politykę zieleni miasta – lepiej, żeby robili to kompetentnie. Mieszkańcy to także właściciele drzew – lepiej, żeby się na nich choć trochę znali, żeby potrafili właściwie z nimi postępować i znać ich rolę jaką pełnią w tkance miejskiej. 

Notatkę sporządziła:

Sabina Lubaczewska

Zgłoś uwagę