Zgodnie z ustawą z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie wolontariusz ma prawo:
- świadczyć pomoc na rzecz organizacji pozarządowych, podmiotów działających na podstawie przepisów regulujących stosunek Państwa do Kościoła katolickiego i innych kościołów oraz instytucji publicznych wyłączając prowadzoną w tych podmiotach działalność gospodarczą;
- zawarcia porozumienia z podmiotem, na rzecz którego wykonuje pracę. Do trzydziestu dni kalendarzowych porozumienie między stronami może być zawarte ustnie (na żądanie wolontariusza może być sporządzone pisemnie), po trzydziestu dniach musi być sporządzone pisemnie. Treść porozumienia powinna obejmować: zakres obowiązków wolontariusza, okres trwania i możliwość rozwiązania porozumienia;
formularz wypowiedzenia porozumienia (plik do pobrania w formacie .rtf)
- uzyskania pisemnego zaświadczenia o zakresie pracy oraz opinię na jej wykonywaniu;
formularz zaświadczenia (plik do pobrania w formacie .rtf)
- ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków (NNW) –obowiązek opłacenia ubezpieczenia ciąży na - korzystającej z usług wolontariusza - organizacji jeżeli świadczenie trwa nie dłużej niż 30 dni. Natomiast, jeśli porozumienie zawarte zostało na okres powyżej 30 dni, koszty ubezpieczenia przejmuje na siebie państwo. Wolontariusze mają prawo na takich samych zasadach, jak pracownicy etatowi korzystać ze świadczeń – zgodnie z ustawą o zaopatrzeniu z tytułu nieszczęśliwych wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach. Zakład Ubezpieczeń Społecznych dokonuje wypłaty świadczeń na wniosek poszkodowanego - poparty dołączoną dokumentacją;
- informacji o ryzyku dla zdrowia i bezpieczeństwa wynikającego z tytułu wykonywanych czynności oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami;
- informacji o zasadach bezpiecznego wykonywania świadczenia oraz gwarancji bezpiecznych i higienicznych warunków pracy – na zasadach określonych w odrębnych przepisach, dotyczących innych pracowników;
- informacji o swoich prawach i obowiązkach;
- zwrotu kosztów podróży i delegacji służbowych – na takich samych warunkach , jak inni pracownicy. Ustawa dopuszcza jednak możliwość zwolnienia organizacji z obowiązku zwrotu wymienionych kosztów poprzez pisemne oświadczenie wolontariusza.
Ustawa daje możliwość finansowania również innych kosztów dotyczących pracy wolontariuszy, jednak jest to dobrowolny wybór organizacji korzystającej z ich pracy.
- opłacenie ubezpieczenia zdrowotnego - w przypadku, gdy wolontariusz nie posiada prawa doświadczeń zdrowotnych z żadnego innego tytułu (art. 46 ust. 1),
- zwrotu wolontariuszowi kosztów - innych niż delegacja służbowa - poniesionych w związku z wykonywanym świadczeniem (art. 45 ust. 2),
- pokrywać koszty szkoleń dla wolontariusza związane z rodzajem świadczeń opisanych w porozumieniu (art. 45 ust. 3).
Jedynym obowiązkiem wolontariusza, który precyzuje ustawa w art. 43, jest posiadanie kwalifikacji i spełnianie wymagań odpowiadających rodzajowi wykonywanych świadczeń, jeżeli takie wymagania wynikają z innych przepisów. Dotyczy to wolontariuszy wykonujących czynności medyczne (np. zastrzyki), wówczas muszą posiadać kwalifikacje zgodne z przepisami opieki zdrowotnej. Wolontariusze, którzy pomagają w świetlicach, organizują czas wolny dzieciom w szpitalu czy kwestują nie muszą posiadać szczególnych kwalifikacji.
