O nowych mieszczanach i starych dziejach

„Wrocław jako wzór miasta tolerancyjnego i otwartego” – od takich słów środowa (18 maja) „Rzeczpospolita” rozpoczyna omówienie raportu „Nowi mieszczanie w nowej Polsce”, przygotowanego przez Instytut Obywatelski, think-tank Platformy Obywatelskiej. Tytuł artykułu brzmi „Funeralny Kraków, nijaki Szczecin”, ale główna ilustracja to bynajmniej nie funeralne ani nijakie zdjęcie północnej pierzei wrocławskiego Rynku Grzegorza Hawałeja.

Akapity o Wrocławiu „Rzeczpospolita” opatrzyła, chyba prowokacyjnie, śródtytułem „Stolica Rzeszy”, ale mimo wszystko warto je przytoczyć:

Raport chwali nową tożsamość Wrocławia, a jako jedną z głównych jego zalet pokazuje odwoływanie się do niemieckiej przeszłości. Tego – zdaniem autora – brakuje z kolei Szczecinowi, który niedostatecznie skupia się na "odkrywaniu wspaniałych wielkomiejskich tradycji Stettin". M. in. dlatego to Wrocław jest przykładem miasta nowoczesnego, które "tak samo jak Warszawa mogło się kreować na miasto męczenników, cierpienia i roszczeń", ale wybrało wizerunek "bardziej twórczy, aktywny, obywatelski".

– To ciekawe, jak mieszkańcy Wrocławia, rekonstruując swoją tożsamość, czerpią i z historii Breslau, i Lwowa, i jak mocno identyfikują się z tamtymi miastami– podkreśla współautor raportu Paweł Kubicki.

Badani opowiadają, że nie słuchają Radia Maryja, są tolerancyjni, a "antyniemieckie hasła Kaczyńskich tu raczej nie znajdują odzewu". Bardziej niż Polakami i Niemcami czują się wrocławianami. "Wrocław jest mieszczański, przecież raptem 70 lat temu BYLIŚMY jedną ze stolic Rzeszy" – tak raport cytuje jednego z badanych.

Zdaniem Kubickiego zbiorowym mitem początku Wrocławia jako nowego miasta w sensie społeczno-kulturowym stała się trauma powodzi z 1997 r. Takiego mitu nie ma Szczecin, którego mieszkańcy, jak czytamy w raporcie, "nie zdołali stworzyć nowej tożsamości miasta".

Innym przypadkiem jest Kraków, który "od zawsze stanowił centrum dyskursu narodowego, a jego symbolika miała charakter raczej funeralny".