W ramach festiwalu muzyki elektronicznej Musica Electronica Nova przy współpracy z Operą Wrocławską powstaje niesamowite dzieło. Muzyka elektroniczna, moderowana na żywo, została ujęta w ramy dzieła operowego, do libretta Piotra Jaska. „Ogród Marty”, którego reżyserem i kompozytorem jest wrocławski twórca muzyki elektroakustcznej - Cezary Duchnowski.
O swoim dziele opowiada: - Będzie to opera współczesna, na instrumenty konwencjonalne i media elektroniczne czyli komputery. Komputer jest instrumentem niezwykłym a jednocześnie znakiem naszych czasów. W świecie muzyków okazało się, że jest to instrument z bardzo dużym potencjałem, choć w wielu środowiskach muzycznych, zwłaszcza muzyki popularnej, czy klubowej, często nadużywany. Do komunikacji człowieka z komputerem używamy iPada. Dotykowy tablet staję się więc integralną częścią elektronicznego instrumentarium odpowiadającą za tłumaczenie ludzkich gestów na instrukcje zaprogramowane w partii komputera, wyjaśnia kompozytor.
Dźwięki do takich performatywnych przedstawień tworzone są niemalże od początku, „na żywo”. Sami piszemy oprogramowanie - mówi Cezary Duchnowski. -Wykorzystujemy jedynie parametry dźwięku generowanego przez tradycyjne instrumenty, by następnie zamienić go na parametry dźwięku komputerowego. Nie korzystamy z gotowych dzieł ani znanych wszystkim dźwięków takich instrumentów jak np. flet czy wiolonczela - opowiada. - Tworzymy dźwięki oryginalne, od nowa. Oczywiście brzmienia tradycyjnych dźwięków nie unikam, będą jednak one jedynie impulsem do rozpoczęcia nowego elementu.
Jako akademik, Cezary Duchnowski sam pisze oprogramowanie. – Pozwala ono stworzyć niemalże oryginalne instrumenty. Dopiero na nie piszemy muzykę. Oczywiście nie unikam brzmienia tradycyjnych instrumentów jak wiolonczela, flet czy głos. Są one jednak często jedynie impulsem do generowania lub kontrolowania zdarzeń zaprogramowanych w komputerze.
Cezary Duchnowski podjął się jednocześnie reżyserii spektaklu. - Opera będzie całkowicie interaktywna, opowiada. - Zależy mi, aby ten typ narracji był wyznaczany przez performance, a nie akcję dramaturgiczną. Choć oczywiście będą fragmenty nawiązujące do akcji libretta. Większy nacisk położony został na integrację mediów. Muzycy będą sterować dźwiękiem i obrazem. Dlatego zostali tak wyraźnie wyeksponowani na scenie, choć w inny sposób, niż to się dzieje w teatrze instrumentalnym, gdzie muzycy są jednocześnie aktorami. Tutaj robią to, co zawsze – są muzykami. Jednak publiczność może to widzieć. I to jest ważne. Jedyną solistką w spektaklu będzie Agata Zubel. Aktorsko zaprezentuje się Eryk Lubos. Będą też niespodzianki dla widzów – zapowiada tajemniczo Duchnowski.
Muzyka współczesna powszechnie uważana jest za trudną. Cezary Duchnowski postanowił przybliżyć ją szerszej publiczności w zrozumiały sposób. - Uważam, że moja muzyka współczesna nie jest bardzo odległa od poszukiwań ludzi ciekawych nowych wrażeń – mówi. - Nie jest też tak wyrafinowana, by kierować ją do muzycznych specjalistów języków muzycznych.
„Ogród Marty” jest pierwszą opera, jaką stworzył Cezary Duchnowski. Choć skomponowana na zamówienie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, to pomysł narodził się już dawno w głowie kompozytora, a sama opera została napisana z myślą o konkretnych wykonawcach. I to właśnie oni zaprezentowali po raz pierwszy „Ogród Marty” w Lipsku. Aktualnie, podczas festiwalu MEN sztuka wykonywana będzie przez gości ale także członków zespołu Opery Wrocławskiej, ze wspaniałą – jak mówi kompozytor - Justyną Skoczek na fortepianie, która „potrafi zagrać wszystko o co się ją poprosi”.
W dalszej perspektywie możemy spodziewać się kolejnych spektakli Cezarego Duchnowskiego. Wraz z kompozytorami Sławomirem Kupczakiem i Pawłem Hendrichem planują stworzyć operę na motywach „Bajek robotów” Stanisława Lema. - Jest tam wątek trzech elektro rycerzy, w których to rolach chcielibyśmy obsadzić samych siebie..., uśmiecha się kompozytor i więcej już nie zdradza. Tylko tyle, że przy tworzeniu opery „Ogród Marty” wzbudziły się dwie jego wielkie pasje: aktualna, muzyczna i teatralna, z lat licealnych. - Teraz mogę połączyć te dwa światy w nowy, być może niekonwencjonalny sposób – mówi kompozytor.
„Ogród Marty” w kompozycji i reżyserii Cezarego Duchnowskiego to wydarzenie, którego widz nie może opuścić. Już w najbliższą niedzielę, 15 maja 2011 o godz. 19.00 w Operze Wrocławskiej.
Kinga Rękawiczna
